د زلزلې پر مهال باید څه وکړو او څه ونه کړو؟

د افغانستان له شماله رپوټونه وايي، یوې زورورې زلزلې په بلخ او شاوخوا ولايتونو کې زیانونه اړولي دي. د امریکا د جيولوجيکي سروې اداره وايي، دا زلزله چې ۶.۳ درجې وه مرکز یې د افغانستان شمال کې مزار شريف ته څېرمه په خلم کې و. ويل کېږی د زلزلې ټکانونو د افغانستان ګاونډي هېوادونه هم لړزولي دي.

د زلزلې پر مهال که په ودانۍ کې یاست

  • له کړکیو، سترو الماریو، بخاریو او نورو درنو شیانو لرې شئ، ممکن پر تاسو در وغورځي.
  • د ډوډۍ خوړلو یا لیکلو تر مېز لاندې پټ شئ او که په زلزله کې وخوځېدل، پښې یې ټینګې ونیسئ.
  • که استوګنیزه مېنه کې یاست، د زلزلې پر مهال بهر یا لاندې په پوړیو( ځینو) کې منډه نه کړئ، ځکه ممکن وغورځېږئ او ټپي شئ.
  • پخلنځی (اشپزخانه) د زلزلې پر مهال ډېر خطرناک ځای دی، که امکان یې وي ترې ووځئ.
  • د یخچال، المارۍ او د دوی په څېرد کور د نورو لوړو او درنو وسایلو له څنګ لېرې شئ.

که له ودانۍ بهر یاست

پرانیستې فضا ته لاړ شئ - له ودانیو، د برېښنا له تارونو، دودکښونو یا موریو او بل هر داسې شي لېرې شئ چې د نړېدو او راغورځېدو امکان یې وي.

که د زلزلې پېښېدو پر مهال موټر چلوئ

  • ګاډی په پام سره و درروئ او څومره چې کولی شئ له نورو موټرونو ځان لېرې کړئ.
  • هېڅکله هم تر پلونو، ونو، د برېښنا ستنو یا ترافیکي اشارو لاندې مه درېږئ.
  • چې ټکانونه ختم شوي نه وي له موټر مه کوزېږئ.
  • د بیا تللو پر مهال په سړک کې ماتو خښتو او کاڼو ته پام کوئ.

د زلزلې پېښېدلو پر مهال څه باید ونه کړو؟

  • که کور ته د ګاز راغځېدلې نلکه مو بنده شوې وه، پخپله یې مه خلاصوئ او د ګاز ادارې ته یې وسپارئ.
  • که ډاډه نه یاست چې له سورۍ شوې نلکې د وتونکي ګاز بوی ختم شوی نه دی، د لایټر، اورډبي او نور اور اچوونکو وسایلو له کارولو ډډه وکړئ.
  • دې ته مو باید پام وي چې مرستندویان، پولیس، امبولانسونه او اوروژونکي ښايي ژر مرستې ته درونه رسېږي.

له زلزلې وروسته

که زلزله ختمه شوې هم وي باید د تعقیبي ټکانونو احتمال ته مو پام وي او هڅه وکړو چې ځان له ماتو ښیښو او نورو شیانو لېرې کړو. له زلزلې وروسته خطرونو څخه د خوندیتابه لپاره هم سپارښتنې شته چې ځینې په لاندې ډول دي:

  • که څوک ټپي شوی وینه ترې بهېږي هڅه وکړئ پر ټپ یې نېغ زور وکړئ؛ د دې کار لپاره له پاکې پټۍ یا ټوټې کار واخلئ.
  • هغه کسان چې سخت ټپي شوي مه یې خوځوئ، مګر په دې شرط چې له ډېر خطر سره مخ وي.
  • ټپي په کمپله کې پټ کړئ او ګرم یې وساتئ.
  • که ستاسو کور یا ګاونډ اور اخیستی، نو سملاسي یې د وژلو هڅه وکړئ.
  • په هره وسیله چې کېږي وروستي خبرونه واورئ.
  • پام کوئ چې څه شی در باندې ونه غورځېږي.
  • که د ګاز بوی مو تر سپږمو شو، د اورډبي یا نورو اور اچوونکو وسیلو له روښانولو ډډه وکړئ.

که له ودانۍ بهر یاست

  • پر سړکونو له درېدلو ډډه وکړئ او د مرستندویه ګاډو تېرېدلو ته لار پرانځئ.
  • ورانو او نړېدلو ودانیو ته مه نږدې کېږئ.
  • د برېښنا تارونو ته لاس مه ور وړئ.