ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများ အနှစ်ချုပ် - မှော်ဘီမှာ ဇနီးကိုသတ်ပြီး ထွက်ပြေးသူ ဖမ်းမိ

ရန်ကုန်တိုင်း၊ မှော်ဘီမြို့နယ် ဆတ်သွားတော ပေတစ်ရာမြောက်ပိုင်းရပ်ကွက်ထဲမှာ လင်မယားစုံတွဲရန်ဖြစ်ရာကနေ ခင်ပွန်းဖြစ်သူက ဇနီးသည်ကို ဓားရှည်နဲ့ ခေါင်းဖြတ်သတ်လိုက်တယ်လို့ အိမ်နီးချင်းတချို့က ဘီဘီစီကို အတည်ပြုပါတယ်။

ဒီလူသတ်မှုဟာ ဒီနေ့မနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်လောက်မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ အိမ်နီးချင်းတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

"လာကြပါဦးဆိုပြီး အိမ်ရှင်မိသားစုက အော်ခေါ်လို့ သွားလိုက်တာ၊ ရောက်‌တော့ အလောင်းတွေ့တာနဲ့ မဝင်ရဲတာနဲ့ ပြန်ပြေးလာတယ်" လို့ အိမ်နီးချင်းရွာခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

လင်မယားစုံတွဲဟာ ခြံဝင်းတစ်ခုထဲက လုံးချင်းအိမ်မှာ ငှားရမ်းနေထိုင်တာဖြစ်ပြီး အိမ်ရှင်မိသားစုတွေကလည်း ခြံဝင်းတူတစ်ခုတည်းက နောက်ထပ်လုံးချင်းအိမ်တစ်ခုမှာနေထိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

အိမ်ရှင်မိသားစုထဲက အမျိုးသမီးတစ်ဦးကလည်း အိမ်ငှားလင်မယား ရန်ဖြစ်နေတာကို ဖျန်ဖြေဖို့သွားခဲ့ပေမယ့် လင်မယားစုံတွဲထဲက ယောက်ျားဖြစ်သူက ဓားနဲ့ကြိမ်းတာကြောင့် ကြောက်လန့်ပြီး မူးလဲလို့ ဆေးခန်းကိုပို့ဆောင်ထားရတယ်လို့ ရွာခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

အဲဒီနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူဟာ ပြတ်သွားတဲ့ခေါင်းနဲ့ ဓားရှည်ကို ကိုင်ဆောင်ပြီး လမ်းထိပ်က ကားတစ်စီးပေါ်တက်ပြီး မှော်ဘီတိုးဂိတ်ဘက်ကို မောင်းခိုင်းတယ်လို့ မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ရသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

"တက်ဆိုပြီး ဓားထောက်‌မောက်ခိုင်းတာ၊ သူမောင်းခိုင်းတဲ့ကားက အိမ်စီးကား အငှားယာဉ်မဟုတ်ဘူး" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

အဲဒီနောက် လူသတ်မှုကျူးလွန်တဲ့ ခင်ပွန်းသည်ကို ရန်ကုန်မြို့ကနေ ထောက်ကြန့်ဘက်သွားတဲ့ သန္ဓေပင်ရွာအနီးက မှော်ဘီတိုးဂိတ်မှာ ဖမ်းမိသွားတယ်လို့ သူကရှင်းပြပါတယ်။

သတ်ဖြတ်ခံထားရတဲ့ ဇနီးသည်အလောင်းကိုလည်း အာဏာပိုင်တွေက လာရောက်စစ်ဆေးသိမ်းဆည်းသွားတယ်လို့ အိမ်နီးချင်းတချို့က ပြောပါတယ်။

သေဆုံးသွားတဲ့ ဇနီးဖြစ်သူဟာ လွန်ခဲ့တဲ့တစ်လ‌ကျော်လောက်ကမှ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းကနေ အလုပ်ထွက်ထားတာလို့ သိရပါတယ်။

ရန်ဖြစ်ရတဲ့အကြောင်းအရင်းမသိရသလို ခင်ပွန်းဖြစ်သူကိုတော့ မူးယစ်ဆေးအသုံးလွန်လို့ ဆေးကြောင်ပြီး သတ်တယ်လို့ အိမ်နီးနားချင်းတွေက ကောက်ချက်ချနေပေမဲ့ ဘီဘီစီက သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးပါဘူး။

စစ်တပ်သတိပေးပေမဲ့ မြဝတီမြို့ပေါ်မှာ KNA တပ်တွေဆက်ရှိ

ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့ကနေ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် (KNA) တပ်တွေ ထွက်ခွာကြဖို့ ဇန်နဝါရီတတိယအပတ်ထဲမှာပဲ စစ်ကော်မရှင်က စာထုတ်သတိပေးထားတယ်လို့ KNA နဲ့နီးစပ်တဲ့ သတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

မြို့ပေါ်ကနေ ထွက်ပြီး KNA အနေနဲ့ သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ တပ်နယ် ၂ နေရာတွေမှာပဲ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်အပြီး ရွှေ့ပြောင်းပြန်လည်နေထိုင်ကြဖို့ စစ်ကော်မရှင်က ပြောထားတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

တပ်နယ် ၂ ဟာ KNA ရဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်စောတင်ဝင်းရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ ရှိတဲ့နယ်မြေတွေဖြစ်ပါတယ်။

တပ်နယ် ၂ ဟာ မြဝတီမြို့‌မြောက်ဘက်ပိုင်းမှာရှိပြီး နဒီချောင်းဆုံ၊ ဝမ်ခ၊ သဲပုံ၊ သစ်ကတေကျေးရွာတွေနဲ့ ရွှေကုက္ကိုမြို့သစ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

KNA ကို ထွက်ခွာဖို့ သတိပေးချက်မတိုင်ခင် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံအခြေစိုက် အမှတ် ၂၂ တပ်မမှူးကလည်း မြဝတီမြို့ပေါ်မှာရှိတဲ့ ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်(DKBA) နဲ့ ကရင် လက်နက်ကိုင် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ KNU/KNLA (PC) တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ တပ်ဖြန့်မယ့်တည်နေရာတွေကိုလည်း စာရင်းပေးပို့ဖို့ ညွှန်ကြားထားတယ်လို့ ဘီဘီစီရဲ့ သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

"အမည်စာရင်းနဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို ဒီနေ့ (ဇန်နဝါရီ ၂၄ ) ရက်နောက်ဆုံးထားပို့ခိုင်းထားတာ" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက်က တပ်မ ၂၂ တပ်မမှူးနဲ့ ဆက်ဆံရေးရုံးတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံချိန်မှာ အခုလို ညွှန်ကြားခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။

တပ်မ ၂၂ တပ်မမှူးက KNA ဖွဲ့စည်းတာနဲ့ပတ်သက်လို့ တရားဝင်ခွင့်ပြုထားတာမရှိတာကြောင့် မြို့ပေါ်မှာ နေထိုင်ခွင့်မပြုဖို့ ညွှန်ကြားချက်တွေ ရှိတယ်ဆိုပြီး ထုတ်ပြောခဲ့တယ်လို့ သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

လက်ရှိ မြဝတီမြို့ပေါ်မှာတော့ KNA တပ်တွေ ဆက်ရှိနေသေးတယ်လို့ မြဝတီမြို့ခံတချို့က ပြောပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူရဲ့ ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်(BGF)ကို ကရင်အမျိုးသားတပ်(KNA) ဆိုပြီး ၂၀၂၄ မှာ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးမှ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာ KNA ဘက်တံဆိပ်ပြောင်းလဲတပ်ဆင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

KNA ရဲ့ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နိုင်မောင်ဇော်ကတော့ တံဆိပ် ပြောင်းလိုက်ပြီဖြစ်ပေမဲ့ တိုက်ပွဲတွေမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ရှိဘူးဆိုပြီး အဲဒီအချိန်တုန်းက ပြောခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စစ်ကော်မရှင်က KNA ကို မြဝတီမြို့ပေါ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ သတိပေးထားတယ်ဆိုတဲ့အချက်နဲ့ပတ်သက်လို့ KNA ဘက်ကိုမေးမြန်းခဲ့ပေမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းအထိ ပြန်လည်ဖြေကြားတာ မရှိသေးပါဘူး။

ဒုစရခချုပ် ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးဖြစ်လာ

ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲဖြစ်ပြီး စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မင်းသူ ဒုဝန်ကြီးဖြစ်လာပါတယ်။

ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ကျော်ကျော်ကို စစ်ဘက်ကိုပြန်ခေါ်လိုက်ပြီး ဘာတာဝန်ပေးမယ်ဆိုတာတော့ မသိရသေးပါဘူး။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ဒုစရခချုပ်တွေကို ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးနေရာရွေ့လေ့ရှိပြီး ဒုစရခချုပ် ဗိုလ်ချုပ်တိုးရီလည်း ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးလုပ်ဖူးပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်အောင်ကျာ်ကျော်ကလည်း စရခ အောက်မြန်မာပြည်ကွပ်ကဲရေးမှူးကနေ ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးဖြစ်လာတာပါ။

ဒါ့အပြင် စရခချုပ်တွေ ဖြစ်တဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်နဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေတို့လည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးတွေဖြစ်တဲ့အစဥ်အလာတွေရှိခဲ့ပါတယ်။

ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲနဲ့အတူ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးသက်ဝင်းအောင်နဲ့ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးသွင်အောင်တို့ကို လည်း ခန့်အပ်ခဲ့ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း ၃ ကိုလေ့လာစောင့်ကြည့်မယ့် ၆ နိုင်ငံက ကိုယ်စားလှယ်တွေ ရောက်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ပြော

လာမယ့် တနင်္ဂနွေနေ့ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်မှာ ကျင်းပမယ့် ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း ၃ ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်မယ့် ၆ နိုင်ငံက ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေ ရန်ကုန်မြို့ကို လေကြောင်းခရီးစဉ်တွေနဲ့ ရောက်လာပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်က နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာကနေ ကြေညာပါတယ်။

အိန္ဒိယ၊ ဘယ်လာရုစ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ နီပေါ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ နီဂါဂွာရာနဲ့ International Conference of Asian Political Parties (ICAPP) တို့ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေ ရောက်လာကြတာဖြစ်ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၁ မှာတော့ နိုင်ငံ ၉ ခုက ကိုယ်စားလှယ်တွေ လေ့လာစောင့်ကြည့်ဖို့ရောက်လာခဲ့ကြပြီး အဲဒီထဲမှာ ဘယ်လာရုစ်၊ နီဂါဂွာရာနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း ၁ မှာ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ဘယ်လာရုစ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ လာအို၊ နီဂါဂွာရာ၊ နီပေါနဲ့ ပါကစ္စတန် စတဲ့ ၉ နိုင်ငံက ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွေ လာရောက်လေ့လာခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း ၃ ကို မြို့နယ် ၆၃ မြို့နယ်မှာ ကျင်းပသွားမယ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကနေ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စတာ မိုဟာမက် ဟာဆန်ကတော့ အပိုင်း ၃ ပိုင်းနဲ့ ကျင်းပနေတဲ့ မြန်မာက ရွေးကောက်ပွဲကို အာဆီယံက အသိအမှတ်မပြုတာကြောင့် အာဆီယံအနေနဲ့ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေလည်း စေလွှတ်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်မှာ ထုတ်ပြောထားပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့ မြန်မာ့အရေးဆိုင်ရာ အာဆီယံအထူးသံတမန် ထရီဇာ လာဇာရိုကလည်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့ ဇန်နဝါရီ တတိယအပတ်ထဲမှာပဲ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာအတွက် TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့်အစီအစဉ် ယာယီရပ်တန့်

မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကိုအကာအကွယ်ပေးထားတဲ့ TPS ရပ်ဆိုင်းမယ့်အစီအစဉ်ကို ယာယီရပ်တန့်ထားဖို့ အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်တရားသူကြီးတစ်ဦးက ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်မှာ အမိန့်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ အမေရိကန် Los Angeles Myanmar Movement (LA2M) အဖွဲ့ ရဲ့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးတာဝန်ခံ ဦးဂျိမ်းရွှေက ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ရရှိထားတဲ့ ယာယီခိုလှုံခွင့်(TPS) ဟာ လာမယ့် ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်မှာ ကုန်ဆုံးတော့မှာဖြစ်လို့ သက်တမ်းမကုန်ခင် ၃ ရက်အလိုမှာပဲ အခုလို ရပ်တန့်တယ်ဆိုတဲ့ အမိန့်ထွက်လာတာပါ။

တရားသူကြီးရဲ့ သုံးသပ်ချက်အရ TPS ကို ရပ်ဆိုင်းဖို့ အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုမှာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှုတွေရှိခဲ့တာကြောင့် ရပ်ဆိုင်းတာကို ယာယီရပ်တန့်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန် အမိမြေလုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာန (DHS) ဝန်ကြီး ခရစ္စတီနုန်း အနေနဲ့ TPS ရုပ်သိမ်းတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် တခြားသက်ဆိုင်ရာဌာနတွေနဲ့ ဥပဒေအရ လိုအပ်တဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုတွေ မလုပ်ခဲ့ဘူးလို့ တရားသူကြီးက ကောက်ချက်ချပါတယ်။

ဒီလုပ်ရပ်ဟာ နိုင်ငံပေါင်းများစွာရဲ့ TPS အစီအစဉ်တွေကို ဥပဒေနဲ့အညီ စိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ ဖျက်သိမ်းဖို့ ကြိုးပမ်းတဲ့ အစိုးရရဲ့ "ပုံစံခွက် လုပ်ရပ်" (Pattern and Practice) တစ်ခု ဖြစ်နေတယ်လို့ တရားသူကြီးက ထောက်ပြခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဦးဂျိမ်းရွှေကတော့ ဒီရပ်တန့်မှုဟာ ယာယီသာဖြစ်ပြီး DHS အနေနဲ့ ဒီအမိန့်ကို မကျေနပ်ရင်တော့ အထက်တရားရုံး သို့မဟုတ် တရားရုံးချုပ် (Supreme Court) အထိ အယူခံဝင် တက်ရောက်နိုင်တယ်လို့ ဦးဂျိမ်းရွှေက ပြောပါတယ်။

ဒီလိုအယူခံဝင်လာရင်တော့ TPS ကိုယာယီရပ်တန့်ထားတဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ပြန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်လို့ သူကထောက်ပြပါတယ်။

တရားရုံးအမိန့် အသက်ဝင်နေတဲ့ကာလအတွင်း TPS ရပ်ဆိုင်းမယ်ဆိုတဲ့အမိန့် အမေရိကန်ရောက်မြန်မာတွေအပေါ် သက်ရောက်မှာမဟုတ်တာကြောင့် လက်ရှိမှာတော့ မြန်မာတွေအတွက် လုံခြုံမှုရှိတယ်လို့ ဦးဂျိမ်းရွှေက ထပ်ပြောပါတယ်။

"ပြည်တော်ပြန်ရန် မလိုသလို၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် (Work Permit) လည်း ဆက်လက် သက်တမ်းရှိနေမယ်"လို့ သူကဆိုပါတယ်။

မြန်မာက စစ်အာဏာသိမ်းမှု‌ကြောင့် အိမ်မပြန်နိုင်ဘဲ အမေရိကန်မှာ TPS နဲ့နေထိုင်သူ ၄၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိပါတယ်။