Tanzania: EAC, AU na Ntibantunganya barasaba Abatanzaniya gutora mu mahoro

Abaturage bagera kuri miliyoni 29 baritabira itora, umubare munini mu mateka ya Tanzania

Ahavuye isanamu, AFP

Insiguro y'isanamu, Abaturage bagera kuri miliyoni 29 baritabira itora rirangira saa kumi ku isaha yaho, uyu ni wo mubare munini mu mateka ya Tanzania

Umuryango wa Africa y'iburasirazuba (EAC), Umuryango w'ubumwe bwa Africa (AU) hamwe na Sylvestre Ntibantunganya, basabye Abatanzaniya kwirinda icyahungabanya amahoro mu matora y'uyu munsi.

Abaturage bagera kuri miliyoni 29 uyu munsi ku wa gatatu babyukiye mu matora y'umukuru w'igihugu, abakandida 15 barahatana, babiri muri bo ni bo bakuruye imbaga nini mu kwiyamamaza.

Mu itangazo rihuriweho, EAC, AU na Sylvestre Ntibantunganya wahoze ari Perezida w'u Burundi bashimye ko kwiyamamaza byaranzwe n'amahoro. Ntibantunganya akuriye indorerezi za EAC muri aya matora.

Uruhande rutavuga rumwe n'ubutegetsi ruvuga ko mu masaha 48 ashize abantu 10 bishwe barashwe na polisi muri Zanzibar aho amatora yatangiye ejo ku wa kabiri, igipolisi gihakana kwica abantu.

Urwo ruhande runenga kandi leta ko yafunze imbuga nkoranyambaga, bavuga ko ari ukubuza abantu kwisanzura mu matora.

Muri iki gitondo, umunyamakuru wa BBC i Dar es Salaam avuga ko internet henshi itari gukora, imbuga nkoranyambaga nka WhatsApp zidakora neza uko bisanzwe.

Urubuga rwa Twitter rwatangaje ko "ruri kubona ifungwa rya hato na hato rya Twitter" muri Tanzania, kandi ko "gufungira abantu internet ari ibintu bibabaje, bibangamiye uburenganzira bw'ibanze bwa muntu".

Tambuka X ubutumwa
Uremeye ibiri kuri X?

Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.

Uragaba: Ibitangwa n'izindi mbuga bishobora kubamwo gutangaza

Impera ya X ubutumwa

Leta ya Tanzania yatangaje ko ibikorwa byo gufunga imbuga nkoranyambaga zimwe na zimwe bigamije "imigendekere myiza y'amatora."

Itangazo rihuriweho, ryatangajwe na EAC, risaba abategetsi ba Tanzania "kubahiriza amategeko n'ubwubahane" kuri uyu munsi w'amatora.

Risaba kandi abaturage ba Tanzania "gutora mu mahoro n'umutekano".

Perezida John Magufuli w'ishyaka CCM riri ku butegetsi kuva ryashingwa mu mwaka wa 1977, abonwa nk'ufite amahirwe menshi yo gutsinda aya matora, arahatanira manda ya kabiri.

Mu mujyi wa Dodoma aba ni abatora bari ku murongo muri iki gitondo

Ahavuye isanamu, BBC

Insiguro y'isanamu, Mu mujyi wa Dodoma aba ni abatora bari ku murongo muri iki gitondo

Ahanganye cyane na Tundu Lissu w'ishyaka ritavuga rumwe n'ubutegetsi CHADEMA, nawe ufite amahirwe mu bantu bagaragaza ko bakeneye impinduka mu gihugu.

Tanzania ni igihugu cyaranzwe no guhererekanya ubutegetsi mu mahoro kurusha ibindi muri aka karere k'Africa y'iburasirazuba no hagati.

Ibyavuye mu matora biteganyijwe gutangazwa mu gihe cy'icyumweru kimwe nk'uko umunyamakuru wa BBC i Dar es Salaam abivuga.

Abahatanira kuba perezida wa Tanzania

  • Magufuli arashaka gutorerwa manda ya kabiri y'imyaka itanu ari nayo ya nyuma
  • Mu kwiyamamaza aribanda ku byo yagezeho mu gucukura amabuye y'agaciro, ibikorwa remezo, uburezi ku buntu no kurwanya ruswa
  • Manda ye ya mbere yanenzwe mu gihugu no mu mahanga guhonyanga uburenganzira bwa muntu, kwibasira abatavugarumwe nawe no kuniga itangazamakuru ryigenga.
  • Ariyamamaza aciye muri Chama Cha Mapinduzi, CCM ishyaka riri ku butegetsi kuva ku bwigenge kandi biritezwe cyane ko azatsinda.
  • Uyu munyapolitiki w'imyaka 60 yatowe bwa mbere mu nteko ishingamategeko mu 1995 aza kumenyakana cyane nka minisitiri w'ibikorwaremezo utihanganira ibidakwiye ari naho yakuye akazina ka 'bulldozer'.
  • Yarashwe amasasu 16 n'abantu batamenyekanye mu kwa cyenda 2017 ararokoka, ariko ashyirwaho inyunganirangingo zimwe.
  • Yagarutse muri Tanzania mu kwa karindwi 2020 amaze imyaka itatu avurirwa mu mahanga nk'impunzi ya politiki, aje guhatanira umwanya wa perezida agenwe n'ishyaka Chadema.
  • Ariyamamaza avuga ko azateza imbere ubukungu bugera kuri bose no kubahiriza uburenganzira bwa muntu.
  • Ni umunyamategeko mu by'uburenganzira bwa muntu wabaye umunyapolitiki, umudepite kabiri mu 2010 na 2015, ndetse ukuriye uruhande rutavugarumwe n'ubutegetsi.
  • Membe yagiye mu batavugarumwe n'ubutegetsi mu kwezi kwa karindwi 2020 nyuma yo gushwana n'abo mu ishyaka CCM.
  • Mu 2015 yatsinzwe na Magufuli mu matora y'ibanze, muri CCM yashinjwe gushaka kubuza ko bemeza Magufuli nk'umukandida wa 2020.
  • Azaba ahagarariye ishyaka ryabashije kuzamuka vuba ku ruhande rutavugarumwe n'ubutegetsi, rikagira imbaraga mu gihe kitageze ku myaka 10.
  • Yabaye umutasi, aba na minisitiri w'ububanyi n'amahanga muri leta ya Jakaya Kiwete kuva 2007 kugeza 2015.
  • Umunyapolitiki utavugarumwe n'ubutegetsi wahataniye umwanya w'umukuru w'igihugu kuva mu matora ya 1995 uretse mu 2015.
  • Mu 2000 na 2005 niwe wari uhatanye cyane n'abakandida ba CCM.
  • Imbaraga ze mu ruhande rutavugarumwe n'ubutegetsi zaragabanutse nyuma y'amatati yaciyemo bibiri ishyaka rye CUF.
  • Uyu wahoze ari umwalimu, Prof Lipumba ni umuhanga mu by'ubukungu umwalimu wa kaminuza wize ku rwego rw'ikirenga muri kaminuza ya Stanford.