چگونه «گاز خنده» به اعتیادی مرگبار اما قانونی در آمریکا بدل شد

گاز نیتروس اکسید که در محاوره‌ «گاز خنده» نامیده می‌شود، کاربردهای زیادی دارد. از مسکن در طول درمان‌های دندان‌ پزشکی گرفته تا استفاده به‌عنوان عامل پف‌دهنده در خامه‌های قوطی‌دار.

اگرچه اثرات نشاط‌ آور آن مدت‌هاست شناخته شده‌اند، اما افزایش محبوبیت ویپینگ (استنشاق با دستگاه الکترونیکی) به ایجاد ابزاری کامل برای مصرف این گاز و به گفته کارشناسان، به نسخه‌ای تمام‌عیار برای اعتیاد کمک کرده است.

مرگ مگ کالدول اجتناب‌ناپذیر نبود. این سوارکار اهل فلوریدا استفاده تفننی از نیتروس اکسید را از دوران دانشگاه، هشت سال پیش، آغاز کرده بود. اما مانند بسیاری از جوانان، در طول همه‌گیری کرونا، مصرفش شدت گرفت.

او کوچک‌ترین خواهر از چهار خواهر خانواده بود. خواهرش، کتلین دیال، به بی‌بی‌سی گفت: «او نور زندگی ما بود.»

اما مصرف مگ کالدول همچنان بیشتر و بیشتر شد، تا جایی که اعتیادش «کنترل زندگی‌اش را در دست گرفت.»

او پس از یک اوردوز به‌طور موقت توانایی استفاده از پاهایش را از دست داد که همچنین باعث بی‌اختیاری در دفع شد.

با این حال، او به مصرف ادامه داد. گاز را از فروشگاه‌های فروش سیگار محلی می‌خرید، در پارکینگ استنشاق می‌کرد و سپس دوباره به مغازه باز می‌گشت تا باز هم بخرد. او گاهی صدها دلار در روز خرج می‌کرد.

او نوامبر گذشته در یکی از همان پارکینگ‌ها، درست بیرون یک فروشگاه فروش ویپ، درگذشت.

کتلین دیال، خواهر او به بی‌بی‌سی گفت: «او فکر نمی‌کرد که این کار به او آسیبی بزند چون آن را از فروشگاه سیگار فروشی می‌خرید، پس فکر می‌کرد این ماده را به شکل قانونی مصرف می‌کند.»

روند اعتیاد مگ کالدول - از سوءمصرف در جوانی تا اجبار مرگ‌بار - به‌طور فزاینده‌ای رایج شده است. گزارش سالانه مراکز کنترل سم در آمریکا نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴، گزارش‌های مربوط به مواجهه عمدی با نیتروس اکسید در ایالات متحده ۵۸ درصد افزایش یافته است.

در بدترین حالت، استنشاق نیتروس اکسید می‌تواند منجر به هیپوکسی شود. حالتی که در آن مغز اکسیژن کافی دریافت نمی‌کند و ممکن است منجر به مرگ شود. استنشاق مداوم نیز می‌تواند به کمبود ویتامین ب۱۲منجر شود که ممکن است آسیب عصبی، زوال ستون فقرات و حتی فلج ایجاد کند.

طبق اعلام مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، شمار مرگ‌های ناشی از مسمومیت با نیتروس اکسید بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ بیش از ۱۱۰ درصد افزایش یافته است.

در بریتانیا، در سال ۲۰۲۳، داشتن نیتروس اکسید پس از افزایش سوءمصرف آن در میان جوانان در دوران همه‌گیری جرم‌انگاری شد. اما در حالی که بسیاری از ایالت‌ها در آمریکا نیز مصرف تفننی این ماده را ممنوع کرده‌اند، فروش آن به‌عنوان یک محصول که در آشپزی به کار می‌رود، هنوز قانونی است.

تنها ایالت لوئیزیانا فروش خرده ‌فروشی این گاز را به‌طور کامل ممنوع کرده است.

شرکت گالکسی گس، یکی از تولیدکنندگان بزرگ، حتی در وب‌سایت خود دستور تهیه غذاهایی از جمله ساتای مرغ با فوم بادام‌زمینی تند و گاسپاچو هندوانه را ارائه می‌دهد.

کارشناسان هشدار می‌دهند که با طعم‌هایی مانند تمشک آبی یا توت‌فرنگی با خامه، این روزنه قانونی - به‌همراه تغییرات عمده در بسته‌بندی و خرده‌فروشی - به افزایش سوءمصرف کمک کرده است.

تا همین اواخر، مصرف‌کنندگان از کپسول‌های فلزی ساده یک‌بار مصرف با وزن حدود ۸ گرم استفاده می‌کردند و گاز را با استفاده از بادکنک استنشاق می‌کردند. اما زمانی که مصرف در دوران همه‌گیری کرونا افزایش یافت، تولیدکنندگان نیتروس اکسید شروع به فروش کپسول‌های بسیار بزرگ‌تر به‌صورت آنلاین کردند. گاهی تا اندازه ۲ کیلوگرم و در نهایت، در فروشگاه‌های ویپ و لوازم دخانی نیز عرضه شدند.

شرکت‌ها همچنین شروع کردند به بسته‌بندی این گاز در قوطی‌هایی با رنگ‌های روشن و طراحی‌هایی از شخصیت‌های بازی‌های کامپیوتری و مجموعه‌های تلویزیونی.

پت آوسم از سازمان «شراکت برای پایان اعتیاد» معتقد است این تحولات دلیل افزایش سوءمصرف بوده است.

او گفت: «حتی نام‌هایی مانند گالکسی گس یا مجیک میامی خودش بازاریابی است. وقتی کپسول‌های بزرگ‌تری داشته باشید، یعنی افراد بیشتری می‌توانند امتحانش کنند و مصرف کنند و این می‌تواند فشار هم‌سالان را افزایش دهد.»

بی‌بی‌سی برای اظهار نظر به شرکت‌های گالکسی گس و مجیک میامی پیام داد اما پاسخی دریافت نکرد. شرکت آمازون، که این گاز را به‌صورت آنلاین به فروش می‌رساند، گفته است که از سوء مصرف این ماده توسط مشتریان آگاه است و در حال اجرای تدابیر ایمنی بیشتری است.

در پاسخ به گزارش شبکه خبری سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا، شرکت گالکسی گس تاکید کرد که گاز برای استفاده‌های آشپزی عرضه می‌شود و روی سایت‌های خود پیامی برای هشدار درباره سوءمصرف درج کرده است.

نگرانی درباره سوءمصرف نیتروس اکسید سال گذشته پس از آن‌که چندین ویدیو از مصرف این ماده در فضای مجازی وایرال شد، افزایش یافت.

در شبکه‌های اجتماعی، ویدیوهای جوانانی که با گاز «نشئه» می‌شوند تبدیل به یک روند شد. ویدیویی که در ژوئیه ۲۰۲۴ از سوی یک رستوران فست‌فود در آتلانتا بارگذاری شد، جوانی را نشان می‌دهد که نیتروس طعم توت‌فرنگی با خامه را استنشاق می‌کند و می‌گوید: «اسم من لیل تی است داداش»، در حالی که صدایش بر اثر گاز بم‌تر شده است.

این کلیپ تاکنون حدود ۴۰ میلیون بار دیده شده و هزاران نسخه تقلیدی از آن ساخته شده است.

سوء مصرف همچنین در موزیک ‌ویدیوهای رپ و پخش‌های زنده در شبکه اجتماعی توییچ به‌وفور دیده شد.

مهمانان در برنامه جو روگن آن را امتحان کردند و رپرهایی از جمله «یه» (که پیش‌تر با نام کانیه وست شناخته می‌شد) به‌طور علنی درباره مصرف این ماده صحبت کردند.

یه از آن زمان از دندان‌پزشکش بابت تامین «مقادیر خطرناک نیتروس اکسید» به‌صورت «بی‌احتیاط» شکایت کرده است.

در واکنش به این روند، شبکه تیک‌تاک جست‌وجو برای «گالکسی گس» را مسدود کرد و کاربران را به پیامی با منابعی درباره سوء مصرف مواد و اعتیاد هدایت کرد. سزا، خواننده رپ نیز به دنبال‌کنندگان خود درباره مضرات این ماده هشدار داد و آن را به‌خاطر «بازاریابی شدید برای کودکان سیاه‌پوست» محکوم کرد.

در ماه مارس، سازمان غذا و داروی آمریکا، پس از آن‌که «افزایش گزارش‌های مربوط به حوادث ناگوار پس از استنشاق محصولات نیتروس اکسید» را دید، هشدار رسمی‌ علیه استنشاق این گاز صادر کرد.

سازمان غذا و داروی آمریکا به بی‌بی‌سی گفت که «همچنان به‌طور فعال رویدادهای ناگوار مرتبط با سوء مصرف نیتروس اکسید را رصد می‌کند و برای حفاظت از سلامت عمومی اقدامات لازم را انجام خواهد داد.»

اما برای برخی، این هشدارها خیلی دیر از راه رسید.

در سال ۲۰۲۳، خانواده زن ۲۵ ساله‌ای به نام ماریسا پولیت پس از آن‌که این تکنسین رادیولوژی توسط راننده‌ای که تحت تاثیر نیتروس بود کشته شد، موفق شدند از شرکت نیتروس دیستریبیوتر یونایتد برندز به مبلغ ۷۴۵ میلیون دلار خسارت دریافت کنند.

هیئت منصفه شرکت را به دلیل فروش این محصول با علم به این‌که مورد سوء مصرف قرار خواهد گرفت، مسئول دانست.

جانی سایمون، وکیل خانواده پولیت، در آن زمان گفت: «مرگ ماریسا پولیت نباید اصلا رخ می‌داد، اما به خدا قسم که باید آخرین مورد باشد.»

در سال‌های پس از آن، چندین تصادف مرگبار در آمریکا و بریتانیا با این گاز مرتبط بوده‌اند.

در همین حال، خانواده مگ کالدول شکایتی گروهی علیه تولید کنندگان و توزیع‌ کنندگان نیتروس اکسید مطرح کرده‌اند، با این امید که این محصول برای همیشه از فروش خرده‌فروشی در سراسر آمریکا حذف شود.

دیال گفت: «افرادی که نیتروس را در مطب دندان‌پزشکی استفاده می‌کنند حالا باید ساعت‌ها و ساعت‌ها آموزش ببینند. برایم عجیب است که این ماده می‌تواند در یک فروشگاه لوازم دخانیات به هر کسی که وارد می‌شود فروخته شود.»

او افزود: «متاسفانه، حالا کاملا مشخص شده که تولیدکنندگان و صاحبان فروشگاه‌های دخانیات کار اخلاقی را انجام نمی‌دهند و خودشان این محصول را از قفسه‌ها جمع نمی‌کنند.»