'U Burundi bwiteguye gutanga umusanzu mu gucecekesha intwaro' - Ndayishimiye

Igihe co gusoma: iminota 3

Mu kiganiro n'abanyamakuru gisoza inama rusange y'Ubumwe bwa Afurika perezida mushya w'uyu muryango w'ibihugu yavuze ko intambara mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo ari "ikibazo kidushishikaje cyane".

Ndayishimiye afashe uyu mwanya w'umukuru w'Ubumwe bwa Afurika mugihe cy'umwaka umwe mu gihe kuri uyu mugabane havugwa intambara muri Sudani, muri Sudani y'Epfo, mu karere ka Sahel, no muri DR Congo aho n'ingabo z'igihugu cye ziri mu mirwano.

Perezida Evariste Ndayishimiye yavuze ko "u Burundi bwiteguye gutanga umusanzu wabwo mu gucecekesha intwaro" muri Afurika hamwe no "guha imbaraga imihate y'amahoro" ya Afurika.

U Burundi bufite ingabo muri DR Congo zirimo gufatanya n'iza FARDC mu mirwano n'abarwanyi ba Twirwaneho/M23 ikomeje kuvugwa mu ntara ya Kivu y'Epfo mu karere k'imisozi miremire ya Fizi hafi ya Minembwe.

Ingabo z'u Burundi ziri muri DR Congo ku bwumvikanye bwo gufatanya mu by'umutekano hagati ya Gitega na Kinshasa.

Mu kiganiro n'abanyamakuru ku cyumweru, Ndayishimiye yabajijwe ingamba afite zo gukemura ikibazo cy'iyi ntambara mu burasirazuba bwa Congo, mu gusubiza, atangira avuga ati: "Ni ikibazo kidushishikaje cyane".

Yasobanuye ko hari icyizere kuko "hari ubushake bw'ibiganiro hagati y'abahanganye".

Yasobanuye ko iyi ntambara iri mu bice bibiri; "amakimbirane hagati y'u Rwanda na RD Congo" hamwe n'ibibazo "by'imitwe yitwaje intwaro y'abanyecongo".

Ku makimbirane y'u Rwanda na DR Congo yavuze ko hari amasezerano ya Washington aho impande zombi zemeye guhagarika imirwano.

Ati: "Nubwo uyu munsi nta cyizere gifatika kiri hagati y'impande zombi ayo masezerano arahari kandi bagomba kuyubahiriza kuko yasinywe n'impande zombi.

"Rero bigaruka ku muhuza ngo afashe izo mpande kubahiriza ayo masezerano."

Ndayishimiye avuga ko kwemera guhagarika imirwano ari kimwe ariko kubikora ari ikindi.

Kugira ngo bishoboke ati: "Niba ari ingabo z'amahanga zihari [muri DRC] zigomba gutaha", hakabaho "kwizezwa ko nta ruhande ruzongera guteza intambara… hakajyaho urwego ruba hagati rukurikirana iyubahirizwa ry'ibyemeranyijwe".

Ku kibazo cy'abanyecongo ubwabo yavuze ko "bagomba kujya hamwe bakaganira", aha yakomoje ku biganiro bya Doha biba hagati ya Kinshasa na AFC/M23.

Yongeraho ati: "Numvise ko Perezida Tshisekedi yiteguye gutangira ibiganiro hagati y'abanyecongo ngo hagaruke amahoro. Uruhare rwacu nk' Ubumwe bwa Afurika ni ugufasha no kugira inama izo mpande kwiyemeza nta gusubira inyuma iyo nzira y'amahoro."

Iby'ibanze ku bumwe bwa Afurika na manda ya Ndayishimiye

Umuryango w'Ubumwe bwa Afrika wahindutse mu 2002 usimbura icyahoze ari Organisation de l'Unité Africaine (OUA), cyari cyaravuvutse mu 1963 gifise intego zo kugeza ibihugu bya Afrika ku bwigenga, kurwanya ubukoloni, gushyigikira iterambere no kunga ubumwe bwa Afrika.

Ubumbwe bwa Afurika buhuriwemo n'ibihugu 55 kandi ubu rikora cyane cyane ku bibazo by'amahoro n'umutekano, ubukene n'indwara z'ibyorezo muri Afrika.

Ndayishimiye yasimbuye Prezida wa Angola João Lourenço wari urikuriye kuva tariki 15 Gashyantare(2) umwaka ushize.

Umukuru w'Ubumwe bwa Afrika ahabwa manda y'umwaka umwe, ihererekanwa hagati y'ibihugu bigize uyu muryango.

Uyu ahabwa raporo z'ibikorwa byose by'uyu muryango, kandi akaba ari we ugenzura akaba yanatumiza inama z'abakuru b'ibihugu ku kibazo runaka kireba uyu muryango cyangwa igihugu kiwugize.

Uyu atandukanye n'umukuru wa Komisiyo y'Ubumwe bwa Afrika we utorerwa manda y'imyaka ine, akaba ari we mu by'ukuri uba ushinzwe kuyobora ibikorwa bihoraho by'uyu muryango.

Umukuru wa Komisiyo y'Ubumwe bwa Afurika ubu ni umunya-Djibouti Mahamoud Ali Youssouf watorewe uyu mwanya umwaka ushize.