Trump avuga ko ihinduka ry'ubutegetsi muri Irani ari cyo 'kintu cyiza cyane gishobora kuba'

    • Umwanditsi, Harry Sekulich
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Perezida w'Amerika Donald Trump avuga ko ihinduka ry'ubutegetsi muri Irani ari cyo "kintu cyiza cyane gishobora kuba", agaragaza kumwe mu gushyigikira kweruye cyane kwo gusimbuza ubutegetsi bushingiye ku mukuru w'idini rya kisilamu bw'icyo gihugu.

Ku wa gatanu, Trump yagize ati: "Bamaze imyaka 47 bavuga, bakavuga, bakongera bakavuga. Hagati aho, twatakaje abantu benshi."

Trump yanze kuvuga uwo ashaka ko ategeka Irani, ariko avuga ko "hari abantu" bashobora gufata ubutegetsi. Umutegetsi w'ikirenga wa kisilamu wa Irani, Ayatollah Ali Khamenei, nta cyo arasubiza kuri aya magambo ya vuba aha cyane ya Trump.

Hagati aho, Amerika yohereje mu burasirazuba bwo hagati ubwato rutura bw'intambara bwa kabiri bwikorera indege z'intambara, mu kongera igitutu kuri Irani ngo yemere amasezerano ya nikleyeri.

Ubwato bw'intambara bwitwa USS Gerald R Ford, bwa mbere bunini cyane ku isi bukaba ari na bwo bushyashya cyane bw'Amerika bwikorera indege z'intambara, bwitezwe kwimuka "vuba aha cyane" bukava mu birwa bya Caraïbes bukajya mu burasirazuba bwo hagati, nkuko Trump yabivuze.

Ku rubuga nkoranyambaga rwe rwitwa Truth Social, Trump yatangaje ifoto ifatiwe hejuru igaragaza ubwo bwato rutura, uko bigaragara buri mu nzira busanga ubundi bwato rutura bw'intambara bw'Amerika – bwitwa USS Abraham Lincoln – busanzwe buri mu burasirazuba bwo hagati.

Ibiro bikuru by'ingabo z'Amerika (Pentagon) byohereje ubwo bwato muri Mutarama (1) uyu mwaka, nyuma yuko Amerika ikangishije kurasa Irani kugira ngo ihagarike ihashya rya leta ya Irani ry'imyigaragambyo yitabiriwe n'imbaga, yiciwemo abantu babarirwa mu bihumbi.

Iyo nkubiri y'imyigaragambyo yagaragaje zimwe mu mvururu zikomeye cyane zibaye muri Irani kuva mu 1979 ubwo habaga impinduramatwara ya kisilamu muri icyo gihugu, impinduramatwara yashyizeho ubutegetsi bushingiye ku mukuru wo mu idini rya kisilamu, buyobowe n'umutegetsi w'ikirenga.

Nubwo Trump yakangishije kugaba ibitero kuri Irani niba nta masezerano kuri nikleyeri agezweho, nyuma y'ibiganiro yagiranye mu biro bye bya White House na Minisitiri w'intebe wa Israel Benjamin Netanyahu ku wa gatatu yashimangiye ko ibiganiro na Irani bizakomeza.

Mu ijambo yavuze ku mugoroba wo ku wa gatanu mu kigo cya gisirikare cya Fort Bragg muri Amerika, Trump yavuze ko Irani ikwiye "kuduha amasezerano bagakwiye kuba baraduhaye ubwa mbere". Aho yari abajijwe icyo Irani yakora kugira ngo yirinde kugabwaho igitero n'Amerika.

Amerika yashyize agahato kuri Irani ngo ihagarike gahunda yayo yo gutunganya uranium, mu gihe ubutegetsi bwa Netanyahu bwashimangiye ko Irani ikwiye guhagarika gahunda yayo y'ibisasu bya misile 'ballistic' no kureka ubufasha iha imitwe yitwaje intwaro ikoresha, nka Hamas na Hezbollah.

Kugeza ubu, Irani yumvikanishije ko yiteguye kugabanya gahunda yayo ya nikleyeri, nk'ingurane yo kuvanirwaho ibihano, ariko Perezida wa Irani Masoud Pezeshkian yaburiye ko Irani "ntizemera ubusabe bwabo burenze urugero".

Kuri manda ye ya mbere, Trump yikuye mu masezerano ya nikleyeri hagati y'Amerika na Irani yo mu gihe cy'ubutegetsi bwa Obama, nuko asubizaho ibihano byashegeshe cyane ubukungu bwa Irani.

Mu mwaka ushize, ubutegetsi bw'Amerika bwongeye gutangira ibiganiro bigamije kugera ku masezerano mashya na Irani, mbere y'intambara yamaze iminsi 12 hagati ya Irani na Israel.