Covid: South Africa yumva ko 'yahaniwe' gutahura ubwoko bushya bwa Omicron

Ahavuye isanamu, Reuters
Afurika y'epfo yinubiye ko irimo guhanirwa - aho gushimirwa - ko yavumbuye ubwoko bushya bwa Covid-19 yihinduranyije bwa Omicron buhangayikishije.
Minisiteri y'ububanyi n'amahanga yabitangaje mu gihe ibihugu bitandukanye ku isi byakuyeho ingendo ziva muri Afurika y'amajyepfo ubwo amakuru y'ikwirakwira ry'iyo virusi yamenyekanaga.
Ibimenyetso by'ibanze bica amarenga ko Omicron iteje ibyago biri hejuru cyane byo kongera kwandurwa.
Ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku buzima (OMS/WHO) ku wa gatanu ryavuze ko ubu bwoko bushya "buhangayikishije".
Ubu hari abantu benshi i Burayi bamaze gusangamo ubu bwoko bushya - barimo babiri mu Bwongereza, babiri mu Budage, umwe mu Bubiligi n'undi umwe mu Butaliyani, mu gihe muri Repubulika ya Tchèque habonetse undi umwe ucyekwaho kwandura ubu bwoko bwa Covid.
Israel, aho ubu bwoko bushya bwemejwe ko bwageze, yafashe icyemezo cyo guhagarika ingendo zose z'abanyamahanga zinjira mu gihugu guhera saa sita z'ijoro kuri iki cyumweru.
Iyi ngamba ya Israel izamara iminsi 14, nkuko bitangazwa n'ikinyamakuru The Times of Israel.
Abanduye Omicron banabasanze muri Botswana, Hong Kong na Israel.
Abagenzi babarirwa mu magana bageze mu Buholandi bavuye muri Afurika y'epfo barimo gupimwa ubu bwoko bushya bwa Covid.
Abagera kuri 61 bari mu ndege ebyiri za kompanyi y'Ubuholandi ya KLM babasanzemo Covid-19, ubu bashyizwe mu kato muri hoteli iri hafi y'ikibuga cy'indege cya Schiphol mu murwa mukuru Amsterdam, mu gihe barimo gukorerwa ibindi bipimo, nkuko abategetsi bo mu Buholandi babivuze.
Muri iki gihe Ubuholandi busanzwe burimo kugorwa n'ubwiyongere bwa mbere bwinshi mu gihugu bw'abandura Covid. Ku mugoroba wo kuri iki cyumweru haratangira gushyirwa mu bikorwa guma mu rugo y'igice yongerewe igihe.
Ubu bwoko bushya bwihinduranyije bwa Omicron bwamenyeshejwe OMS ku itariki ya 24 y'uku kwezi kwa cumi na kumwe, mu makuru yavuye muri Afurika y'epfo.
'Siyansi yo ku rwego rwo hejuru cyane'
Itangazo rya minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Afurika y'epfo ku wa gatandatu ryanenze bikomeye guhagarikirwa ingendo.
Ryagize riti: "Siyansi yo ku rwego rwo hejuru cyane ikwiye gushimwa aho kugira ngo ihanwe".
Ryavuze ko guhagarikirwa ingendo "bisa no guhanira Afurika y'epfo uburyo buteye imbere bwayo bwa 'genomic sequencing' bwo gutahura amoko mashya mu buryo bwihuse kurushaho".
Muri iryo tangazo, minisiteri y'ububanyi n'amahanga yongeyeho ko ubwo andi moko ya Covid yihinduranyije yatahurwaga mu bindi bice byo ku isi, uko byakiriwe bitandukanye cyane n'uko Afurika y'epfo yo byayigendekeye kuri ubu bwoko.
Umutegetsi wo mu muryango w'Ubumwe bw'Afurika (AU/UA) yabwiye BBC ko ibihugu bikize ari byo nyirabayazana y'ubu bwoko bushya.
Ayoade Alakija, uri mu bakuriye urwego rwa AU rwo gutanga inkingo, yagize ati: "Ibintu birimo kuba ubu nta gishobora kubibuza, ni umusaruro wo kuba isi yarananiwe gukingira mu buryo burimo uburinganire [bungana], bwihutirwa kandi bwihuse.
"Ni nk'umusaruro wo kwirundaho [inkingo] kwakozwe n'ibihugu bikize cyane byo ku isi, kandi rwose mvugishije ukuri ni ibintu bitakwihanganirwa.
"Uku guhagarika ingendo gushingiye kuri politiki, ntigushingiye kuri siyansi. Ibi si byo [ntibikwiye]... Kuki turimo gufungirana Afurika ukwayo mu gihe iyi virusi yamaze kugera ku migabane itatu?"
Ku wa gatanu, OMS yavuze ko abamaze kwandura ubu bwoko bushya, mbere bwari bwiswe B.1.1.529, bigaragara ko barimo kwiyongera mu ntara hafi ya zose z'Afurika y'epfo.
OMS yagize iti: "Ubu bwoko bushya bwihinduranyamo amoko menshi, amwe muri yo arahangayikishije".
Yavuze ko "ubwandu bwa mbere bwemejwe bwa B.1.1.529 bwari ubwo mu bipimo byafashwe ku itariki ya 9 y'ukwezi kwa cumi na kumwe".
OMS yavuze ko bizafata ibyumweru bicye ngo isobanukirwe ingaruka y'uyu bwoko bushya, mu gihe abahanga muri siyansi barimo kwiga ikigero bwanduraho.










