'Ni Putin wamwishe' – Biden avuga ku itangazwa ry'urupfu rwa Navalny

Perezida w'Amerika Joe Biden avuga ko Perezida w'Uburusiya ari we "wishe" umunyapolitiki utavuga rumwe n'ubutegetsi, Alexei Navalny.

Urwego rw'amagereza mu karere Navalny yari arimo gukoreramo igifungo yakatiwe, ni rwo rwatangaje ko yapfuye.

Itsinda rya Navalny ryemeje urupfu rwe, risaba ko umurambo we usubizwa umuryango we "aka kanya".

Uwo mugabo, wari ufite imyaka 47, wanengaga bikomeye Perezida Vladimir Putin, yari afungiye mu Burusiya kuva mu mwaka wa 2021, ku birego bifatwa henshi ko bishingiye ku mpamvu za politiki.

Mbere, Perezida Biden yavuze ko niba amakuru y'urupfu rwa Navalny ari ukuri, ubwo Putin ni we wamwishe.

Biden yagize ati: "Ibyabaye ni indi gihamya y'ubugome bwa Putin."

Dmitry Peskov, umuvugizi wa Putin, yavuze gusa ko urupfu rwa Navalny "rwamenyeshejwe perezida", wari uri mu ruzinduko mu mujyi wa Chelyabinsk. Peskov yagize ati: "Abaganga bagomba kugira ukuntu babitahura."

Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ubwongereza David Cameron yavuze ko "nta muntu n'umwe ukwiye gushidikanya ku kuba ubutegetsi bwa Putin mu Burusiya ari bubi cyane nyuma y'ibimaze kuba".

Cameron yavuze ko "hakwiye kubaho ingaruka" kuri urwo rupfu, yongeraho ko Ubwongereza "burimo kugira icyo bukora".

Ubufaransa bwavuze ko Navalny yatanze ubuzima bwe ho ikiguzi ku kuba yarahanganye n'"ikandamiza", mu gihe minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Norvège yavuze ko abategetsi b'Uburusiya bafite uruhare runini mu rupfu rwe.

Urwego rw'amagereza rwo mu karere ka Yamalo-Nenets aho yari afungiye, rwavuze ko ku wa gatanu "yumvise atameze neza" nyuma yo kugenda n'amaguru.

Mu itangazo, rwavuze ko "nk'ako kanya yahise ata ubwenge", rwongeraho ko itsinda ry'abaganga ry'ubutabazi bwihuse ryahise rihamagazwa rikagerageza kumuramira, ariko ntibyagira icyo bitanga.

Urwo rwego rwagize ruti: "Abaganga bakora ubutabazi bwihuse batangaje ko imfungwa yapfuye. Impamvu y'urupfu irimo kugenzurwa."

Navalny yaherukaga kubonwa umunsi umwe mbere y'urupfu rwe, agaragara ko ameze neza ndetse anaseka, mu rukiko mu buryo bw'iya kure bwa videwo.

Mbere, Yulia Navalnaya, umugore wa Navalny, yari yavuze ko atazi niba iyo "nkuru iteye ubwoba bwinshi" ari impamo.

Kira Yarmysh, umuvugizi wa Navalnaya, yari yavuze ko itsinda bakorana ritarabona icyemezo cy'urupfu rwe, ariko ko umunyamategeko we yagiye aho yari afungiye.

Mu butumwa bwa nyuma bwo ku rubuga rwa Instagram yoherereje umugore we mu minsi ibiri ishize, Navalny yavuze ko hari kilometero zibarirwa mu bihumbi ziri hagati yabo, "ariko numva uri hafi buri segonda".

Asize abana babiri, umukobwa, Dasha, wiga muri Amerika, n'umuhungu muto, Zakhar, utaragera muri kaminuza.

Lyudmila Navalnaya, nyina wa Navalny, yasubiwemo agira ati: "Sinshaka kumva ubutumwa na bumwe bwo kwihanganisha. Twamubonye muri gereza ku itariki ya 12 [y'uku kwezi kwa Gashyantare], mu nama. Yari muzima, afite ubuzima bwiza kandi yishimye."

Leonid Volkov, wari umujyanama wa hafi wa Navalny, yavuze ko itangazo ry'ubuyobozi bwa gereza ari ukwemera ko bamwishe.

Muri Kanama (8) mu 2023, Navalny yahamwe no gushinga no gutera inkunga umuryango w'ubuhezanguni, ibyo ahakana, akatirwa igifungo cy'inyongera cy'imyaka 19.

Yari yaramaze gukatirwa imyaka icyenda ku kurenga ku byari bikubiye mu irekurwa rye ngo arangize igifungo gisigaye ari hanze ya gereza, gukora uburiganya no gusuzugura urukiko.

Benshi mu banenga perezida w'Uburusiya bahunze Uburusiya, ariko Alexei Navalny yasubiye mu Burusiya muri Mutarama (1) mu 2021, nyuma yo kumara amezi avurwa. Muri Kanama mu 2020, yararozwe hakoreshejwe ikinyabutabire cya Novichok, ubwo yari asoje uruzinduko muri Siberia.

Itsinda rye ryashoboye kumujyana mu Budage mu ndege avurwa n'inzobere, nuko ubwo yari asubiye i Moscow mu murwa mukuru w'Uburusiya ahita afungwa ako kanya.

Ubwo yajyaga mu Budage yari yaherekejwe n'umugore we Yulia Navalnaya, Navalny aramuhobera ahagenzurirwa inzandiko z'inzira (pasiporo) kuri icyo kibuga cy'indege cy'i Moscow, mbere yuko Navalny ajya gufungwa.

Mu mezi 37 yakurikiyeho ntiyongeye kuva na rimwe muri gereza.

Navalny yari yitezwe kuva muri gereza agejeje nibura mu myaka 70, nyuma ya kwa gukatirwa muri Kanama mu 2023 ahamijwe ubuhezanguni. Cyari igifungo cya gatatu akatiwe, ndetse abamushyigikiye bashinje ubutegetsi bw'Uburusiya kugerageza kumucecekesha bya burundu.

Ku wa gatanu, impirimbanyi y'Umurusiya y'uburenganzira bwa muntu akaba n'umunyamakuru, Eva Merkacheva, yavuze ko Navalny yari yarafungiwe ahantu he wenyine inshuro nibura 27, avuga ko ibyo "nta kindi byari gukora kitari ukugira uruhare" mu rupfu rwe.

Yavuze ko mu buryo bubi cyane nk'ubwo, abaganga bari babizi ko igihano nk'icyo cyangiza cyane umubiri w'umuntu, ko rero bijyanye n'amategeko, nta muntu n'umwe ushobora guhanishwa kurenza iminsi 15 afungiye ahantu he wenyine.