Ubutegetsi bwa gisirikare bwongerewe ikindi gihe muri Kivu ya Ruguru na Ituri

Inteko ishingamategeko ya Repubulika ya Demokarasi ya Congo nanone yongereye igihe ubutegetsi bwa gisirikare bumaze imyaka ibiri mu ntara za Kivu ya Ruguru na Ituri mu burasirazuba bw'igihugu.

Ni icyemezo cyatorewe ku busabe bwa Depite André Katambwe, nkuko bitangazwa na Radio Okapi y'umuryango w'abibumbye. Nta mpaka zagiwe.

Radio Okapi imusubiramo avuga ko nta mpaka zikwiye kugibwa kuri ubu butegetsi, buzwi nka 'état de siège', kuko imyiteguro y'inama yagutse izasuzuma iby'ubwo butegetsi igeze kure.

Ariko Francine Muyumba wo mu mutwe wa sena mu nteko ya DR Congo ni umwe mu bamagana ubu butegetsi.

Yabajije Minisitiri w'ubutabera Rose Mutombo niba intego za 'état de siège' zaragezweho, kandi niba zitaragezweho impamvu yatuma ikomeza.

Minisitiri Mutombo yavuze ko nubwo hari ibyo leta yagezeho, imitwe yitwaje intwaro yo muri DR Congo n'iyo mu mahanga ikomeje gukorera muri izo ntara.

Ati: "'Etat de siège' ntabwo yari igamije gukomeza kubaho by'igihe cyose. [Ariko] Kugeza ubu ni bwo buryo bundi bwonyine buhuye n'imiterere y'ibikorwa bya gisirikare bihakorerwa mu guhangana n'ingabo z'abanzi".

Imitwe y'inyeshyamba irenga 100, irimo n'umutwe wa M23 uvugwa cyane muri iki gihe, ikorera mu burasirazuba bwa DR Congo.

Inzobere za ONU zavuze ko uyu mutwe wa M23 ufashwa n'u Rwanda, ibyo ubutegetsi bw'u Rwanda buhakana.

'Ibintu byarushijeho kuzamba' – Amnesty

Kuva ku itariki ya 6 Gicurasi (5) mu 2021, Perezida wa DR Congo Félix Tshisekedi yakuyeho ubutegetsi bwa gisivile muri izo ntara zo mu burasirazuba.

Hari nyuma y'ibihe bidasanzwe by'ibikorwa bya gisirikare byari byatangajwe na leta muri izo ntara muri Mata (4) uwo mwaka.

Mu 2019 Tshisekedi yavuze ko hatangiye "ibitero bigari" bya gisirikare bigamije kurandura imitwe y'inyeshyamba mu burasirazuba bw'igihugu.

Kuva icyo gihe, ubutegetsi bwa gisirikare bumaze kongererwa igihe inshuro zirenga 50.

Gusa muri raporo yawo yo muri uku kwezi, umuryango Amnesty International wavuze ko ibintu byarushijeho kuzamba kuva hajyaho ubwo butegetsi bwa gisirikare muri izo ntara.

Wasabye ko abategetsi ba DR Congo bakuraho ubwo butegetsi bumeze nk'ibihe bidasanzwe, "kuko buhonyora itegekonshinga n'amategeko mpuzamahanga ku burenganzira bwa muntu".

Tigere Chagutah, umukuru w'uyu muryango mu karere k'uburasirazuba n'amajyepfo y'Afurika, yavuze ko niba Perezida Tshisekedi atabukuyeho, "abadepite bagomba kwanga ubusabe bushya bwa leta ubwo ari bwo bwose bwo kubwongerera igihe".

Nta cyo leta ya Congo yatangaje ku mugaragaro kuri iyo raporo, ntiyanasubije ku busabe bwa BBC Gahuzamiryango bwo kuvuga kuri iyo raporo.