گزارش بیبیسی از داخل غزه؛ ویرانی مطلق پس از دو سال جنگ
- نویسنده, لوسی ویلیامسون
- شغل, خبرنگار خاورمیانه، بیبیسی
- در, غزه
از بلندی خاکریزی مشرف به شهر غزه، آشکار است که جنگ با این منطقه چه کرده است.
غزهای که در نقشهها و خاطرهها بود، دیگر وجود ندارد. جای آن را چشماندازی تکرنگ از آوارهایی گرفته که تا جایی که چشم کار میکند، از بیت حانون در یک سو تا شهر غزه در سوی دیگر، گسترده شده است.
جز سایههای دور چند ساختمانی که هنوز در شهر غزه پابرجا مانده، تقریبا هیچ چیزی برای جهتیابی باقی نمانده و محلههایی که زمانی دهها هزار نفر را در خود جای داده بود، اکنون به سختی قابل شناسایی است.
این منطقه از نخستین نقاطی بود که نیروهای زمینی اسرائیل در هفتههای آغازین جنگ وارد آن شدند. از آن زمان آنها چندین بار بازگشتهاند، چرا که حماس دوباره در اطراف پایگاههای خود در این نواحی تجدید قوا کرده است.
اسرائیل اجازه نمیدهد رسانهها به طور مستقل از غزه گزارش تهیه کنند. ارتش این کشور خبرنگاران تعدادی از رسانهها از جمله بیبیسی را به منطقهای در نوار غزه برد که در کنترل نیروهای اسرائیلی است.
این بازدید کوتاه کاملا کنترلشده بود و اجازه هیچگونه دسترسی به فلسطینیها یا دیگر مناطق غزه داده نشد.
طبق قوانین سانسور نظامی، نیروهای نظامی اسرائیل گزارش ما را پیش از انتشار مشاهده کردند. با این حال بیبیسی در تمام مراحل، کنترل محتوایی این گزارش را در دست داشت.
نداف شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، در پاسخ به پرسشی درباره میزان ویرانی در منطقهای که بازدید کردیم، گفت «هدف این نبوده است».
او افزود: «هدف مقابله با تروریستهاست. تقریبا در هر خانهای یک دهانه تونل وجود داشت یا تلهگذاری شده بود یا یک آرپیجی یا موضع تکتیرانداز در آن قرار داشت.»
«اگر با سرعت برانید، ظرف یک دقیقه میتوانید داخل اتاق نشیمن یک مادربزرگ یا کودک اسرائیلی باشید. این همان چیزی بود که در ۷ اکتبر رخ داد.»
در حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بیش از ۱۱۰۰ نفر کشته شدند و ۲۵۱ نفر دیگر به گروگان گرفته شدند.
از آن زمان تاکنون، بنا بر اعلام وزارت بهداشت تحت کنترل حماس در غزه، بیش از ۶۸ هزار فلسطینی در غزه کشته شدهاند.
سرهنگ دوم شوشانی گفت اجساد چندین گروگان در این ناحیه پیدا شده است، از جمله جسد ایتای چن که این هفته حماس به اسرائیل بازگرداند. جستوجو برای یافتن اجساد هفت گروگان دیگر همچنان ادامه دارد.
پایگاه نظامی اسرائیل که ما به آن منتقل شدیم چند صد متر با «خط زرد» فاصله دارد. این خط همان مرز موقتی است که در طرح صلح دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تعیین شده و مناطق تحت کنترل نیروهای اسرائیلی در غزه را از مناطق تحت کنترل حماس جدا میکند.
ارتش اسرائیل به تدریج این خط زرد را با بلوکهایی روی زمین مشخص میکند تا هم هشداری به نیروهای حماس باشد و هم برای غیرنظامیان.
در این بخش از خط زرد، هنوز نشانهگذاری مشخصی وجود ندارد. یک سرباز آن را به من نشان میدهد و از لکهای کوچک از شن در میان خردهسنگهای خاکستری ساختمانهای ویرانشده برای تشخیص آن کمک میگیرد.
منبع تصویر، EPA
آتشبس اکنون نزدیک به یک ماه ادامه داشته، اما نیروهای اسرائیلی میگویند همچنان «تقریبا هر روز» با افراد مسلح حماس در امتداد خط زرد درگیر میشوند. توده پوکههای برنزی گلوله که روی خاکریزهای روبهروی شهر غزه انباشته شده، محل تیراندازیها را نشان میدهد.
حماس اسرائیل را متهم کرده که «صدها بار» آتشبس را نقض کرده و وزارت بهداشت تحت کنترل حماس در غزه، میگوید بیش از ۲۴۰ نفر در نتیجه نقض آتشبس کشته شدهاند.
سرهنگ شوشانی گفت نیروهای اسرائیلی به طرح صلح تحت رهبری آمریکا پایبندند، اما همزمان اطمینان خواهند یافت که حماس دیگر تهدیدی برای غیرنظامیان اسرائیلی نباشد و «تا هر زمان لازم باشد» در آنجا خواهند ماند.
او گفت: «برای همه کاملا روشن است که حماس مسلح است و تلاش دارد کنترل غزه را در دست بگیرد. این موضوع باید حلوفصل شود، اما ما بسیار از آن نقطه دور هستیم.»
منبع تصویر، Moose Campbell/ BBC
گام بعدی طرح پیشنهادی آمریکا مستلزم آن است که حماس خلع سلاح شود و قدرت را به یک کمیته فلسطینی واگذار کند که زیر نظر چهرههای بینالمللی، از جمله دونالد ترامپ، فعالیت میکند.
اما سرهنگ شوشانی میگوید حماس نهتنها قصد واگذاری قدرت و سلاح خود را ندارد، بلکه در جهت مخالف حرکت میکند.
او گفت: «حماس تلاش میکند مسلح شود و سلطه و کنترل خود بر غزه را تحکیم کند. آنها مردم را در روز روشن میکشند تا غیرنظامیان را مرعوب کنند و به آنها بفهمانند چه کسی در غزه فرمان میراند. امیدواریم این توافق آنقدر فشار ایجاد کند که حماس خلع سلاح شود.»
نیروهای اسرائیلی نقشهای از تونلهایی را نشان دادند که میگویند آنها را زیر آوارهایی که ما دیدیم، کشف کردهاند؛ به گفته آنها «شبکهای گسترده از تونلها، تقریبا مانند تار عنکبوت» که برخی نابود شده، برخی هنوز پابرجا هستند و برخی دیگر هنوز پیدا نشدهاند.
آنچه در مرحله بعدی این طرح صلح رخ خواهد داد، نامشخص است.
این توافق، غزه را در یک برزخ پرتنش نگه داشته است. واشنگتن میداند که این وضعیت تا چه حد شکننده است. آتشبس تاکنون دو بار از مسیر خود خارج شده است.
آمریکا تلاش زیادی میکند تا از این بنبست ناپایدار عبور کند و به صلحی پایدارتر برسد. در پیشنویس قطعنامهای که آمریکا به اعضای شورای امنیت سازمان ملل ارسال کرده، و نسخهای از آن به دست بیبیسی رسیده، ماموریتی دوساله برای یک نیروی بینالمللی حافظ ثبات پیشبینی شده تا امنیت غزه را در دست بگیرد و حماس را خلع سلاح کند.
اما جزئیات مرحله بعدی این توافق مبهم است: مشخص نیست کدام کشورها برای تامین امنیت غزه پیش از خلع سلاح حماس نیرو اعزام خواهند کرد، چه زمانی نیروهای اسرائیلی خارج میشوند، و اعضای دولت تکنوکرات جدید غزه چگونه انتخاب خواهند شد.
دونالد ترامپ چشمانداز خود از غزه را به عنوان یک قطب آیندهگرای خاورمیانه توصیف کرده که با سرمایهگذاری خارجی ساخته خواهد شد. این تصویر فاصله زیادی با واقعیت امروز غزه دارد.
در غزهای که تا حد زیادی در حملات اسرائیل ویران شده و از نگاه ترامپ یک فرصت سرمایهگذاری تلقی میشود؛ پرسش اصلی این است که چه کسی میتواند جنگ را متوقف کند، و مهمتر از آن، مردم غزه تا چه اندازه در تعیین سرنوشت سرزمین و جامعه خود نقش خواهند داشت.
