حمله به پاسگاه غازی‌آباد؛ یک رویداد و چند روایت

کشته شدن ۲۱ سرباز در غازی‌آباد دولت افغانستان را تکان داد، اما این که آنها چگونه و چرا کشته شدند، خیلی مشخص نیست، ولی اطلاعاتی که منابع مختلف ارائه می‌کنند، حاکی از دست کم گرفتن هشدارهای قبلی در این رویداد است.

منابع مختلف محلی به بی‌بی‌سی گفتند که مهاجمان طالبان ساعت چهار بامداد یکشنبه (۴ حوت/اسفند) به پاسگاه ارتش در غازی‌آباد حمله کردند که در آن ۳۰ سرباز در خواب بودند.

منابع اطلاعاتی افغانستان به بی‌بی‌سی <link type="page"><caption> گفته‌اند</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2014/02/140223_zs_afghan_army_intelligence_report.shtml" platform="highweb"/></link> که ۲۰ روز پیش از این حمله مکالمات تلفنی میان برخی از سربازان ارتش و شورشیان طالبان شنود شده بود که درباره طرح حمله به نیروهای ارتش در جریان شب در کنر صحبت می‌کردند.

این اطلاعات در اختیار فرماندهان نظامی و مقامات ارشد دولتی از جمله والی کنر گرفته بود، اما ظاهرا این هشدارها جدی گرفته نشده بوده‌است. شجاع‌الملک جلاله والی کنر به بی‌بی‌سی گفت که ارتش در جستجوی یافتن نفوذی‌ها در میان سربازان خود بود.

حالا از نظر آقای جلاله مشخص شده که چهار سرباز پاسگاه غازی‌آباد با گروه طالبان ارتباط داشتند. والی کنر می‌گوید که همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده بود. شبی که به پاسگاه حمله شد، آنها در بیرون پاسگاه کشیک می‌دادند و برای حمله زمینه‌سازی کردند و طالبان را به درون پاسگاه بردند. مهاجمان سربازان را در تختخواب‌ها کشتند، سلاح‌های‌شان را گرفتند و رفتند.

هرچند وزارت دفاع می‌گوید که "دهشت‌افگنان داخلی و خارجی" در درگیری شدید چهارساعته این سربازان را کشتند، اما آنگونه که والی کنر گفت، این رویداد در ظرف چند دقیقه به پایان رسید و زمانی که نیروهای کمکی ارتش به منطقه رسیدند، طالبان در آن جا نبودند. فردای رویداد بین طالبان و ارتش در کوههای غازی‌آباد درگیری آغاز شد و تا ساعاتی ادامه یافت، ولی برخی منابع محلی اصلا وقوع درگیری دوطرفه را مورد تردید قرار داده‌اند.

تبادله اجساد و 'اسرا'؟

حالا این چهار نفر به همراه دو نفر دیگر از سربازان ارتش "اسیر" طالبان هستند، هرچند منابع وزارت دفاع آنها را "ناپدید" می‌خوانند. والی کنر گفت مقامهای محلی در تلاشند که آنها را در بدل تحویل دادن اجساد اعضای طالبانی که در غازی‌آباد کشته شدند، بازگردانند. سران قومی در این راستا سرگرم میانجیگری بین دولت و طالبان هستند.

اگر منابع اطلاعاتی گزارش داده بودند که نفوذی‌های طالبان در پی فرصت هستند، چرا جلو آنها گرفته نشد؟ هنوز برای این سوال پاسخ روشنی وجود ندارد. والی کنر می‌گوید که ارتش در جستجوی این نفوذی‌ها بودند، اما پیش از آن که آنها تشخیص شوند، طالبان اقدام به عملیات کردند.

اما این روایت این مقام محلی مورد تایید مقامها در کابل نیست. فرید شمال سخنگوی اداره امنیت این روایت والی کنر را "موضع" خود او دانست و دولت وزیری از سخنگویان وزارت دفاع به بی‌بی‌سی گفت که چنین گزارشی وجود نداشت. شیرمحمد کریمی رئیس ستاد ارتش امروز به غازی‌آباد رفت، ولی هنوز مشخص نیست که تحقیقات او به چه نتیجه‌ای رسیده است.

بسم‌الله محمدی وزیر دفاع در مراسم تشییع جنازه سربازان کشته شده در کابل گفت که طالبان به حمایت سازمان اطلاعات یک "کشور مشخص" دست به این حمله زدند که اشاره ضمنی او به کشور پاکستان است. در <link type="page"><caption> اعلامیه</caption><url href="http://president.gov.af/fa/news/29756" platform="highweb"/></link> دیروز دفتر حامد کرزی هم این حمله به کشتار ۲۳ سرباز پاکستانی ربط داده شده بود. آقای کرزی از پاکستان خواست که در مبارزه با تروریسم "همکاری واقعی" کند.

با وجود این، والی کنر اصرار دارد که نتیجه فعلی تحقیق همین است که چهار سرباز ارتش با طالبان ارتباط داشتند و آنها زمینه حمله این گروه به پاسگاه غازی‌آباد را فراهم کردند.

حمایت ناتو؟

با این همه، این سوال همچنان مطرح است که اگر این سربازان توانایی دفاع از خود را نداشتند، چرا نیروهای حمایتی فوری به منطقه اعزام نشدند یا از ناتو درخواست کمک هوایی نشد. نیروهای کمکی ارتش خیلی دیر به منطقه رسیدند و در راه هم آنگونه که وزارت دفاع گفته، با کمین و حمله انتحاری طالبان مواجه شدند. در مورد درخواست کمک هوایی ظاهر عظیمی سخنگوی این وزارت گفته که از ناتو درخواست شده بود، اما ناتو بسیار دیر پاسخ داد.

برخی این موضوع را مطرح کرده‌اند که اگر چنین درخواستی هم شده باشد، شاید <link type="page"><caption> دستور</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/afghanistan/2013/02/130219_k02-karzai-nato-air-attakcs.shtml" platform="highweb"/></link> حامد کرزی مبنی بر منع درخواست کمک هوایی از ناتو باعث پیچیدگی‌هایی در اجرایی شدن آن شده باشد. او ۲۸ دلو/بهمن سال گذشته <link type="page"><caption> گفته بود</caption><url href="http://president.gov.af/fa/news/17455" platform="highweb"/></link>: "هیچ قوت نظامی و امنیتی افغانستان در هیچ‌گونه شرایطی طیاره‌های خارجی را در قریه‌ها و دهات افغانستان، خواسته نمی‌تواند."

آنرس فو راسموسن، دبیرکل ناتو نیز در نشستی در بروکسل با اظهار تاسف از رویداد کنر گفت: "تا جایی‌که من می‌دانم نیروهای افغان خواهان کمک هوایی آیساف در این شده بودند و آیساف این حمایت هوایی را در اختیار نیروهای افغان قرار داد."

یک مقام سازمان ناتو در بروکسل که نخواست نامش فاش شود، گفت که این سازمان در عملیات رزمی در افغانستان نقش فعالی ندارد و رهبری جنگ عمدتاً به عهده افغانها است. او تاکید کرد که با وجود این، نیروهای ناتو آماده هر نوع کمک به نیروهای امنیتی افغانستان هستند.

پاسگاه غازی‌آباد

غازی‌آباد منطقه‌ای است که با پاکستان مرز مشترک دارد و همجوار ولسوالی ناامن "ناری" است. در زمان حاکمیت گروه طالبان، محل فعلی پاسگاه ارتش مقر ولسوالی بود و پس از فروپاشی رژیم طالبان ساختمان آن فروریخت. یک سال پیش در محل ویرانه‌های آن با نصب چند کانتینر و مرمت‌کاری چند اتاق این پاسگاه را تشکیل و مامور تامین امنیت جاده غازی آباد-ناری کرد.

نعمت‌الله کریاب گزارشگر بی‌بی‌سی که یک هفته پیش به غازی‌آباد رفته بود، از این پاسگاه هم دیدن کرد. او نمای بیرونی این پاسگاه را مستحکم یافته بود ـ به‌طوری که در اطراف آن تا بیشتر از برابر قد انسان دیوارهای سیمی پر از خاک و شن کشیده است. سربازان مستقر در پاسگاه به مسافران کمک و راهنمایی می‌کردند. چهار کیلومتر دورتر از آن یک پایگاه دیگر ارتش موقعیت دارد که در گذشته پایگاه نیروهای ناتو بوده است.

در جنوب و شرق آن کوه‌های برفگیر پوشیده از جنگل است که آن طرف آن مرز پاکستان هفت ساعت راه پیاده فاصله دارد. طالبان در برخی از مناطق غازی‌آباد مانند شماری دیگر از مناطق ولایت کنر نفوذ و حضور دارند. برخی منابع آگاه از وضعیت منطقه گفته‌اند که طالبان در چنین موقعیتی، در یک حمله "چریکی" سربازان پاسگاه را "غافلگیر" کردند.