تحقیق تازه در افغانستان: زنان در روند صلح به طالبان و جامعه جهانی اعتماد ندارند

واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان در پژوهش تازه‌ای گفته که تاکنون نقش زنان در روند صلح نمادین بوده و باید به آنها نقش معنادار در سطح تصمیم‌گیری‌ها داده شود. همچنین زنان در این تحقیق از عدم شان به طالبان و جامعه جهانی در روند صلح گفته‌اند.

نتیجه این تحقیق که به حمایت اداره سازمان ملل متحد برای زنان از طریق مصاحبه و گفت‌وگوهای اختصاصی با ده‌ها نفر در ولایات کابل، بلخ، ننگرهار و بامیان انجام شده، امروز (دوشنبه، ۳۱ سنبله/شهریور) منتشر شد.

در این تحقیق آمده که نقش زنان تاکنون در روند صلح ضعیف و نمادین بوده است در حالی که مشارکت آنها برای به میان آمدن صلح پایدار اهمیت زیادی دارد.

احسان الله غفوری، یکی از محققان می‌گوید که باورهای دینی و فرهنگی موانع اساسی در مشارکت سیاسی زنان به خصوص در روند صلح است.

او می‌گوید که اکثریت مصاحبه شوندگان گفته‌اند که بسیاری به این باورند که زنان توانایی مشارکت در روندهای سیاسی و صلح را ندارند و اعتقادات دینی و فرهنگی اجازه نمی‌دهد آنها در این عرصه فعالیت کنند.

در تحقیق آمده که اکثریت ساختارهای اجتماعی در این کشور نیز توسط مردها ایجاد گردیده که در تسلط مردها است و این موضوع نیز حضور زنان را محدود ساخته است.

آقای غفوری به عنوان نمونه به شورای عالی صلح اشاره کرده و می‌گوید مقام‌های بلندپایه دولتی در همچو ساختارها به زنان تنها نقش نمادین داده و آنها را در سطح رهبری و تصمیم گیری جای نمی‌دهند.

به گفته او، تجربه نشان داده که حضور زنان در ساختارهای غیردولتی مانند جرگه‌ها و جامعه مدنی خیلی بهتر و برجسته تر از ساختارهای دولتی بوده است.

او همچنین از تفکر طالبانی به عنوان چالش دیگر یاد می‌کند که صاحبان آن حتی حاضر به گفت‌وگو با زنان نیستند.

ناامنی، بیسوادی و فقر نیز از دلایل دیگر محدودیت زنان در مشارکت سیاسی‌شان خوانده شده است.

اکثریت مصاحبه شوندگان در تحقیق نگرانی خود را در مورد عدم تعهد جامعه جهانی برای حفظ حقوق زنان و مشارکت آنها در تلاش‌های صلح و ترس و عدم تعهد خود را به طالبان نیز بیان کرده و تاکید کرده که باید دولت و جامعه جهانی از مشارکت زنان حمایت کرده و بدانند که زنان اقلیت نیستند.

در این تحقیق آمده که زنان نگران معامله حقوق شان هستند و از بازگشت به ظلم سیستماتیک دوران رژیم طالبان می ترسند.

واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان می‌گوید که فعالان زن می‌خواهند یک شبکه متحد و یکپارچه را ایجاد نمایند تا دولت و جامعه جهانی را وادار کنند که به زنان سهم مساویانه با صلاحیتی برابر با مردان به شمول حق وتو در تصمیم گیری‌ها داده شود.

پیشنهادات برای مشارکت زنان در روند صلح

شکریه آزادمنش، محقق دیگر در این تحقیق گفت دولت باید برنامه ملی را با تعریف مشخص از منابع و بودجه برای مشارکت سیاسی زنان روی دست گیرد و از مشارکت واقعی و موثر زنان حمایت کند.

به گفته او، مصاحبه شوندگان در این تحقیق از دولت خواهان تضمین مشارکت ۳۳ درصدی زنان در تیم مذاکره، آنهم با عضویت زنان متعهد به حقوق تمام افغانها نه تنها در ساحه حقوق زنان شدند.

سهم دادن به زنان در سطح رهبری شورای عالی مصالحه، تعیین حداقل دو معاون زن برای این شورا و شفاف سازی روند صلح از دیگر پیشنهادات تحقیق تازه به دولت است.

در این تحقیق همچنین از زنان مبتکر و مستقل که در تلاش‌های صلح فعالیت دارند خواسته شده یک شبکه ملی سیاسی بسازند، با جامعه جهانی و کشورهایی که با طالبان رابطه دارند، در تماس شده و کارشان را به گونه پروژه‌ای نه، بلکه به شکل یک شبکه سیاسی پایدار پیش ببرند.

خانم آزادمنش گفت که مصاحبه شوندگان همچنین از جامعه مدنی خواستند که تلاش خود را برای پاسخگویی دولت و طالبان در برابر معامله‌های احتمالی حقوق یا تضعیف مقررات قانون اساسی به نام صلح ادامه دهند و برای حفظ حقوق زنان دادخواهی کنند.

در تحقیق از نهادهای مدنی خواسته شده که به جای رقابت برای انحصار نمودن نقش‌شان با هم متحد شوند و نقش شان را در مراحل مختلف روند صلح از جمله خلع سلاح، ادغام مجدد جنگجویان، عدالت انتقالی و ادغام سیاسی و آتش بس فعالانه ایفا کنند.

در این تحقیق آمده: "جامعه بین‌المللی باید بداند که نمایندگی زنان در روند صلح نمی‌تواند نمادین باشد بلکه باید مشارکت موثر و برابر داشته باشند تا زنان رهبری موضوعات استراتژیک فراتر از امورات مرتبط با زنان را عهده دار شوند و قدرت تصمیم گیری داشته باشند."

از جامعه جهانی خواسته شده که از مشارکت زنان حمایت کرده و برای اطمینان از این کار نقش نظارت کننده از روند صلح داشته باشند.

این تحقیق در حالی منتشر می‌شود که روند گفت‌وگوهای بین‌الافغانی اکنون در دوحه جریان دارد و در تیم مذاکره کننده دولت در بین ۲۱ عضو چهار نفرشان زنان هستند.

حبیبه سرابی، یکی از اعضای تیم مذاکره کننده دولت با طالبان می‌گوید که این تیم با درنظرداشت مشارکت قومی، جنسیتی، سیاسی و مذهبی پس از مشورت‌های بسیار زیاد انتخاب شده است.

او می‌گوید که حضور چهار زن در این تیم به معنای اقلیت زنان نیست زیرا اعضای مرد در این تیم نیز حامیان حقوق زنان هستند.

او افزود که روند صلح یک روند طولانی خواهد بود و از مردم خواست در این روند آنها را حمایت کنند تا بتوانند به موفقیت برسند.

در تحقیقی که امروز از سوی واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان منتشر شده آمده که بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۳۰ توافقنامه صلح امضا شده که تنها در ۱۳ مورد آن زنان امضا کننده بودند که این توافقنامه‌ها از همه پایدارتر و ماندگارتر بوده و به ادغام قوی تر حقوق بشر، عدالت انتقالی، مصالحه ملی و مشارکت زنان منجر شده است.