گاهشمار فرامین طالبان؛ چه آزادیهایی از زنان سلب شده است؟
منبع تصویر، Getty Images
در بیش از ۹ ماهی که از حاکمیت دوباره طالبان در افغانستان میگذرد، این رژیم با صدور فرمانهایی مرحلهبهمرحله محدودیتهایی به زندگی زنان در این کشور وضع کرده است.
در تازهترین مورد، حکومت طالبان از مجریان زن که در برخی از تلویزیونهای خصوصی فعالیت دارند، از جمله شبکههای خصوصی طلوع و شمشاد، خواست تا هنگام ظاهر شدن در برنامههای تلویزیونی چهره خود را بپوشانند.
در این گاهشمار، به برخی از مهمترین فرامین طالبان درباره زنان از آغاز حاکمیت دوباره شان در ۱۵ آگوست/اوت ۲۰۲۱ اشاره شده است.
طالبان چگونه مرحلهبهمرحله حقوق زنان را سلب کرد
پوشاندن صورت برای مجریان زن تلویزیون اجباری شد
نه ماه بعد از به قدرت رسیدن طالبان، به مجریان زن تلویوزین ابلاغ میشود که باید جلوی دوربین صورتهای خود را بپوشانند. روز بعد از این ابلاغیه، یلدا علی یکی از مجریان تلویزیون طلوع عکسی در صفحه شبکه اجتماعی خود منتشر میکند که نشان میدهد مجریان مرد آن شبکه در حکایت از زنان صورتهای خود را جلوی دوربین پوشاندهاند.
طالبان پوشانده شدن صورت زنان در فضای عمومی را اجباری کرد
بر اساس فرمان جدید طالبان، زنان افغان برای اولین بار پس از دو دهه مجبور به استفاده از روبنده اسلامی، برقع یا نوع دیگری از حجاب که صورت را هم بپوشاند، خواهند شد. هر زنی که از رعایت این قانون امتناع کند، ممکن است یک عضو مرد خانواده او سه روز زندانی شود. در این دستور همچنین آمده است که زنان تنها "در مواقع ضروری" خانه را ترک کنند و در صورت نادیده گرفتن این دستور، عواقب آن متوجه مردان وابسته به این زنان خواهد بود.
محدودیت رانندگی برای زنان
مقامهای طالبان در هرات به مربیان رانندگی گفتهاند که از آموزش دادن به زنان و صدور گواهینامه به آنها خودداری کنند. رئیس اداره ترافیک شهر که نظارت بر آموزشگاههای رانندگی را بر عهده دارد، به خبرگزاری فرانسه گفت که این دستور به صورت شفاهی به آنها ابلاغ شده است. مقامهای طالبان صدور حکمی در این زمینه را رد کرده است، اما محدودیتهای زیادی در حدود یک سال گذشته به تدریج اعمال شده است.
محرومیت دختران دانشآموز از دبیرستانها
درست یک روز قبل از شروع سال تعلیمی/تحصیلی جدید، وزارت معارف طالبان در یک چرخش ناگهانی از تصمیم قبلی خود برای بازگشایی تمام مدارس/مکاتب دخترانه عقبنشینی کرد و دختران دانشآموز از تحصیل در دورههای متوسطه و عالی/دبیرستان همچنان محروم ماندند. رهبری مرکزی طالبان تصمیم اعلامشده قبلی این وزارتخانه را لغو کرد و گفت که برای بازگشایی تمام مکاتب دخترانه به یک طرح "جامع" و "اسلامی" نیاز است. این تصمیم منجر به اعتراضات در کابل و محکومیت گسترده بینالمللی شد.
جداسازی جنسیتی در دانشگاهها؛ حضور دانشجویان دختر در برخی از کلاسها با تفکیک جنسیتی
چند دانشگاه خصوصی و دولتی برای دانشجویان دختر و پسر بازگشایی شدند، اما بنا به دستور طالبان دانشجویان پسر و دختر باید در کلاسهای جداگانه درس بخوانند. در هرات به دختران و پسران گفته شد که در ساعات مختلف روز به دانشگاه بیایند. در دانشگاههای کوچکتر، در مواردی دانشجویان در کلاس مشترک، حضور پیدا کردند اما باید با پرده یا موانع فیزیکی از هم جدا میشدند. مقامات وزارت تحصیلات عالی طالبان گفتند که آنها خواهان جداسازی کلاسها بر اساس جنسیت و ترتیب برنامه درسی مطابق بر اصول اسلامی هستند و پوشش حجاب برای دانشجویان دختر اجباری است. در اواخر آوریل/اپریل نیز وزارت تحصیلات عالی طالبان دستور داد که دختران و پسران در روزهای جداگانه به دانشگاه بروند.
آغاز رسمی روند اجباری شدن حجاب از سوی طالبان
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، پوسترهایی را در اطراف کابل و برخی شهرهای دیگر نصب کردند که پوشیدن چادر بزرگ سیاه و پوشش صورت را تبلیغ میکرد. در این تصاویر به زبانهای فارسی دری، پشتو و عربی آمده است: بر اساس شریعت، زن مسلمان باید حجاب داشته باشد. این پوسترها دو نوع از حجاب را قابلقبول توصیف میکنند، یکی چادر بزرگ سیاه و روبنده، دیگری هم برقع (چادری آبی) که تمام بدن و صورت را میپوشاند.
به زنان کارمند دولت در کابل گفته شد که در خانه بمانند
حکومت طالبان به زنان کارمند دولت در کابل گفت که در خانه بمانند. آنها اعلام کردند که تنها کارکنانی که نمیتوانند با مردان جایگزین شوند، میتوانند در حال حاضر به کار بازگردند. تنها برخی از زنان که در بخشهای طراحی و مهندسی کار میکردند و همچنین زنانی که متصدیان مستراحهای عمومی زنانه بودند توانستند به کار برگردند.
محدودیت شدید کاری برای خبرنگاران زن در کابل
به گفته فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران، اکثریت خبرنگاران زن در افغانستان کار خود را از دست دادند و فعالیت ۱۵۳ رسانه از جمله روزنامهها، کانالهای رادیویی و تلویزیونی و سایتهای خبری از زمان تصرف طالبان متوقف شده است.
وزارت امور زنان منحل شد
طالبان، تنها یک ماه پس از به دست گرفتن دوباره قدرت، وزارت امور زنان افغانستان را منحل کرد. تابلوی آن را حذف و ساختمان این وزارتخانه را به وزارت امربهمعروف و نهی از منکر تحویل دادند. ادارهای مخوف که در حاکمیت قبلی طالبان در خیابانها پلیس تفتیش "اخلاق اسلامی" مستقر کرده بود و برای ضرب و شتم زنانی که به نظر میرسید لباسهای "نامناسب" پوشیدهاند یا بدون همراه مرد (محرم شرعی) هستند و مردانی که ریش کامل نگذاشته بودند، شناخته میشد.
طالبان ورزش زنان را "غیرضروری" خواند
پس از آن که احمدالله وثیق، معاون کمیسیون فرهنگی طالبان، ورزش زنان را "نه مناسب و نه ضروری" اعلام کرد، زنان افغان عملاً از ورزشهای منظم گروهی منع شدند. آقای وثیق در مصاحبهای با یک خبرنگار استرالیایی در این مورد گفت:"[مثلا] در کریکت، آنها ممکن است با موقعیتی روبرو شوند که صورت و بدن آنها پوشانده نباشد. اسلام اجازه نمیدهد که زنان اینگونه دیده شوند." اما برخی از بازیکنان که درست قبل از سقوط کابل قرار بود برای اولین بار در داخل افغانستان وارد میدان بازی کریکت شوند، فرصت آن را نیافتند و اکنون در خارج از کشور هستند و گفتهاند متعهدند که به بازی خود ادامه دهند.
اعلام کابینه طالبان بدون حضور حتی یک زن
طالبان کابینهای را اعلام کرد که تمام اعضای آن مردان و اعضای این گروه هستند. دولت پیشین افغانستان در یک مقطع زمانی چهار وزیر زن و دو والی زن گماشته بود.
برخورد طالبان با معترضان حقوق زنان
طالبان با تظاهرات دهها زن در کابل که خواستار حق کار و مشارکت سیاسی بودند، برخورد و آنها را متفرق کردند. افراد مسلح طالبان برای متفرق کردن معترضان در کابل و هرات از شلیک هوایی، گاز اشک آور و اسپری فلفل استفاده کردند.
