Uburusiya bwakajije ibitero muri Ukraine

    • Umwanditsi, Jaroslav Lukiv
    • Igikorwa, BBC News

Uburusiya bwakajije ibitero kuri Ukraine mu ijoro ryacyeye, ibitero byabereye mu bice byinshi by'igihugu bikaba byibasiye uturere twinshi.

Abantu nibura 12 bishwe naho abandi babarirwa muri za mirongo barakomereka mu bice bitandukanye muri Ukraine mu bitero bya misile n'indege nto z'intambara zitajyamo umupilote (drone), nkuko abategetsi bo mu turere n'ab'ibikorwa by'ubutabazi bwihuse babivuze.

Abana batatu biciwe i Zhytomyr, mu burengerazuba bw'umurwa mukuru Kyiv, ndetse umugabo wo mu kigero cy'imyaka 70 yiciwe mu mujyi wa Mykolaiv uri mu majyepfo y'igihugu, nkuko urwego rwa leta rushinzwe ubutabazi bwihuse rubivuga.

Bibaye nyuma y'umunsi umurwa mukuru wa Ukraine wibasiwe na kimwe mu bitero bikomeye cyane ugabweho kuva igitero cy'Uburusiya gitangiye.

Ibitero byo ku wa gatandatu, byishe abantu 13 mu bice bitandukanye bya Ukraine, bibaye mu gihe ibikorwa byo mu rwego rwa dipolomasi byo kurangiza intambara byatumye habaho guhererekanya imfungwa hagati ya Ukraine n'Uburusiya, ariko Uburusiya bwirengagije ubusabe bw'agahenge.

Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin yagabye igitero gisesuye kuri Ukraine muri Gashyantare (2) mu mwaka wa 2022, ndetse kuri ubu Uburusiya bugenzura hafi 20% by'ubutaka bwa Ukraine.

Ubwo butaka Uburusiya bugenzura burimo na Crimea - umwigimbakirwa wo mu majyepfo ya Ukraine, Uburusiya bwiyometseho mu mwaka wa 2014.

Igisirikare cya Ukraine kirwanira mu kirere cyavuze ko cyahanuye misile 45 zo mu bwoko bwa 'cruise' n'ibinyabiziga 266 biguruka bitarimo umuntu (bizwi nka 'UAV' mu mpine y'Icyongereza), saa mbili z'ijoro n'iminota 40 (20:40) ku isaha yaho, ku wa gatandatu, ni ukuvuga saa moya z'ijoro n'iminota 40 (19:40) ku isaha yo mu Rwanda no mu Burundi.

Iki gisirikare kirwanira mu kirere cyavuze ko twinshi mu turere two muri Ukraine twibasiwe n'ibyo bitero bya nijoro. Cyavuze kandi ko cyabaruye ahantu 22 harashweho ndetse n'igwa rya misile za 'cruise' zahanuwe hamwe na UAV mu duce 15.

Mu butumwa yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa Facebook, Serhiy Tyurin, umutegetsi w'akarere ka Khmelnytskyi kari mu burengerazuba bwa Ukraine, yavuze ko abantu bane bishwe naho abandi batanu barakomereka.

Yongeyeho ati: "Inzu esheshatu z'abantu ku giti cyabo zashenywe, ndetse n'izindi 20 zangijwe."

Urwego rwa Ukraine rw'ubutabazi bwihuse (DSNS) rwavuze ko abantu bane bishwe naho abandi 16 barakomereka, barimo abana batatu, mu karere k'umurwa mukuru Kyiv.

Mykola Kalashnyk, umutegetsi w'akarere ka Kyiv, yatangaje amafoto ku mbuga nkoranyambaga agaragaza inzu nyinshi zahiye nyuma y'ibitero by'Uburusiya.

Mu murwa mukuru Kyiv, abategetsi baho batangaje ko abantu 11 bakomeretse, inyubako nyinshi zo guturamo zirashya ndetse izindi zirangirika, zirimo n'icyumba cyo kuraramo.

Abantu babarirwa mu magana bagaragaye bikinga muri stasiyo za gariyamoshi ziri munsi y'ubutaka zo muri uwo mujyi. Bibaye mu gihe kuri iki cyumweru uyu murwa mukuru wizihiza umunsi w'ikiruhuko witwa 'Umunsi wa Kyiv'.

I Zhytomyr, urwego rwa DSNS rwavuze ko abana batatu - uw'imyaka umunani, 12 na 17 - bishwe, naho abandi bantu 10 barakomereka n'inzu z'abantu ku giti cyabo "zashenywe ndetse [izindi] zangijwe".

Urwego rwa DSNS rwavuze ko umusaza yakuwe mu nyubako yo kubamo y'amagorofa atanu yarashwe na 'drone' mu mujyi wa Mykolaiv. Abandi bantu batanu bakomeretse.

I Kharkiv, abategetsi bo muri ako karere batangaje ko abantu batatu bakomeretse.

Mu Burusiya, minisiteri y'ingabo yavuze ko 'drone' za Ukraine zarashe ku turere umunani two mu Burusiya.

Itangazo ry'iyo minisiteri rigira riti: "Guhera sa mbili z'ijoro (20:00) z'i Moscow [saa moya z'ijoro mu Rwanda no mu Burundi] ku itariki ya 24 Gicurasi [5] kugeza saa sita z'ijoro (00:00) ku itariki ya 25 Gicurasi, amatsinda y'ubwirinzi bwo mu kirere yari ari ku kazi yashenye ndetse afata ibinyabiziga 95 biguruka bya Ukraine bitarimo umupilote byo mu bwoko bw'indege."

Umukuru w'akarere ka Moscow, Sergei Sobyanin, yatangaje ko 'drone' 12 zerekezaga muri uwo murwa mukuru zahanuwe.

Yongeyeho ko abakozi bashinzwe ubutabazi bwihuse boherejwe kugenzura ibyangijwe n'ibisigazwa bya 'drone' byahubutse.

Mu karere ka Tula, kari mu majyepfo ya Moscow, ibisigazwa bya 'drone' zashwanyutse byaguye mu rugo rw'inyubako yo guturamo, bimena amadirishya y'amacumbi menshi, nkuko Guverineri waho, Dmitriy Milyaev, yabivuze.

Yongeyeho ko nta muntu wakomeretse.

Ibi bitero bibaye mu gihe Uburusiya na Ukraine birimo kwitabira ihererekanya ry'imfungwa ryemeranyijweho mu biganiro by'impande zombi byabereye muri Turukiya.

Ku wa gatanu, Ukraine n'Uburusiya byahererekanyije abasirikare n'abasivile bose hamwe 390 kuri buri ruhande.

Cyabaye kimwe mu bikorwa binini cyane cyo guhererekanya imfungwa kibayeho hagati y'ibihugu byombi, kuva Uburusiya bugabye igitero gisesuye kuri Ukraine.

Ku wa gatandatu, Perezida wa Ukraine Volodymyr Zelensky yatangaje ko izindi mfungwa 307 z'Abanya-Ukraine zasubiye iwabo, bijyanye n'amasezerano yo guhererekanya imfungwa Ukraine yagiranye n'Uburusiya.

Buri gihugu muri ibi byombi cyemeye gutanga imfungwa 1,000, ndetse kuri iki cyumweru byitezwe ko haba ikindi gikorwa cyo guhererekanya imfungwa.

Uku guhererekanya imfungwa gukurikiye ibiganiro bya mbere by'imbona nkubone byahuje izi mpande nyuma y'imyaka itatu yari ishize, byabereye muri Turukiya.

Mu mpera y'icyumweru gishize, Perezida w'Amerika Donald Trump yaganiriye kuri telefone na Putin mu gihe cy'amasaha abiri, baganira ku masezerano y'agahenge muri Ukraine yifujwe n'Amerika.

Trump yavuze ko yemera ko icyo kiganiro cyagenze "neza cyane", ndetse yongeyeho ko Uburusiya na Ukraine byari gutangira "aka kanya" ibiganiro bigamije kugeza ku gahenge n'"irangira ry'intambara".

Ariko Putin yavuze gusa ko Uburusiya buzakorana na Ukraine "inyandiko" ku "mahoro ashobora kubaho mu gihe kiri imbere", ndetse ntiyemeye ubusabe bw'agahenge k'iminsi 30.