Ubufaransa bwahamagaje ambasaderi w'Ubutaliyani bubushinja guteza abimukira bunyunyuza imitsi Afurika

Ubufaransa bwahamagaje uhagarariye Ubutaliyani muri iki gihugu ngo atange ibisobanuro nyuma yaho minisitiri w'intebe wungirije w'Ubutaliyani ashinje Ubufaransa kunyunyuza imitsi Afurika no guteza ikibazo cy'abimukira.

Ku cyumweru, Luigi di Maio yasabye umuryango w'ubumwe bw'Uburayi gufatira ibihano Ubufaransa kubera ingamba zabwo muri Afurika.

Yavuze ko Ubufaransa "butigeze buhagarika gukoloniza ibihugu byo muri Afurika bibarirwa mu macumi".

Mbere yaho, Ubutaliyani n'Ubufaransa byari byarigeze gushyamirana ku bibazo bijyanye n'abimukira. Mu Butaliyani niho abimukira babarirwa mu bihumbi berecyeza bashaka ubuzima bushya i Burayi.

Mu mwaka ushize wa 2018, Ubufaransa bwanenze Ubutaliyani kubera ko bwanze ko amato y'ubutabazi ahetse abimukira mu nyanja ya Méditerranée agera ku cyambu. Abategetsi b'Ubutaliyani basubije bashinja Ubufaransa ubwabwo ko bwanze kwakira abimukira.

Bwana Di Maio, uyoboye ishyaka rya Five Star Movement riri mu rugaga rumwe n'ishyaka ry'amatwara akaze rya League, yavugiye ayo magambo mu ruzinduko yagiriye rwagati mu Butaliyani mu mpera y'icyumweru gishize.

Yagize ati: "Umuryango w'ubumwe bw'Uburayi ukwiye gufatira ibihano Ubufaransa n'ibindi bihugu byose bimeze nk'Ubufaransa bicyenesha Afurika bigatuma aba bantu bava iwabo, kubera ko Abanyafurika bakwiye kuba baba muri Afurika, ntabwo bakwiye kuba ku ndiba ya Méditerranée".

"Niba abantu kuri ubu bari kuva iwabo, ni ukubera ko ibihugu by'i Burayi, birangajwe imbere n'Ubufaransa, bitigeze bihagarika gukoloniza ibihugu byo muri Afurika bibarirwa mu macumi".

Yongeyeho ko iyo Ubufaransa butagira Afurika, bwari kuba buza ku mwanya wa 15 mu bicyize cyane kurusha ibindi ku isi, aho kuba kuri ubu buza mu myanya itandatu ya mbere.

Bwana Di Maio yavuze ayo magambo mu gihe umuryango w'abibumbye watangaje ko abimukira bagera hafi ku 170 hari ubwoba ko baba bararohamye ubwo ubwato bubiri barimo bwasandariraga mu mazi y'inyanja ya Méditerranée.

Ku wa mbere, Teresa Castaldo, ambasaderi w'Ubutaliyani mu Bufaransa, yahamagajwe na minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubufaransa ngo atange ibisobanuro.

Ibiro ntaramakuru by'Ubutaliyani, Ansa, byasubiyemo amagambo y'abategetsi b'Ubufaransa bavuga ko amagambo ya Bwana Di Maio "ateje umwuka mubi kandi nta shingiro afite hagendewe ku bufatanye buranga Ubufaransa n'Ubutaliyani mu muryango w'ubumwe bw'Uburayi".

Ariko Bwana Di Maio, usanzwe ari na minisitiri w'umurimo n'ubukungu, ku wa mbere yumvikanye aticuza ku magambo yavuze.

Yashinje Ubufaransa kudobya ubukungu bw'ibihugu byo muri Afurika bikoresha ifaranga rya CFA, ifaranga ryo mu gihe cya gikolonize rishyigikiwe na minisiteri ishinzwe iby'imari y'Ubufaransa.

Yagize ati: "Ubufaransa ni kimwe muri bya bihugu iyo gikoze amafaranga y'ibihugu 14 byo muri Afurika, kiba kibuza ubukungu bwabyo gutera imbere bigatuma impunzi zihava hanyuma zigapfira mu nyanja cyangwa zikisanga ku byambu byacu".

"Niba Uburayi bushaka gushira amanga, bugomba kugira ishyaka ryo guhangana n'ikibazo cyo guca ubukoloni muri Afurika".

Ubufaransa buvuga ko ifaranga rya CFA ririnda ubukungu bw'ibihugu birikoresha guhungabana, ariko abandi baryamagana bavuga ko ari igikoresho cya gikoloni.

Umuryango mpuzamahanga wita ku bimukira utangaza ko abimukira 4216 bambutse inyanja berekeza i Burayi mu minsi 16 ya mbere y'uyu mwaka wa 2019 - bakaba bakubye inshuro zirenga ebyiri abambutse umwaka ushize mu gihe nk'icyo.

Minisitiri w'intebe wungirije wundi w'Ubutaliyani, Matteo Salvini, yanditse ku rubuga nkoranyambaga rwa Facebook nyuma y'impfu ziheruka z'abimukira mu nyanja ya Méditerranée ko "mu gihe cyose ibyambu by'i Burayi bigifunguye... nubwo bibabaje bwose ariko abakora ibikorwa bya magendu bazakomeza kubikora no kwica".