Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.
Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa
Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke
OMS yatangaje ko kurwanya malaria ku isi 'byadindiye'
Ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku buzima, OMS, ritangaza ko nyuma y'ibyagezweho mu rugamba rwo kurwanya indwara ya malaria ku isi, ubu ingamba zo kurwanya iyi ndwara zadindiye.
Icyegeranyo OMS yasohoye ku wa mbere kigaragaza ko mu mwaka ushize wa 2017, ugereranyije no mu mwaka wabanje, abarwayi ba malaria, babarirwa muri miliyoni 219 ku isi, biyongereyeho gato.
Mu myaka yabanje, abarwayi ba malaria bakomezaga kugabanuka.
Mu mwaka ushize, Afurika yihariye 92% by'abarwayi ba malaria ku isi - ni ukuvuga ababarirwa muri miliyoni 200.
Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, umuyobozi mukuru wa OMS, yagize ati:
"Mu gihe ibikorwa [byo kurwanya malaria] bidindira, turi mu byago byuko imbaraga nyinshi twakoresheje, ishoramari twakoze n'ibyo twari twaragezeho mu kugabanya umubare w'abarwaye iyi ndwara bizapfa ubusa".
Ni iki cyabiteye?
Profeseri Colin Sutherland, umwe mu bayobozi b'ikigo gikora ubushakashatsi kuri malaria kuri Kaminuza yo mu Bwongereza ya London School of Hygiene and Tropical Medicine, yabwiye ikiganiro Newsday cya BBC ati:
"...Gahunda y'impuguke yashyizweho ku rwego rw'isi y'ishoramari ricyenewe mu kurwanya malaria, mu myaka ibiri ishize ntiyageze ku kigero cyifuzwa. Bituma rero ubu twarasigaye inyuma cyane kugira ngo iyi gahunda [yo kurwanya malaria] igere ku nshingano zayo".
Avuga ko mu mwaka ushize, mu mafaranga iyi gahunda yo kurwanya malaria yari icyeneye, arenga miliyari imwe y'amadolari y'Amerika atabonetse.
Profeseri Sutherland yongeyeho ko mu bihugu bisanzwe byibasirwa na malaria, yarushijeho kwiyongera, "urugero nko muri Nigeria, abicwa na malaria biyongereyeho miliyoni imwe irenga uyu mwaka, kandi ibi birahangayicyishije cyane".
Ariko muri rusange, Profeseri Sutherland avuga ko iki cyegeranyo cya OMS "cyasanze turi gutsinda no gutsindwa byombi icyarimwe muri uru rugamba rwo kurwanya malaria".
"Dushobora kuvuga ko turimo gutsinda kubera ko ubu, bitari byarabayeho mbere, ibihugu byinshi bikomeje kwegera icyiciro cyo kurandura burundu iyi ndwara, kandi iyo ni inkuru nziza".
"Ariko twumva ko, turebeye hamwe mu ishusho rusange, turi gutsindwa kubera ko ababwayi ba malaria biyongereye mu myaka ibiri yikurikiranya, kandi igiteranyo cy'abishwe na malaria mu mwaka wa 2017 bajya kungana cyangwa bari munsi gato y'abo yishe mu mwaka wabanje".
Avuga ko indwara nka Ebola na Zika, nazo nubwo ziteye inkeke ku isi, zatumye ibikorwa byo kurwanya malaria "bisa nk'ibirangaranywe gato".
"Ebola na Zika, zombi zifite ukuntu nazo ari akaga [kugarije isi] kandi rwose zikwiye kwitabwaho ku rwego rw'isi kandi zari zikwiye kwitabwaho nkuko byagenze."
"Ariko izi ni indwara zibasira abantu babarirwa mu bihumbi amacumi, ariko malaria yibasira abantu babarirwa muri za miliyoni, miliyoni zibarirwa mu magana buri mwaka, rero n'ishoramari ricyenewe ni rinini cyane".