Rwanda: Bakiriye bate ivanwaho 'ry'imisoro' ku dukoresho tw'isuku mu mihango?

Leta y'u Rwanda yavanyeho imisoro ku nyongeragaciro (TVA) ku bicuruzwa by'isuku y'abagore n'abakobwa bari mu mihango [ubutinyanka mu Kirundi], inkuru bamwe bavuze ko ari nziza ariko igiciro kikiri hejuru kuri benshi.
Ibi bikoresho bigurwa ku mapaki, mu Rwanda agapaki kamwe karimo udukoresho 10 kagura amafaranga hagati ya 900Frw na 1000Frw.
Minisiteri y'uburinganire n'iterambere ry'umuryango yatangaje ko kuvanaho iriya misoro ari umwanzuro "wafashwe mu rwego rwo korohereza abagore n'abakobwa kubona ibi bikoresho".
Saidath Murorunkwere umunyamakuru wo mu ishyirahamwe ry'abanyamakuru b'abagore mu Rwanda avuga ko iyi ari inkuru nziza ariko bategereje kureba uko igiciro kizagabanuka ku isoko.
Yabwiye BBC ati: "Turibaza ngo hagiye gukurikiraho iki? Hari abana benshi bajya mu mihango ariko iwabo badafite ubushobozi bwo kumugurira icyo gikoresho buri kwezi kuko gihenda".
Aline Berabose watangije ibiganiro kuri internet bivuga ku ngingo z'ubuzima zigifatwa nk'imiziro mu Rwanda mu cyumweru gishize yabwiye BBC ko igiciro cy'ibi bikoresho kibangamiye ubuzima bwa benshi.
Yavuze ko mu bintu bidindiza umwana w'umukobwa gukurikirana amasomo ye neza harimo ubuzima bwe bw'imyororokere bushobora gutuma atajya ku ishuri iyo ari mu mihango.
Yagize ati: "Cyane cyane abo mu miryango itishoboye, kuko kugeza ubu ibiciro bya biriya bikoresho biracyari hejuru kuburyo usanga hari benshi batabasha kubibona mu buryo bworoshye ".
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa, 1
Umusoro ku nyongeragaciro mu Rwanda ni 18%, uhereye kuri ibi iki gikoresho cyaguraga amafaranga 1000 gishobora kugera kuri 820Frw ku isoko.
Murorunkwere avuga ko kubera uburyo ibi bikoresho bihenze hari n'abana b'abakobwa batabizi nyamara bajya mu mihango.
Ati: "Hari abumva 'cotex' mu makuru cyangwa bakazibonana abandi ku ishuri, bo bagakoresha udutambaro kandi isuku yatwo irakemangwa, niba ubona isabune bikugoye kwita kuri ako gatambaro nabyo ntibyoroha.
"Bamwe banakurizamo za infections n'indwara z'umwanda kandi hariya [igitsina-gore] ni ahantu ho kwitonderwa".
Cynthia Umurungi impirimbanyi y'uburenganzira bw'abagore avuga ko iki cyemezo gifite uburemere bwinshi bwashyirwa mu ngingo nyinshi.
Agira ati: "Imisoro ishyirwaho kugirango ifashe kubaka ubuzima bw'abene gihugu. Iyo imisoro rero ibangamira igice kimwe, ibyo bivuga ko icyo gice kiba kititaweho nk'abandi.
Madamu Umurungi avuga ko iki cyemezo kivuze ko igiciro kigabanuka hakagira undi mubare w'abagore n'abakobwa bari bwiyongere ku bashoboraga kugura ibi bikoresho.
Ati: "Ibi bihindura ubuzima mu mikorere, kujya kw'ishuri, kurinda indwara zaterwaga n'ibikoresho bibi cyangwa umwanda, gukuraho kunenwa (stigma) baterwaga, n'ibindi byinshi".
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa, 2
Murorunkwere avuga ko kuba hari imisoro yavanyweho kuri ibi bikoresho ari ibyo kwishimira, gusa bikigoye ku bana benshi mu miryango yo mu byaro itabona amafaranga y'ibi bikoresho.
Ati: "Ntituzi niba biri bugabanuke yenda ngo bigere kuri 500Frw nubwo nayo kuyabona bitoroshye, nibuze igeze kuri 500 hari abo byakorohera kuyibona, nubwo atari bose".
"Iki ni icyemezo cyiza leta ikwiye gushimirwa, ariko ikwiye no kubikurikirana kuko hari igihe icyemezo nk'iki gifatwa ariko ugasanga rimwe na rimwe nta gihindutse ku biciro bisanzwe ku isoko".










