Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
Coronavirus: WHO irabuza abantu gukoresha imiti itarapimwe
Ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku buzima (OMS/WHO) ryaburiye abantu kudakoresha imiti itarigeze igeragezwa ivugwa ko ivura coronavirus.
OMS ivuga ko Abanyafurika bakwiye kubona imiti yabanje guca mu mageragezwa nyayo kabone niyo yaba ari imiti gakondo.
Iri tangazo rya OMS rije nyuma yaho perezida wa Madagascar atangaje umuti gakondo avuga ko uvura Covid-19, indwara yo mu buhumekero iterwa n'ubu bwoko bushya bwa coronavirus.
Uvuga kuri uwo muti wa Madagascar, umuryango w'ubumwe bw'Afurika (UA/AU) wavuze ko ushaka kubona amakuru ashingiye kuri siyansi ajyanye "nuko ntacyo wakwangiza ku buzima ndetse no ku bushobozi bwawo".
Uwo muti wahawe izina rya Covid-Organics, wageragerejwe ku bantu batageze kuri 20 mu gihe cy'ibyumweru bitatu, nkuko umwe mu bajyanama ba perezida wa Madagascar yabibwiye BBC.
Uko wageragejwe binyuranye n'amabwiriza ya OMS ajyanye n'igeragezwa ry'imiti.
Ayo mabwiriza ya OMS ashobora kumara igihe kirekire aho igishobora kuvamo umuti gipimwa mu byiciro bine, kigeragerezwa ku barwayi bacye nyuma kikageragerezwa ku bantu benshi ku rwego rw'igihugu.
Nubwo hari ibyo bisabwa, ibihugu bimwe byo muri Afurika, birimo nka Guinea-Bissau, Equatorial Guinea, Liberia na Tanzania, byamaze gutumiza uwo muti wa Covid-Organics wo muri Madagascar.
Uva mu kimera kitwa 'artemisia' - cyo mu bwoko by'inyabarasanya, mu Kinyarwanda - kivamo ibikoreshwa mu muti uvura malaria. Icyo kimera gikomatanywa n'ibindi bimera byo muri Madagascar.
Mu cyumweru gishize, Perezida Andry Rajoelina wa Madagascar yavugiye mu nama yakozwe mu buryo bw'iyakure bwo kuri internet abwira abategetsi bo muri Afurika ibijyanye n'uwo muti.
Nyuma y'iyo nama, AU yasabye ko yakwerekwa andi makuru ajyanye na Covid-Organics, akagenzurwa n'ikigo nyafurika cyo kurwanya no kwirinda indwara (CDC).
Mu itangazo ryayo, OMS yashimye uko guhanga udushya dushingiye ku miti gakondo n'ibimera, ariko ivuga ko utwo dushya "dukwiye kugeragezwa ngo harebwe umumaro watwo ndetse niba nta ngaruka twakira ku buzima".
Iryo tangazo ryongeyeho riti:
"Abanyafurika bakwiriye gukoresha imiti yageragejwe ku bipimo bimwe nkuko bigenda ahandi hose ku isi".
Ejo ku wa mbere, hemewe inkunga irenga miliyari 8 z'amadolari y'Amerika agenewe gufasha mu gukora urukingo rwa coronavirus.
Anagenewe kandi gukora ubushakashatsi mu buvuzi n'umuti by'iyi ndwara ya Covid-19.
Imishinga y'ubushakashatsi ibarirwa muri za mirongo, mu bice bitandukanye by'isi, kuri ubu iri kugerageza kubona urukingo rwayo.
Nyinshi mu mpuguke zivuga ko bishobora gufata kugeza hagati mu mwaka utaha wa 2021 - ni ukuvuga igihe kiri hagati y'amezi 12 na 18 uhereye igihe iyi virusi yagaragaye bwa mbere - ngo urukingo ruboneke rutangire gukoreshwa.
Ibihugu byinshi byo muri Afurika byakoranye ibakwe mu kugerageza kwirinda ikwirakwira ry'ubwandu bwa coronavirus.
Izo ngamba byafashe zirimo nka gahunda ya 'guma mu rugo' ndetse n'imikwabu yo kutarenza igihe runaka abantu bakiri hanze.
Ariko izo ngamba ubu zatangiye kudohorwa mu bice bimwe na bimwe, mu gihe za leta zigerageza gushyira ku munzani inyungu zo mu rwego rw'ubuzima no ku rwego rw'ubukungu.
Kudohora ingamba za gahunda ya 'guma mu rugo' byongereye gushaka ko mu buryo bwihutirwa haboneka imiti ya Covid-19.
Kugeza ubu muri Madagascar hamaze kwemezwa abarwayi 151 ba Covid-19 ndetse nta muntu irica muri icyo gihugu, nkuko ikigo CDC cyo kurwanya no gukumira indwara muri Afurika kibivuga.
Perezida wa Madagascar yari yategetse ko abatuye imijyi itatu mikuru yaho baguma mu rugo, ariko ubu izo ngamba zaradohowe, nkuko ibiro ntaramakuru AFP bibitangaza.