اولین گزارش رسمی اسرائیل درباره حمله حماس: ارتش در حفاظت از غیرنظامیان ناموفق بود

ارتش اسرائیل اولین گزارش رسمی خود را از اشتباهات منجر به ناکامی در جلوگیری و مقابله به موقع با حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ منتشر کرده است. این حمله باعث آغاز جنگ غزه شد.

این گزارش نتیجه‌گیری می کند که ارتش اسرائیل «در وظیفه خود برای حفاظت از غیرنظامیان ناموفق بود.»

این گزارش ۱۹ صفحه‌ای حاوی مطالب متعددی در مورد سیر وقایع منجر به تلفات فاجعه آمیز حدود ۱۲۰۰ نفر است.

در آن روز حدود ۵ هزار مرد مسلح از گروه حماس و سایر گروه‌های فلسطینی به اسرائیل هجوم بردند و ۲۵۱ را نیز گروگان گرفتند و به غزه بردند.

این گزارش حاوی اطلاعات جدید و ناشنیده‌ای نیست اما نتیجه‌گیری ارتش در این مورد که چگونه مقصود حماس را نادرست ارزیابی کرده و توانایی‌های آن را دست‌کم گرفته بود به صورت واضح بیان شده است.

این گزارش می‌گوید که ارتش با دادن اولویت به تهدید امنیتی از سوی حزب‌الله لبنان و حکومت ایران، غزه را تهدیدی ثانوی تلقی می‌کرد.

در مورد برداشت ارتش از وضعیت غزه آمده است که این برداشت «تناقض‌آمیز بود: حماس موجودیتی فاقد مشروعیت بود، اما هیچ تلاشی برای ایجاد جایگزین برای آن صورت نگرفت.»

گزارش می‌‌افزاید که ارتش رویکرد «مدیریت درگیری» را برای مقابله با غزه انتخاب کرده و بر این تصور بود که حماس «نه علاقه‌ای [به] یک درگیری در مقیاس بزرگ داشت و نه برای آن آماده می‌شد» و این برداشتی بود که تاکتیک‌های فریب حماس آن را تقویت کرد.

شواهد موجود از سال ۲۰۱۸ به بعد حاکی از آن بوده که حماس - که اسرائیل، ایالات متحده، بریتانیا و شمار دیگری از کشورها آن را یک سازمان تروریستی می‌دانند - در واقع در حال تکمیل یک طرح بلندپروازانه بود که در آن زمان «غیرواقعی یا غیرقابل اجرا» تلقی و به «انعکاس آرزوهای بلند مدت حماس و نه یک تهدید عملی» تعبیر می‌شد.

این گزارش می‌گوید که در ماه‌های منتهی به جنگ، اداره اطلاعات نظامی کار روی ارزیابی جدیدی را شروع کرده بود که نشان می‌داد برنامه حماس صرفا به منزله نگرشی برای آینده نبود بلکه «چارچوبی مشخص برای برنامه‌ریزی عملیاتی» بود.

با این حال، این ارزیابی مورد توجه مقامات ارشد بخش اطلاعات نظامی قرار نگرفت.

این گزارش رگه‌های متعددی ازخود رضامندی ارتش را در قبال نیت حماس و نحوه مقابله با تهدید از سوی آن تشخیص داده است.

این گزارش می‌گوید که هیچ بحث جدی در مورد این سئوال صورت نگرفت که اگر اشتباه کرده باشیم چه خواهد شد؟

در ادامه آمده است که به مرور زمان، «یک شکاف قابل توجه و پایدار بین ارزیابی‌های اطلاعاتی از حماس و واقعیت موجود» پدید آمد.

این گزارش همچنین آنچه را که «کاهش عمیق آشنایی با جهان‌بینی متفاوت دشمن، از جمله فرهنگ، مذهب، زبان و تاریخ» می‌نامد مورد تاکید قرار می‌دهد.

گزارش ارتش اسرائیل خواستار اصلاحات اساسی در فرهنگ سازمانی اداره اطلاعات، «پرورش تفکر آزاد، تردید در باورها، عادت به گوش دادن، یادگیری، بحث و تشویق اختلاف نظر سازنده» شده است.

این گزارش می‌گوید که تمایل به حفاظت از منابع بسیار ارزشمند کسب اطلاعات به ناکامی ارتش در ارتقاء سطح هشدار بلافاصله قبل از حمله ۷ اکتبر کمک کرده است.

به گفته این گزارش، واحد لشکر غزه ارتش اسرائیل «در روز ۷ اکتبر عملا برای چند ساعت متحمل شکست شد و توانایی آن در درک آنچه که در جریان بود و پاسخ مؤثر به آن به شکلی قابل توجه کاهش یافت.»

در این گزارش آمده است که نیروی هوایی به سرعت واکنش نشان داد، اما «در تشخیص نیروهای ارتش اسرائیل، افراد غیرنظامی و تروریست‌ها مشکلاتی وجود داشت.»

براساس این گزارش، در برخی از موارد، نظامیان زخمی قبل از غیرنظامیان تخلیه شدند.

پس از تسلیم گزارش به فرماندهی ارتش اسرائیل، ژنرال هرتزی هالوی، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل که از سمت خود استعفا داده است، گفت که مسئولیت کامل قصور در این زمینه را بر عهده می‌گیرد.

او در یک پیام ویدیویی خطاب به نظامیان گفت: «من مسئولیت خود را می پذیرم و مسئولیت ناکامی‌ها بر عهده شخص من است. من در روز ۷ اکتبر فرمانده ارتش و مسئول آن بودم و مسئولیت همه شما برعهده من است. من خود را مسئول می‌دانم و این مسئولیت در قبال هر دستوری که از جانب من صادر شد وجود دارد و آن را در بخشی از وجودم احساس می‌کنم.»

ماه گذشته، ژنرال هالوی اعلام کرد که به دلیل ناکامی‌های ارتش از سمت خود استعفا می‌دهد و خواستار تشکیل کمیسیون مستقل تحقیق برای بررسی‌های بیشتر شد تا به این ترتیب، از تکرار حوادث مشابه در آینده جلوگیری شود.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، هیچ مسئولیتی را در قبال آنچه که در روز ۷ اکتبر رخ داد برعهده نگرفته اما گفته است که برای تحقیقات مستقل دولتی باید تا پایان مخاصمات منتظر ماند.

منتقدان آقای نتانیاهو او را متهم می‌کنند که مایل نیست به قصور شخصی در این زمینه اعتراف کند.

در پی حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر، ارتش این کشور عملیات هوایی و زمینی در غزه را آغاز کرد که به گفته وزارت بهداشت حماس، در جریان آن دست‌کم ۴۸۳۶۵ نفر کشته شده‌اند.