غزه؛ گرسنگی حاد با بدن انسان چه میکند؟
منبع تصویر، Anadolu/Getty Images
- نویسنده, ربکا تورن و آنجلا هنشال
- شغل, بیبیسی
برنامه جهانی غذا، وابسته به سازمان ملل، هشدار داده است که از هر سه نفر در غزه یک نفر چند روز گرسنه و بدون غذا میماند.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، بارها این موضوع را رد کرده است اما دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفت که در غزه «گرسنگی واقعی» وجود دارد.
اسرائیل که وجود گرسنگی در غزه را انکار میکند، در چند روز گذشته «وقفه تاکتیکی» در درگیریها اعلام کرده تا کمکرسانی به این منطقه تا حدی از سر گرفته شود.
تام فلچر، معاون دبیر کل سازمان ملل در امور بشردوستانه، میگوید «مقدار فراوانی» مواد غذایی برای مقابله با گرسنگی موجود مورد نیاز است.
آژانس امدادرسانی سازمان ملل به آوارگان فلسطینی (آنروا) میگوید از هر پنج کودک در غزه یک کودک دچار سوءتغذیه است و این رقم هر روز افزایش پیدا میکند.
سازمان ملل گزارش داده است که بیمارستانها افرادی را به دلیل ناتوانی و ضعف شدید بر اثر گرسنگی بستری کردهاند و شماری از مردم از شدت ضعف در خیابانها بر زمین میافتند.
هرچند سازمان ملل هنوز رسما در غزه اعلام قحطی نکرده است، اما کارشناسان طبقهبندی امنیت غذایی هشدار میدهند که خطر قحطی شدید در این منطقه وجود دارد.
قحطی چیست و چه زمانی اعلام میشود؟
طبقهبندی مرحلهای امنیت غذایی (آیپیسی)، معیاری جهانی برای تعیین میزان دشواری دستیابی جمعیت به مواد غذایی مناسب و مغذی است.
بالاترین درجه - مرحله پنج قحطی - وضعیتی است که شرایط زیر در آن وجود داشته باشد:
- ۲۰ درصد از خانوارها با کمبود شدید مواد غذایی روبهرو باشند
- حداقل ۳۰ درصد از کودکان دچار سوءتغذیه شدید باشند
- از هر ۱۰ هزار نفر دستکم دو فرد بزرگسال یا چهار کودک روزانه به دلیل گرسنگی یا ابتلا به بیماریهایی که بر اثر سوءتغذیه ایجاد میشود، جان خود را از دست بدهند
نهاد امنیت جهانی غذا درباره غزه، در گزارشی که روز ۱۲ ماه مه منتشر کرد، گفت که کل جمعیت غزه در وضعیت بحرانی (مرحله ۳) و فراتر از آن هستند.
پیشبینی میشود حدود ۴۶۹ هزار و ۵۰۰ نفر در فاصله ماه مه تا سپتامبر ۲۰۲۵ دچار وضعیت فاجعهبار ناامنی غذایی (درجه ۵ طبقهبندی امنیت غذایی) شوند.
وقتی چنین شرایطی ایجاد شود، سازمان ملل اعلام قحطی میکند؛ گاهی در هماهنگی با دولت کشور مربوطه و اغلب همراه با دیگر سازمانهای بینالمللی امداد یا نهادهای بشردوستانه.
منبع تصویر، Majdi Fathi/NurPhoto/Getty Images
گرسنگی حاد با بدن انسان چه میکند؟
گرسنگی حاد بر اثر نبود طولانیمدت غذا رخ میدهد و به این معناست که بدن کالری کافی برای انجام ابتداییترین عملکردهای خود را دریافت نمیکند.
بدن معمولا مواد غذایی را به گلوکز تجزیه میکند، اما در نبود غذا، شروع به تجزیه گلیکوژن ذخیرهشده در کبد و عضلات میکند تا گلوکز را وارد جریان خون کند.
وقتی این منابع هم مصرف میشوند، بدن برای تامین انرژی سراغ چربیهای ذخیرهشده و همچنین تودههای عضلانی میرود.
گرسنگی شدید میتواند باعث کوچک شدن ریهها، معده و اندامهای تناسلی شود و بر مغز نیز تاثیر بگذارد، بهگونهای که ممکن است منجر به توهم، افسردگی و اضطراب شود.
با اینکه برخی افراد بر اثر گرسنگی شدید جان خود را از دست میدهند، اما افراد مبتلا به سوءتغذیه حاد اغلب به دلیل ابتلا به مشکلاتی مانند عفونت دستگاههای تنفسی یا گوارشی، به دلیل آسیب دیدن سیستم ایمنی بدن، جان خود را از دست میدهند.
گرسنگی شدید اثرات مختلفی بر افراد میگذارد.
پروفسور شارلوت رایت، پژوهشگر ارشد در حوزه تغذیه انسانی در دانشگاه گلاسگو بریتانیا، میگوید: «کودکان به طور ناگهانی دچار سوءتغذیه شدید نمیشوند بلکه ممکن است پیش از آن به سرخک، ذاتالریه، اسهال یا بیماریهای مشابه مبتلا بوده باشند.»
«کودکانی که پیش از این سالم بودهاند اما حالا دچار گرسنگی شدید شدهاند، در صورت دسترسی به غذا همچنان توان خوردن و هضم آن را خواهند داشت. اما دیگران ممکن است از دست بروند.»
سوءتغذیه چه تاثیری بر نوزادان و کودکان دارد؟
کمبود غذا در دوران کودکی میتواند پیامدهایی مادامالعمر داشته باشد، از جمله اختلال در رشد شناختی و کوتاه ماندن قد.
سازمان بهداشت جهانی کوتاهقدی را بهعنوان اختلالی در رشد و نمو کودکان تعریف میکند که بر اثر تغذیه نامناسب، عفونتهای مکرر و نبود تحریک روانی-اجتماعی کافی رخ میدهد. این کودکان معمولا نسبت به سنشان کوتاهتر از حد انتظار هستند.
به گفته بنیاد سازمان ملل متحد، افرادی که دچار سوء تغذیه هستند، احتمال بیشتری دارد که فرزندانی مبتلا به سوءتغذیه به دنیا بیاورند.
یونیسف میگوید تغذیه نامناسب در دوران بارداری میتواند منجر به کمخونی، پرهاکلامپسی، خونریزی و مرگ مادر شود و همچنین موجب مردهزایی، کموزنی نوزاد، تحلیل رفتن بدن و تاخیر در رشد کودک شود.
مادران دچار سوء تغذیه ممکن است در تولید شیر کافی و مغذی برای تغذیه نوزادان خود نیز با مشکل روبهرو شوند.
دکتر نورالدین علیبابا، متخصص درمیان کودکان مبتلا به سوءتغذیه در سازمان پزشکان بدون مرز، میگوید عوارض سوءتغذیه ممکن است مادامالعمر باشد.
«بازماندگی از رشد بازگشتناپذیر است. یعنی حتی پس از پایان دوره سوء تغذیه، قد این کودکان کوتاه خواهد ماند، و این مسئله آنها را با ضعف جدی روبهرو میکند. در بسیاری موارد، ناتوانی دائمی در یادگیری هم وجود دارد که ممکن است تا زمان ورود به مدرسه آشکار نشود.
سوءتغذیه «همچنین سیستم ایمنی بدن را تضعیف و آن را بهشدت در برابر عفونتها آسیبپذیر میکند».
«بسیاری از این موضوع اطلاع ندارند که در مورد دختران، سطحی از سوء تغذیه وجود دارد که میتواند منجر به ناباروری شود. و اگر هم باردار شوند، احتمال تولد نوزاد با وزن پایین در آنها بسیار بیشتر است.»
پوکی استخوان هم یکی دیگر از مشکلات خواهد بود.
دکتر علیبابا میگوید: «استخوانهای شکننده در سنین بالاتر آنها را آسیبپذیرتر میکند، به طوری که بدن آنها دیگر توان تحمل وزنشان را ندارد و حتی یک اتفاق کوچک ممکن است باعث شکستگی استخوان شود.»
منبع تصویر، Getty Images
درمان سوءتغذیه چیست؟
پروفسور رایت میگوید: «در واکنش به این بحران نیاز به دو راهکار اساسی داریم؛ هم باید مواد غذایی بیشتری وارد غزه شود و هم باید مواد غذایی درمانی گرانتری تامین شود».
«مواد غذایی باید فورا در اختیار کودکان و مادران قرار گیرد.»
«شیر مادر امنترین و بهداشتیترین گزینه برای نوزادان است، اما برای اینکه مادر بتواند شیر بدهد، خودش باید تغذیه شود. و چالش اصلی همینجاست — اینکه مطمئن شویم غذا واقعاً به دست زنان و کودکان میرسد، نه فقط مردان.»
«پیام اصلی این است که اولویت باید با کودکان و مادرانشان باشد، و آنها به غذای زیادی هم نیاز ندارند.»
اسمیتا مونداساد، گزارشگر سلامت بیبیسی که آموزش پزشکی دیده، توضیح میدهد که سوءتغذیه، به ویژه برای کودکان، میتواند طیف گستردهای از پیامدهای ویرانگر داشته باشد و درمان آن همیشه ساده نیست.
او میگوید: «در موارد شدید، زمانی که فرد دیگر قادر به بلعیدن نیست، ممکن است به تغذیه ویژهای نیاز داشته باشد که در بیمارستان یا درمانگاه انجام میشود، همراه با درمانهای دیگر برای عفونت یا عوارض احتمالی.»
«در بعضی موارد، تغذیه سریع یا استفاده از غذای نامناسب میتواند خطرناک باشد.»
«بنابراین راه حل فقط رساندن غذا نیست، بلکه رساندن غذای درست است و داشتن یک نظام درمانی کارآمد که بتواند از این روند پشتیبانی کند.»
