'Igisebo ku nyokomuntu': Sudani yamaganye Uganda nyuma yo kwakira umukuru w'umutwe wa RSF

    • Umwanditsi, Wedaeli Chibelushi
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Leta ya Sudani yamaganye Uganda ku kuba yarakiriye umukuru w'umutwe w'ingabo zitwara gisirikare wa Rapid Support Forces (RSF), ivuga ibyo Uganda yakoze ari "igisebo ku nyokomuntu".

Minisiteri y'ububanyi n'amahanga ya Sudani yatangaje ko Uganda yirengagije amategeko mpuzamahanga maze yakira komanda wa RSF, Mohamed Hamdan Dagalo, uzwi kandi ku izina rya Hemedti, aho abarwanyi be bashinjwa gukora ubwicanyi ngekamere mu ntambara ikomeje kubera muri Sudani.

Mu cyumweru gishize Umuryango w'Abibumbye (ONU) washinje uyu mutwe, gukora ibikorwa bifite "ibimenyetso bya jenoside". Nta cyo RSF yatangaje kuri ibyo bishya yashinjwe na ONU, ariko mu gihe cyashize yahakanye ibirego nk'ibyo.

Ku wa gatanu, Perezida wa Uganda Yoweri Museveni yavuze ko yahuriye na Dagalo iwe mu rugo rwa perezida mu mujyi wa Entebbe.

Museveni, washyizweho n'Umuryango w'Ubumwe bw'Afurika (AU) kugira ngo abe umuhuza hagati y'ingabo za Sudani na RSF, yavuze ko ibyo yakoze bishimangira "igisubizo cya politiki gishingiye ku mahoro."

Mu itangazo yasohotse ku cyumweru, minisiteri y'ububanyi n'amahanga ya Sudani yagize iti: "Leta ya Sudani yamaganye mu buryo bukomeye cyane kuba Uganda yakiriye... umukuru w'inyeshyamba Mohamed Hamdan Dagalo, komanda w'umutwe w'iterabwoba."

Iryo tangazo ryamaganye inama yabaye hagati ya Dagalo na Perezida wa Uganda, rivuga ko ari "igikorwa kitari cyarigeze kibaho cy'igisebo ku nyokomuntu yose, mbere yuko kiba igisebo ku baturage ba Sudani."

Sudani yavuze ko yumva ko Uganda ifite uburenganzira bwo kwakira uwo ari we wese ku butaka bwayo, ariko iyishinja ko kwakira Dagalo bigaragaza kurenga ku mategeko mpuzamahanga . Leta ya Uganda nta cyo iratangaza kuri ibyo birego.

Perezida Museveni, mu itangazo yasohoye mbere, yavuze muri macye ibyaganiriweho hagati ye na Dagalo, agira ati: "Nk'uko bisanzwe, nashimangiye ko ibiganiro n'umuti wa politike w'amahoro ari byo byonyine byatanga umutekano urambye muri Sudani no mu karere."

Sudani iracyari mu ntambara imaze hafi imyaka itatu hagati y'ingabo za leta n'umutwe wa RSF.

Iyi ntambara imaze guhitana abantu babarirwa mu bihumbi amagana, abarenga miliyoni 13 bava mu byabo, ndetse itera inzara mu bice byinshi by'igihugu.

Impande zombi, ni ukuvuga RSF n'ingabo za Sudani, zashinjwe gukora ibyaha ndengakamere.

Mu cyumweru gishize, itsinda rya ONU ryatangaje ko ibimenyetso by'ubwicanyi ndengakamere bwakozwe mu gihe RSF yagotaga umujyi wa el-Fasher biganisha ku kuba harabaye jenoside.

Mu gihe cyose iyi ntambara imaze, leta ya Sudani yakomeje kunenga ibihugu byo mu karere byakira abakuru ba RSF.

Umwaka ushize, Sudani yahagaritse ibicuruzwa byose byatumizwaga muri Kenya nyuma y'uko RSF ikoreye inama mu murwa mukuru Nairobi wa Kenya.

Kenya yo yavuze ko kwakira izo nama byari bigamije gushaka inzira yo guhagarika intambara, "nta zindi nyungu zihishe zirimo."

Ariko intambara nta kimenyetso igaragaza cyo guhagarara. Ku wa gatandatu, RSF yatangaje ko yigaruriye umujyi wa al-Tina muri Darfur y'amajyaruguru nyuma y'imirwano ikomeye yamaze iminsi.

RSF yanashyize ahagaragara videwo igaragaza abarwanyi bayo bishimira intsinzi, bahagaze munsi y'icyapa kiriho izina ry'uwo mujyi.

Amakuru y'inyongera yatawe na David Bamford