کاظمی‌قمی می‌گوید به نظر کارشناسان ایرانی آب هیرمند کم‌ شده اما حقابه باید به «درستی و با عدالت» داده شود

حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رئيس جمهور ایران و سرپرست سفارت این کشور در کابل، یک هفته پس از بازدید هیات فنی ایرانی از ایستگاه آب‌سنجی دهراوود در ارزگان افغانستان تایید کرده است بنا به نظر کارشناسان ایرانی میزان آب در مرداد‌-اسد امسال «کمتر از یک سال نرمال»، گزارش شده، اما انتظار می‌رود که میزان حقابه ایران از هیرمند به هر صورت «به درستی و با عدالت» داده شود.

در همین حال، علی‌اکبر محرابیان، وزیر نیرو ایران، نیز در یک کنفرانس مطبوعاتی در تهران با اشاره به مساله حق‌آبه هیرمند گفت: «اخیراً بازدید توسط همکاران ما از ایستگاه دهراود داشتند و مشخص شد افغانستان هم درگیر خشکسالی است، اما به‌میزان بارندگی انجام‌شده ما از حق‌آبه هیرمند سهم داریم و پیگیر دریافت حق‌آبه هستیم.» او افزوده که در تأمین آب شرب منطقه سیستان، «با آب هیرمند و بدون آب هیرمند» پروژه‌های بسیاری برای تأمین آب در دستور کار دولت قرار گرفته است.

آقای قمی امروز در ایکس (توییتر) نوشت: «پایبندی طرف افغان و عمل به بخشی از مفاد معاهده سال ۱۳۵۱ ه.ش رودخانه هیرمند میان دولتین که منجر به بازدید تیم فنی ج.ا.ایران از ایستگاه آبسنجی دهراوود که مبنای سنجش سال آبی نرمال است، نشانه مثبتی بر آغاز تعاملات سازنده در اعتماد سازی و حسن همجواری می‌باشد.»

به گفته او، «طبق نظر کارشناسان اعزامی که جریان آب در ایستگاه آبسنجی دهراود را مشاهده و اندازه گیری نموده‌اند، (میزان جریان آب در حال عبور در مرداد ماه ۱۴۰۲) کمتر از میزان ماهانه یک سال آبی نرمال گزارش شده است.»

نماینده آقای رئيسی افزوده که «انتظار می‌رود با استمرار در ارسال منظم ماهانه، اطلاعات و شاخص‌های آبسنجی، بازدیدهای بهنگام از این ایستگاه و تعیین دقیق میزان کم آبی و تر سالی هر سال، مقدار حقابه ایران از رودخانه هیرمند به درستی و با عدالت اندازه گیری و مطابق بند ب ماده ۳ معاهده به طرف ایرانی تحویل شود.»

ایستگاه آب‌سنجی دهراوود در بالا دست بند کجکی است که میزان آب وارد شده به رودخانه هیرمند را محاسبه می‌کند. این محاسبه نشان می‌دهد که امسال پرآب یا کم‌آب بوده است.

پیشتر حسین امیر‌عبدالهیان، وزیر خارجه ایران، نیز درباره بازدید یک هیأت ایرانی از مصب رودخانه هیرمند در افغانستان گفته بود این کشور در انتظار دریافت گزارش نهایی این هیأت است.

هفته گذشته پس از بازدید هیات فنی ایرانی، وزارت خارجه طالبان «بازدید هیات فنی» ایران از ایستگاه آب دهراوود در ولایت ارزگان را تایید کرد و گفت هیات ایرانی دریافته که کم‌آبی در افغانستان «وضعیت واقعا تکان‌دهنده» دارد.

در اعلامیه وزارت خارجه طالبان آمده که در جریان این بازدید روشن شده که رودخانه «هلمند دارای حداقل جریان آب بوده و معاونین آن مانند ارغنداب، موسی قلعه، ارغستان و ترنک بشکل کامل خشکیده‌اند و تنها در حالات سیلابی، آب در آن‌ها جریان می‌یابد که در این صورت رسیدن آب دریای هلمند به ساحه دلتا بسیار مشکل گردیده است. همچنان براساس تحلیل آمار و ارقام جریان آب، به وضاحت می‌توان دریافت که هیچ نوع فعل و اراده انسانی در عدم تامین حقابه ایران دخیل نیست بلکه حالت مجبره باعث این امر گردیده است.»

وزارت خارجه طالبان تاکید کرده است که «متعهد است در قول و عمل» که آب را «برای مردم خویش و ساکنان سیستان ایران برساند، «در صورت بارندگی و مساعد شدن شرایط مطلوب، حقابه» را تامین خواهد کرد.

معاهده حقابه ایران از رود هیرمند بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت شاهنشاهی افغانستان در ۲۲ اسفند/حوت ۱۳۵۱ برابر با ۱۳ مارچ/مارس ۱۹۷۳ به امضای نخست وزیران وقت دو کشور رسید، ماده اول معاهده آب می‌گوید: ‌«دستگاه آب‌شناسی دهراوود صرفاً به عنوان (‌محضاً بحیث) شاخص محاسبه جریان - به این منظور که آیا آن جریان یک سال نرمال را تشکیل‌ می‌دهد یا نمی‌دهد (‌نی) - شناخته شده است.»

در ماده دوم نیز آمده است: «مجموع مقدار آبی که از رود هیرمند (‌هلمند) در سال نرمال آب و یا سال مافوق نرمال از طرف افغانستان به ایران تحویل داده می‌شود، ‌منحصر است به متوسط (‌اوسط) جریان ۲۲ متر مکعب در ثانیه.»