پیشنهاد میانجی‌گری روسیه؛ تماس‌های تلفنی جداگانه پوتین با نتانیاهو و پزشکیان

کرملین اعلام کرده است که ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، در تماس‌های تلفنی جداگانه‌ای با نخست‌وزیر اسرائیل و رئیس جمهور ایران، پیشنهاد میانجی‌گری داده است.

تلاش مسکو برای میانجی‌گری در حالی انجام می‌گیرد که در پی سرکوب مرگبار معترضان در ایران و هشدار آمریکا در مورد احتمال مداخله، نگرانی در مورد احتمال یک رویارویی نظامی در منطقه بالاگرفته است.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز جمعه ۲۶ دی ماه گفت: «اوضاع منطقه بسیار پرتنش است و رئیس جمهور (پوتین) به تلاش‌های خود برای کمک به کاهش تنش‌ ادامه می‌دهد.»

کرملین می‌گوید که موضوع گفت‌وگوی تلفنی آقای پوتین با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل پیرامون «وضعیت خاورمیانه و شرایط مربوط به ایران» بوده است.

بر اساس بیانیه کرملین، آقای پوتین «موضع بنیادینش را در حمایت از افزایش تلاش‌های سیاسی و دیپلماتیک با هدف تضمین ثبات و امنیت منطقه» مطرح کرد و پیشنهاد کاهش تنش و میانجی‌گری داده است.

رهبران روسیه و اسرائیل همچنین توافق کردند که تماس‌های دو جانبه را در سطوح مختلف حفظ کنند.

مسکو می‌گوید که در تماس تلفنی جداگانه‌ای با رئیس جمهور ایران، مسعود پزشکیان آقای پوتین را در جریان «ادامه اقدامات تهران برای عادی‌سازی اوضاع» در داخل این کشور قرار داده است.

مواضع آقای پوتین نخستین واکنش علنی او به تحولات اخیر در ایران است که ۲۰ روز پیش با اعتراضاتی در بازار ایران آغاز شد و به تدریج دامنه‌های گسترده‌تری یافت.

کرملین می‌گوید که در تماس تلفنی روسای جمهور روسیه و ایران تاکید شد که دو کشور «هم‌صدا و پیوسته از کاهش هرچه سریع‌تر تنش حمایت می‌کنند، هم در اطراف ایران و هم در کل منطقه.»

دو رئیس‌جمهور همچنین تاکید کردند که هرگونه مساله جدیدی، صرفا باید از راه‌های «سیاسی و دیپلماتیک» حل شود.

به گفته کرملین مسعود پزشکیان و ولادیمیرپوتین همچنین بر تعهد دو طرف به تقویت همکاری‌های استراتژیک و اجرای پروژه‌های مشترک اقتصادی تاکید کردند.

همچنین گزارش شده که آقای پزشکیان از آقای پوتین به خاطر حمایت روسیه از ایران در جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل متحد قدردانی کرده است. این جلسه عصر دیروز، پنجشنبه، ۲۵ دی ماه، به درخواست آمریکا و برای بررسی سرکوب معترضان در ایران، در مقر سازمان ملل در نیویورک تشکیل شده بود.

واسیلی نبنتزیا،‌ نماینده روسیه در سازمان ملل متحد، در این جلسه از پیام‌های دونالد ترامپ در حمایت از معترضان و دعوت از آنها برای تصرف ساختمان‌های دولتی انتقاد کرد.

نماینده روسیه همچنین در دفاع صریح و آشکار از دولت ایران گفته بود که حمله خارجی نمی‌تواند راه‌ حل بحران باشد.‌

روسیه شریک استراتژیک ایران است و هرگونه درگیری که حکومت ایران را تهدید کند و نفوذ مسکو را به خطر بیندازد باعث نگرانی روسیه است.

گزارش‌ها از ایران حاکی از خشونت بی‌سابقه در برخورد با معترضان در روزهای اخیر، به‌ویژه از زمان قطع اینترنت و تلفن بوده است. فعالان حقوق بشر از کشته شدن هزاران نفر خبر دادند.

شاهدانی که به‌تازگی از ایران خارج شده‌اند، یا موفق شده‌اند از راه استارلینک به اینترنت وصل شوند، به بی‌بی‌سی گفته‌اند که عده بسیار زیادی کشته و زخمی در مراکز درمانی یا مراکز نگهداری اجساد دیده‌اند.

قطع اینترنت و تلفن در روزهای گذشته، باعث شده اطلاع گرفتن و ارزیابی آمار قربانیان در اعتراضات به‌سختی ممکن شود و راستی‌آزمایی این اطلاعات در غیاب فعالیت آزادانه رسانه‌ها، عملا ممکن نباشد.

تحرکات دیپلماتیک دیگر

در تحولی دیگر، سازمان همکاری شانگهای، که شامل روسیه، چین، هند، ایران و چند کشور دیگر است اعلام کرد که با هرگونه دخالت خارجی در ایران مخالف است و تحریم‌های غربی را عامل ایجاد شرایط برای اعتراضات و ناآرامی‌های اخیر ایران می‌داند.

این سازمان در بیانیه‌ای روز جمعه اعلام کرد: «تحریم‌های یکجانبه تأثیر منفی قابل توجهی بر ثبات اقتصادی ایران داشته، منجر به وخامت شرایط زندگی مردم شده و به روشنی توانایی دولت جمهوری اسلامی ایران را برای اجرای اقداماتی برای تضمین توسعه اجتماعی- اقتصادی کشور محدود کرده است.»

از سوی دیگر روز جمعه گیدعون سعر، وزیر خارجه اسرائیل، هم گفت که با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و کنستانتینوس کمبوس، وزیر خارجه قبرس، که ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد، درباره سرکوب مرگبار اعتراضات شهروندان ایرانی به دست رژیم جمهوری اسلامی گفت‌وگو کرده است.

وزیر خارجه اسرائیل می‌گوید که از اتحادیه اروپا خواسته است که سپاه پاسداران را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کند.

او گفت که این اقدام گام عملی مهمی خواهد بود و «پیام امیدبخشی به مردم ایران» ارسال می‌کند.

سایت خبری اکسیوس هم گزارش داده که داوید برنع، رئیس سازمان جاسوسی اسرائیل، موساد، برای گفت‌و‌گو با مقامات آمریکایی درباره وضعیت در ایران به آمریکا سفر کرده است.

بر اساس این گزارش که در رسانه‌های اسرائیلی به طور گسترده منعکس شده است، انتظار می‌رود که آقای برنع با اسیتو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید در امور خاورمیانه دیدار کند.

اسرائیل و آمریکا به طور صریح از اعتراضات در ایران حمایت کردند و حتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در چند موضعگیری تند تهدید کرده بود که اگر حکومت ایران دست به کشتار معترضان بزند، آمریکا آماده اقدام عملی است و نوشته بود که جمهوری اسلامی به دردسر بزرگی خواهد افتاد.

او که بارها گفته است که قصد تغییر حکومت در ایران را ندارد پس از انتشار تصاویری از تعداد زیادی از اجساد کشته شدگان اعتراضات در پیامی به معترضان در ایران توصیه کرده بود که مراکز دولتی را اشغال و سرکوبگران را شناسایی کنند و گفته بود: «کمک در راه است.»

همزمان با قطع اینترنت و گزارش‌ها از جو امنینی سنگین در ایران که به نظر باعث توقف اعتراضات شده است، آقای ترامپ چهارشنبه‌شب گفت که به دولت او «براساس اطلاعات معتبر» گفته شده که «کشتار در ایران متوقف شده و برنامه‌ای برای اعدام‌ معترضان وجود ندارد.»

پس از این موضع‌گیری، برخی احتمال حمله آمریکا به ایران را کمتر دانستند و حتی گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر احتمال توافق پنهانی تهران و واشنگتن مطرح شد.