چرا تایوان در حال شبیه‌سازی حمله چین در سال ۲۰۲۷ است؟

هم‌زمان با ادامه فشارهای فزاینده پکن بر تایوان، این جزیره از روز ۹ ژوئیه رزمایش سالانه نظامی خود موسوم به «هان‌کوآنگ» را آغاز کرد. اما رزمایش امسال دو تفاوت مهم با سال‌های گذشته دارد.

اول این که بسیار گسترده‌تر از همیشه خواهد بود و بخش عملیات با مهمات واقعی آن به جای پنج روز، ۱۰ روز ادامه خواهد داشت. در عین حال، دامنه گسترده‌تر این رزمایش شامل تمرین‌هایی برای مقابله با «آزار و اذیت‌های منطقه خاکستری» [رفتارهای تحریک‌آمیز غیرمستقیم] و همچنین تمرین‌هایی در زمینه «تاب‌آوری سراسری جامعه» خواهد بود.

دوم این که رزمایش هان‌کوآنگ این بار یک تاریخ مشخص را برای تهاجم شبیه‌سازی می‌کند: سال ۲۰۲۷.

رزمایش‌ هان‌کوآنگ چیست؟

این، چهل‌و‌یکمین سال برگزاری رزمایش‌های هان‌کوآنگ خواهد بود؛ بزرگ‌ترین مانور نظامی سالانه تایوان که بر مقابله با تهاجم چین تمرکز دارد.

این رزمایش نخستین‌بار در سال ۱۹۸۴ و در دورانی کاملا متفاوت آغاز شد.

در آن زمان تایوان هنوز تحت حکومت نظامی حزب کومینتانگ قرار داشت و دموکراسی در آن برقرار نشده بود. چین هم تازه سیاست «اصلاحات و درهای باز» را آغاز کرده بود که در نهایت این کشور را به یک ابرقدرت اقتصادی بدل کرد.

تنها پنج سال پیش از آن، واشنگتن شناسایی دیپلماتیک خود را از تایپه به پکن منتقل کرده و به پیمان دفاعی مشترک میان آمریکا و تایوان پایان داده بود.

خود این رزمایش‌ها نیز در طول سال‌ها دستخوش تغییر و تحول شده‌اند.

در گذشته، بسیاری از این مانورهای نظامی شامل سناریوهای برنامه‌ریزی‌شده‌ای بودند تحت عنوان «تیم قرمز در برابر تیم آبی» که به باور برخی صرفا جنبه نمایشی داشت. اما رزمایش سال گذشته برای نخستین‌بار بدون سناریو انجام شد، به این معنا که حملات می‌توانستند «در هر زمان و مکانی با هر نوع سلاحی» رخ دهند.

رزمایش امسال چه تفاوتی دارد؟

بخش عملیاتی امسال نیز بدون سناریو خواهد بود و از ۹ تا ۱۶ ژوئیه به صورت شبانه‌روزی برگزار خواهد شد که از نظر زمانی دو برابر سال‌های گذشته است.

بیش از ۲۲ هزار نیروی ذخیره در این رزمایش شرکت خواهند کرد، در حالی که سال گذشته حدود ۱۵ هزار نفر مشارکت داشتند.

سامانه‌های تازه خریداری‌شده توپخانه موشکی متحرک هیمارس و موشک‌های ضد تانک تو-۲بی که هر دو از سوی آمریکا تامین شده‌، به همراه پهپادها و موشک‌های بومی‌شده «اسکای اسورد ۲» در طول رزمایش آزمایش خواهند شد.

به گفته وزارت دفاع تایوان، این رزمایش با تمرین‌هایی مربوط به «آزار و اذیت منطقه خاکستری» آغاز می‌شود. سپس وارد پنج مرحله خواهد شد؛ آغاز با «گذار از صلح به جنگ»، سپس عبور از حمله تمام‌عیار و پیاده‌سازی ساحلی، و پایان با «دفاع عمقی و نبرد فرسایشی» در شرایطی که «دشمن به درون خاک نفوذ کرده است».

جزئیات دقیق مربوط به تمرین‌های «منطقه خاکستری» اعلام نشده است. اما چنین نوع تهدیدی [که زیر آستانه جنگ قرار دارد] در تایوان روزبه‌روز مهم‌تر تلقی می‌شود. یکی از نمایندگان پارلمان در ماه آوریل گفته بود این‌گونه اقدامات مانند استفاده از کشتی‌های شبه‌نظامی دریایی، لایروبی شن و ماسه یا به‌کار‌گیری پهپادها، ممکن است به جای یک حمله موشکی مورد انتظار، آغاز تهاجم واقعی پکن باشد.

در سوم ژوئیه، می چیاشو، دریادار تایوانی، شش نوع کلی «آزار و اذیت» را برشمرد: جنگ حقوقی، جنگ ادراکی، فرسایش، اجبار، مهار و تحریک.

ویلیام لای، رئیس‌جمهور تایوان، اخیرا گفته است که تایوان به‌ صورت مداوم برای چنین «جنگی بدون دود باروت» آماده می‌شود.

فراتر از نیروهای مسلح، سرتیپ دوم تونگ چی‌هسینگ گفت این رزمایش‌ها قرار است «ادغام نظامی-غیرنظامی» را نیز آزمایش کنند.

تمرین‌های هشدار حملات هوایی، تخلیه، پناه‌گیری و امداد نیز اجرا خواهد شد و گزارش‌ها حاکی از آن است که شهروندان در صورت سرپیچی از دستورات تخلیه ممکن است تا سقف ۵ هزار دلار جریمه شوند.

سو تزو یون، تحلیلگر ارشد موسسه دولتی پژوهش دفاع ملی و امنیتی به روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست گفت این تحولات «نقطه عطفی در راهبرد دفاعی تایوان است، تلاشی از سوی کل جامعه برای تاب‌آوری در برابر بدترین سناریو».

رئیس‌جمهور لای در ژوئن ۲۰۲۴ «کمیته تاب‌آوری دفاعی سراسری جامعه» را تاسیس کرد که هدف آن، هماهمنگ‌سازی واکنش‌های مردمی در «شرایط اضطراری» اعلام شده است.

اهمیت تاریخ ۲۰۲۷ چیست؟

تغییر عمده دیگر نسبت به سال‌های گذشته، فرضیه‌ای است که ولینگتون کو، وزیر دفاع تایوان، مطرح کرده است: اینکه این رزمایش‌ها بر این پایه طراحی شده‌اند که چین ممکن است در سال ۲۰۲۷ به تایوان حمله کند.

سال ۲۰۲۷ برای کسانی که با مفهوم «پنجره دیویدسون» آشنا هستند، می‌تواند معنای خاصی داشته باشد.

این نظریه به نام فیلیپ دیویدسون، دریاسالار وقت فرماندهی اقیانوس هند-آرام ایالات متحده، ثبت شده است. او استدلال کرد که شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، خود را برای تهاجمی احتمالی در سال ۲۰۲۷ آماده می‌کند.

پیش‌بینی دیویدسون با هدف شی برای تبدیل ارتش آزادی‌بخش خلق چین به «نیرویی مدرن» تا سال ۲۰۲۷ - که صدمین سال تاسیس ارتش نیز خواهد بود - سازگار است. این تاریخ همچنین با پایان دوره سوم ریاست جمهوری شی هم‌زمان است.

نظریه دیویدسون چندین سال در واشنگتن بر سر زبان‌ها بود، هرچند به نظر می‌رسد اکنون محبوبیت آن کاهش یافته است.

شبیه‌سازی حمله در سال ۲۰۲۷ ممکن است از نظر سیاسی نیز به سود ویلیام لای،‌ رئیس‌جمهور تایوان، باشد، زیرا انتخابات بعدی ریاست جمهوری تایوان قرار است در ژانویه ۲۰۲۸ برگزار شود.

در داخل کشور، لای که رهبر حزب پیشروی دموکرات و حامی استقلال است، در دومین سال زمامداری‌اش با دشواری‌هایی روبرو است، از جمله بن‌بست در قانون‌گذاری به این دلیل که احزاب مخالف با تلاش او برای افزایش بودجه نظامی به ۳ درصد تولید ناخالص داخلی مخالفت کرده‌اند.

افزایش حس فوریت درباره تهدید چین ممکن است در این شرایط، سرمایه سیاسی ارزشمندی برای او فراهم کند.

رسانه‌های تایوانی از سویی دیدگاه ژنگ یولی، پژوهشگر آکادمی علوم اجتماعی چین را منتشر کرده‌اند که تاریخ ۲۰۲۷ را «جوسازی» خوانده و گفته این یک محاسبه سیاسی برای افزایش فروش سلاح است که به صلح کمک نمی‌کند.

رسانه‌های دولتی چین نیز مطابق انتظار، دیدگاهی منفی نسبت به رزمایش هان‌کوآنگ دارند. روزنامه ملی‌گرای گلوبال تایمز این تمرین‌ها را بخشی از حرکت به سوی استقلال معرفی کرده و نوشته است: «هدف نهایی لای، ایجاد نیرویی مسلح، قابل کنترل، قابل استفاده و قابل فدا شدن برای استقلال تایوان است تا توهمات جدایی‌طلبانه‌اش را محقق کند.»

تنها یک روز پیش از رزمایش، وزارت دفاع چین آن را «بلوف» حزب پیشرو دموکرات و «تلاشی برای بستن مردم تایوان به ارابهٔ استقلال‌طلبی» خواند.

به گزارش خبرگزاری رسمی شین‌هوا، وزارت دفاع چین با هشدار درباره اینکه «دستیابی به استقلال از راه نظامی به بن‌بست می‌رسد»، افزود هیچ رزمایش یا سلاحی نمی‌تواند بر «شمشیر تیز ارتش آزادی‌بخش خلق برای مقابله با استقلال» غلبه کند یا جلو «روند تاریخی وحدت اجتناب‌ناپذیر با میهن» را بگیرد.

احتمال حمله در سال ۲۰۲۷ چقدر است؟

دیدگاه‌های تحلیلی متعددی درباره این موضوع وجود دارد.

نخست این که بسیاری تردید دارند که شی اساسا خواهان تهاجم نظامی باشد.

چنین حمله‌ای ممکن است هزینه‌ای سرسام‌آور برای چین داشته باشد که گرفتار بحران اقتصادی و درگیر تنش‌های تجاری با غرب است. در سال ۲۰۲۴، بلومبرگ برآورد کرد که تهاجم چین به تایوان ممکن است ۱۰ تریلیون دلار - معادل ۱۰ درصد کل تولید ناخالص داخلی جهان - هزینه داشته باشد.

برخی استدلال می‌کنند که شی ترجیح می‌دهد «اتحاد مجدد» را از راه‌های دیگر محقق کند، مانند تشدید فشار بر حزب حاکم تایوان، گسترش تاکتیک‌های منطقه خاکستری، یا استفاده از جنگ اقتصادی یا محاصره دریایی جزیره.

اگر تهاجم در دستور کار باشد، تاریخ‌های معنادار دیگری نیز مطرح شده‌اند؛ از جمله سال ۲۰۳۵ که چین می‌خواهد تا آن زمان ارتشی «کاملا مدرن» هم‌سطح ارتش‌های غربی داشته باشد، یا سال ۲۰۴۹ که جمهوری خلق چین قصد دارد صدمین سالگرد تاسیس خود را با یک ارتش «در تراز جهانی» جشن بگیرد.

همچنین این پرسش مطرح است که با توجه به کارزار مقابله با فساد نظامی، که به ویژه فرماندهان نیروهای موشکی و نیروی دریایی ارتش را هدف گرفته، آیا ارتش چین تا سال ۲۰۲۷، واقعا توان حمله نظامی را خواهد داشت.

گزارشی از دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا که در مارس ۲۰۲۵ منتشر شد و رسانه‌های تایوانی نیز آن را بازتاب دادند، کارزار ضد فساد را نشانه‌ای از این نگرانی دانسته که وجود فساد ممکن است مانع دستیابی ارتش چین به توانمندی‌ها و آمادگی‌های مورد نظر تا سال ۲۰۲۷، برای درگیری احتمالی بر سر تایوان شود.

شی همچنین ممکن است نگران دیدگاه جهانی نسبت به چین باشد که همواره تلاش کرده خود را به عنوان کشوری «غیرمداخله‌گر» در تقابل با آمریکا معرفی کند.

فراتر از آن، حمایت منطقه‌ای نیز اهمیت دارد، از جمله مواضع کشورهایی مانند ژاپن و فیلیپین.

و بالاخره این که مسئله پیش‌بینی‌ناپذیری ترامپ هم مطرح است.

بمباران سه مرکز هسته‌ای ایران با دستور ترامپ، به دولت لای در تایوان نشان داد که گزینه مداخله نظامی روی میز است. به گفته یک منابع تایوانی که روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز به آن استناد کرده، این اقدام می‌تواند «در بازدارندگی مقابل چین مفید باشد».

خود ترامپ نیز پیش‌تر از اظهارنظر صریح درباره اینکه آیا در صورت حمله چین به کمک تایوان خواهد آمد یا نه، خودداری کرده است.

دنیس بلر، یکی از روسای پیشین آمریکا در مرکز فرماندهی اقیانوس آرام، اخیرا به رسانه‌های تایوانی گفت: سال ۲۰۲۷ «فقط یک تاریخ» است و در آن زمان، «توانمندی‌های تایوان و آمریکا واقعا از ارتش آزادی‌بخش چین فراتر خواهد بود».