အိုပဲန်ဟိုင်မာ - ဘဂဝါ ဂီတရဲ့ လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသူ

Robert Oppenheimer had a leading role in developing the atomic bomb, changing the course of World War II

ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကို အဆုံးဖြတ်ပေးခဲ့သော အနုမြူဗုံးတီထွင်ရာမှာ ဦးဆောင်ခဲ့သူ တဦးဖြစ်တဲ့ ရောဘတ် အိုပဲန်ဟိုင်မာ

ကမ္ဘာတလွှားက ရုပ်ရှင်ရုံတွေပေါ်မှာ ရုံတင်ပြသနေပြီ ဖြစ်တဲ့ ဒါရိုက်တာ ခရစ္စတိုဖာ နိုလန် ရိုက်ကူးထားတဲ့ အနုမြူဗုံးရဲ့ဖခင်လို့ တင်စားကြတဲ့ အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ ရုပ်ရှင်ဟာ အောင်မြင်မှုရနေပါတယ်။

အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှာလည်း အောင်မြင်မှု ရနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရုပ်ရှင်ထဲက ဟိန္ဒူဘာသာမှာ အလေးအမြတ် ထားကြတဲ့ ( Bhagavad Gita ) ဘဂဝါဂီတ (ဘဂဝဒ်ဂီသာကျမ်း) ကို လိင်ကိစ္စ အပြီး အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုတဲ့ အခန်းကိုတော့ ကန့်ကွက်မှုတွေ ရှိပါတယ်။

အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ ရှေးကျတဲ့ သက္ကတဘာသာကို လေ့လာတတ်မြောက်ခဲ့သလို ဒီ ဘဂဝါဂီတဟာလည်း သူအကြိုက်ဆုံး စာပေတွေထဲက တခု ဖြစ်တယ်လို့ ပြောဖူးပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် နယူးမက္ကဆီကို ကန္တာရထဲမှာ ပထမဆုံး အနုမြူဗုံး စမ်းသပ်ဖောက်ခွဲမှု မလုပ်ခဲ့ ၂ ရက်အလိုမှာ ရောဘတ် အိုပဲန်ဟိုင်မာ ဟာ ဘဂဝါဂီတထဲက လင်္ကာတပိုဒ်ကို ရွတ်ခဲ့ပါတယ်။

သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒပညာရှင် တယောက်ဖြစ်တဲ့ အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ ဘာကလေ တက္ကသိုလ်မှာ ဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် အတွင်း ရှေးဟောင်း ဘာသာစကားဖြစ်တဲ့ သက္ကတ ဘာသာကို လေ့လာခဲ့ပြီး တဆက်တည်းမှာပဲ ဂီတကိုပါ လေ့လာခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်နေပြီ ဖြစ်တဲ့ ဘဂဝါဂီတဟာ စာပိုဒ်ရေပေါင်း ၇၀၀ ပါဝင်ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာမှာ အထွဋ်အမြတ် ထားတဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အရှည်ဆုံး လင်္ကာအဖြစ် တင်စားကြတဲ့ မဟာဘာရတကျမ်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခု ဖြစ်ပါတယ်။

အိုပဲန်ဟိုင်မာက အနုမြူဗုံးရဲ့ ဖခင်ကြီးဖြစ်လာစေမယ့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ပြောင်းလဲပစ်မယ့် အဖြစ်အပျက် မတိုင်ခင်မှာ ဘဂဝါဂီတထဲက သူ သက္ကတာဘာသာကနေ ဘာသာပြန်ထားတဲ့ လင်္ကာပိုဒ်ကို ရွတ်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်မြေတလင်း၊ တောနက်တွင်းနဲ့ တောင်စဉ်တောင်ဖျား ထက်ကမ်းပါးဝယ်

ပင်လယ်နက်စွေ၊ လှံထက်တွေကြား၊ မြားလျှင်စင်းစင်း သင့်ကိုခွင်းချိန်

အိပ်စက်မှေးဝင်၊ စိတ်တွင်ရှုပ်လျှက်၊ ကြောက်ရှက် မ၀ံ့ မစွန့်နိုင်သည်

ခိုင်ကြည်ပြုထား ကောင်းမှုများ၊ သင့်အား စောင့်ရှောက် ကာကွယ်သွား

Oppenheimer with Albert Einstein in an undated picture

ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်းနဲ့ အတူ တွေ့ရသော အိုပဲန်ဟိုင်မာ
Skip podcast promotion and continue reading
ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း ညနေခင်းသတင်းအစီအစဉ်

နောက်ဆုံးရ သတင်းနဲ့ မျက်မှောက်ရေးရာအစီအစဉ်များ

ပေါ့ဒ်ကတ်စ်အစီအစဉ်များ

End of podcast promotion

ကိုင်း ဘတ်နဲ့ မာတင် ဂျေ ရှာဝင်တို့ ပူးတွဲ ရေးသားခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J Robert Oppenheimer စာအုပ်ထဲမှာတော့ အိုပဲန်ဟိုင်မာ ငယ်စဉ်အခါက ဘာကလေ တက္ကသိုလ်ရဲ့ သက္ကတ ဘာသာပါမောက္ခ ဖြစ်တဲ့ အာသာ ဒဗလျူ ရိုင်ဒါက သူ့ကို သက္ကတ ဘာသာနဲ့ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အရွယ်နဲ့ မလိုက်အောင် ထက်မြက်တဲ့ ရူပဗေဒ ပညာရှင် အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်မှာပဲ ကယ်လီးဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေ ကို တွဲဖက်ပါမောက္ခ တယောက်အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ဘာကလေကို ဆယ်စုနှစ် အနည်းငယ် အကြာမှာပဲ သူဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒပိုင်းမှာ အကြီးကျယ်ဆုံး ကျောင်းကြီးတခု ဖြစ်လာစေဖို့ ကူညီ စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ရီပတ်ပလစ်ကန် တယောက်ဖြစ်ပြီး အများလက်ခံတဲ့ ဓလေ့နဲ့ ယုံကြည်မှုတွေကို အာဝဇ္ဇန်းရွှင်ရွှင်နဲ့ ဝေဖန်တတ်တဲ့ သူတယောက်ဖြစ်တဲ့ ရိုင်ဒါက အိုပဲန်ဟိုင်မာကို ခင်မင်မိသလို၊ ရိုင်ဒါကိုလည်း အိုပဲန်ဟိုင်မာက စံပြုထိုက်တဲ့ ပညာရှင် တယောက်၊ လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံ နိုင်တဲ့ ဆရာတယောက် အဖြစ်ရှုမြင်ခဲ့ပါတယ်။

လူငယ်သိပ္ပံပညာရှင် အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ ဖခင် အထည်အလိပ် လုပ်ငန်းရှင်ကလည်း ရိုင်ဒါဟာ ရိုးသားပြီးခြိုးခြံစွာ နေတတ်ပြီး စိတ်ထား နူးညံ့သူတယောက် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

ရုပ်ရှင်ထဲမှာ အိုပဲန်ဟိုင်မာအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သူ ခီလီယန် မာဖီကလည်း ရိုင်ဒါဟာ ကယ်တင်ခြင်းနဲ့ ဒဏ်ခတ်ခြင်း အကြား လူသားရဲ့ အဆုံးအဖြတ်ကို လွှမ်းမိုးစေနိုင်တဲ့ အလွမ်းဓာတ်ခံ ရှိသူ တယောက်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

သူတို့နှစ်ဦး သိကျွမ်းခဲ့ပြီးနောက် ရိုင်ဒါဟာ ကြာသပတေးနေ့ ညနေပိုင်းတွေမှာ အိုပဲန်ဟိုင်မာကို သက္တတ ဘာသာကို သင်ပေးခဲ့ပါတယ်။ အိုပဲန်ဟိုင်မာကလည်း သူ့ညီ ဖြစ်သူ ဖရဲန့်ခ်ဆီကို သူ သက္ကတဘာသာ သင်ယူနေတယ်၊ ပျော်ရွှင် စိတ်ချမ်းသာစရာ ကောင်းတယ်လို့ စာရေး ပြောပြခဲ့ပါတယ်။

သူ့ မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းတွေကတော့ ဒီလို ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယ ဘာသာစကား တခုအပေါ် စိတ်ဝင်စားနေတဲ့ အပေါ် အံ့သြမိကြတယ်လို့ အထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားခဲ့တဲ့ စာရေးဆရာတယောက်က မှတ်ချက်ပြုပါတယ်။ အဲဒီ အံ့သြမိသူတွေထဲမှာ အိုပဲန်ဟိုင်မာနဲ့ ရိုင်ဒါတို့ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တဲ့ ဟာရိုလ်ဒ် အက်ဖ် ချာန်းနစ္စလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ သူကတော့ အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ ထူးခြားဆန်းကြယ်မှုတွေ၊ လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုတွေကို စိတ်ဝင်စားတဲ့ သူတယောက်မို့ ဒီလို ဖြစ်လာတာလို့ ဆိုပါတယ်။

အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ ဘဝဇာတ်လမ်းကို သရုပ်ဖော်ရာမှာ သူ့ရဲ့ သက္ကတနဲ့ ဂီတအပေါ် တတ်ကျွမ်းနားလည်မှု တွေနဲ့လည်း ဆက်စပ်ထားပါတယ်။ ဒါကို တချို့ ဟိန္ဒူလက်ယာစွန်း ဝါဒီတွေက အပြစ်မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ သူ့ချစ်သူ ဂျီန်း တက်လော့ခ် အဖြစ်သရုပ်ဆောင်တဲ့ မင်းသမီး ဖလောရန့်စ် ပျူဂ်နဲ့ ချစ်ရည်လူးတဲ့ အခန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဒီရုပ်ရှင်က သူတို့ ဘာသာအပေါ် တိုက်ခိုက် စော်ကားထားသလိုဖြစ်တဲ့ အတွက် ဒီလိုအခန်းတွေကို ဖြတ်ထုတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အိန္ဒိယရဲ့ ရုပ်ရှင် ဆင်ဆာ အဖွဲ့ကတော့ ဒီရုပ်ရှင်မှာ ဘာပြဿနာမှ မရှိဘူးလို့ ယူဆကြပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်လည်း အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ ဒီနှစ် အိန္ဒိယမှာ အအောင်မြင်ဆုံး ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင် ဖြစ်နေပြီး တပြိုက်တည်း ရုံတင်တဲ့ ဘာဘီ ထက်ပိုပြီး လူကြည့်များနေပါတယ်။

Oppenheimer (standing third, left to right) with fellow nuclear scientists near New Mexico

ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, နယူးမက္ကဆီကို အနီးမှာ တွေ့ရသော အိုပဲန်ဟိုင်မာ ( ဝဲဘက်မှ တတိယလူ) နဲ့ တခြား နျူကလီးယား သိပ္ပံပညာရှင်များ

တကယ်တော့ အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ အင်မတန် လေ့လာ သင်ယူအားကောင်းတဲ့ သူတယောက်ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ဒဿနိကဗေဒ၊ ပြင်သစ် စာပေ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ သမိုင်း ဘာသာရပ်တွေကို လေ့လာသင်ယူခဲ့တဲ့ အပြင် ဗိသုကာ ပညာကိုလည်း အနည်းအကျဉ်း သင်ယူခဲ့ပါသေးတယ်။ နောက်ပြီး ဂန္တဝင် အနုပညာရှင်၊ ကဗျာစာဆိုနဲ့ ပန်းချီဆရာလည်း ဖြစ်လိုက်ပါသေးတယ်။

အထီးကျန် လွမ်းဆွေးမှုတွေကို အခြေခံတဲ့ ကဗျာမျိုးတွေ ရေးဖွဲ့လေ့ ရှိပြီး TS Eliot ရဲ့ in The Waste Land စာအုပ်ထွက်လာတဲ့ အခါမှာလည်း စာဆိုရဲ့ မည်ကာမတ္တ အတ္တအမှန်ဝါဒကို ချက်ခြင်း ဖွင့်ဆိုပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

သူက ခက်ခက်ခဲခဲဆို စိတ်ဝင်စားတယ်။ ဘာမဆို လွယ်လွယ်ရခဲ့သူ ဆိုတော့ ခက်ခဲတာနဲ့ တွေ့ရင် အလိုလို စိတ်ဝင်စားသွားတာပေါ့လို့ ချာန်းနစ္စက ပြောပါတယ်။

သူဟာ ဘာသာစာပေ သင်ကြားမှုမှာလည်း ပါရမီပါသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂရိ၊ လက်တင်၊ ပြင်သစ်နဲ့ ဂျာမန် ဘာသာတွေကို သင်ယူခဲ့တဲ့အပြင် ဒတ်ချ် ဘာသာကိုလည်း သီတင်း ၆ ပတ်နဲ့ သင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့်လည်း ဘဂဝါဂီတကို သင်ယူဖို့ သိပ်အချိန်မယူခဲ့ရပါဘူး။ သူ့အတွက် လွယ်ကူလွန်းပြီး အံ့သြစရာလည်း ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူ့မိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းတွေကို သိဖူးသမျှ ဘာသာစကားတွေထဲမှာ အတွေးအခေါ် အယူအဆပိုင်းအရ အလှပဆုံး သီချင်း တပုဒ် ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ စာအုပ်စင်ပေါ်မှာလည်း ရိုင်ဒါက လက်ဆောင်ပေးထားတဲ့ ပန်းရောင်အဖုံးနဲ့ စာအုပ် တအုပ်ရှိပြီး အဲဒီစာအုပ်မျိုးတွေကိုပဲ အိုပဲန်ဟိုင်မာကလည်း သူ့မိတ်ဆွေတွေကို လက်ဆောင် ပေးခဲ့ ပြန်ပါတယ်။

အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ သူ့ရဲ သက္ကတ ဘာသာ လေ့လာမှုတွေအပေါ် ကျေနပ် အားရနေခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်လောက် အထိလဲဆိုရင် ၁၉၃၃ ခုနှစ်က သူ့ဖခင်က သူ့အတွက် ခရိုင်စလာ ကား ဝယ်ပေးတဲ့အခါမှာတောင် သူက ဟိန္ဒူ ဒဏ္ဍာရီတွေမှာ ပါတဲ့ ငှက်နတ်ဘုရားကို အစွဲပြုပြီး ဂရူးဒါး လို့ မှည့်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီနှစ် နွေဦးရာသီမှာပဲ အိုပဲန်ဟိုင်မာက သူ့အစ်ကိုဆီကို စာရေး ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ စည်းကမ်းနဲ့ အလုပ်ဟာ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပြနေတဲ့ နိယာမတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အရှေ့တိုင်း ဒဿနတွေကို သူအထူး စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းတွေ ရေးသားထားပါတယ်။

စည်းကမ်းတကျ ဖြစ်သည် ဖြစ်စေ၊ မဖြစ်သည် ဖြစ်စေ ငြိမ်းအေးမှုကို ရနိုင်ပါတယ်။ အသစ်တဖန် ဖြစ်တည်မှုတွေရဲ့ ကင်းလွတ်မှုကနေ အချိန်တခဏ လွတ်မြောက်ခွင့်ရရင်တောင်မှ ဒါတွေကို မလိုချင်တဲ့ နေရာတခုရဲ့ မူလအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းပေးရာ ရောက်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဆက်လက်ပြီး စည်းကမ်း တခုတည်းနဲ့ ကမ္ဘာလောကကို အတ္တဆန္ဒ ကင်းကင်းနဲ့ ရှုမြင်ကြည့်ရင် လောကရဲ့ အကောင်းအဆိုးတွေကို ပိုပြီး လက်ခံလာနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။

Oppenheimer quoted the Gita saying "Now I am become Death, the destroyer of worlds" - this is seen written in dust on a deactivated nuclear missile

ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, စနက်တံဖြုတ်ထားတဲ့ နျူကလီးယား ဒုံးကျည်ပေါ်က ဖုန်တွေအပေါ်မှာ ရေးသားထားတဲ့ အိုပဲန်ဟိုင်မာ ဂီတကနေ ကိုးကားပြောထားတဲ့ စာသား "Now I am become Death, the destroyer of worlds"

၂၀ ပြည့်နှစ်တွေရဲ့ နှောင်းပိုင်း ကာလတွေမှာ အိုပဲန်ဟိုင်မာဟာ ကမ္ဘာလောကနဲ့ ကင်းကွာနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို ရှာဖွေနေခဲ့ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာကြီးမှာ သိပ္ပံပညာရှင် တယောက်အဖြစ် ရှင်သန်ရုံကလွဲပြီး ခပ်ကင်းကင်းသာ နေချင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ သူ့ရဲ့ အထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားသူတွေက ပြောကြပါတယ်။

သူက နာမ်ပိုင်းလွတ်မြောက်ဖို့ ဘာသာတရားတခုကို ရှာဖွေနေခဲ့တာ မဟုတ်ဘဲ ငြိမ်းအေးမှုကိုသာ ရှာဖွေနေခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂီတ ကတော့ အာရုံခံစားမှုမျိုးစုံရဲ့ စေစားမှုတွေအကြား ဘဝဇာတ်ခုံရဲ့ အရေးကိစ္စတွေနဲ့ သဟဇာတ ဖြစ်ဖို့ ဆန္ဒပြင်းပြနေတဲ့ သူလို ပညာရှင် တယောက် လိုအပ်နေတဲ့ ဒဿနတွေကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။

သူ့ အကြိုက်ဆုံး သက္ကတ စာပေတခုကို ပြပါဆိုရင်တော့ သက္ကတ စာပေရဲ့ အကျော်ကြားဆုံး စာဆိုကြီးတွေထဲက တဦးဖြစ်တဲ့ ကာလီဒါသ ရေးသားခဲ့တဲ့ မေဃဒူတ ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ ရိုင်ဒါနဲ့ အတူ မေဃဒူတကို လေ့လာခဲ့စဉ်မှာ ကျေနပ်စရာ ကောင်းသလို ကဗျာရဲ့ ကြည်နူးစရာ ညှို့ယူဖမ်းစားခြင်းကို ခံခဲ့ရတယ်လို့ သူ့ညီဖြစ်သူ ဖရန့်ခ်ဆီကို စာရေးပြောပြခဲ့ပါတယ်။

အိုပဲန်ဟိုင်မာ ဘာကြောင့် ဂီတ နဲ့ အဲဒီထဲမှာ ပါတဲ့ ကာမ၊ ကံတရား နဲ့ လောကဝတ္တရားတွေအပေါ် စိတ်ပါဝင်စားသွားခဲ့သလဲ။

သူ့ရဲ့ အထုပ္ပတ္တိ စာရေးဆရာတွေကတော့ ဂီတထဲမှာပါတဲ့ ကံသာ ပဓာန အယူအဆကြောင့် ဖြစ်မယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။

သူ လူငယ်ဘဝက လေ့လာသင်ကြားခဲ့ရတဲ့ အယူအဆတွေ တဖန်ပြန်လည် ခေါင်းထောင်လာခဲ့ပုံ ရတယ်။ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ပြီး ဘာသာရေး လွှမ်းမိုးမှုနည်းပြီး လူသားဆန်တဲ့ အမေရိကန် ပုံစံ ဂျူးဘာသာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ Ethical Culture Society ဆက်စပ်နိုင်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

တကယ်တော့ ဟိန္ဒူဘာသာရေး စာပေတွေကို စိတ်ပါဝင်စားတာဟာ အိုပဲန်ဟိုင်မာ တယောက်တည်း မဟုတ်ပါဘူး။

ဟန်နရီ ဒေးဗစ် သော်ရို ကဆို သူဟာ အလွန်အံ့သြစရာကောင်းတဲ့ စကြဝဠာရဲ့ ဖြစ်တည်လာပုံတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဘဂဝါ ဂီတ ထဲမှာ နှစ်မြုပ်လေ့လာနေကြောင်း၊ ခေတ်ပေါ် စာပေတွေဟာ သူနဲ့ ယှဉ်ရင် ပေါ့တန် နုံ့နဲ လှပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဟိုင်းနရစ် ဟင်မလာလည်း ဘဂဝါ ဂီတကို နှစ်သက်ခဲ့သလို မဟတ္တမ ဂန္ဓီလည်း စိတ်အားထက်သန်စွာ ဖတ်ရှုခဲ့ပါတယ်။ နောက် အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ အကြိုက် ကဗျာစာဆိုတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ ဒဗလျူ ဘီ ယိတ်စ် နဲ့ တီအက်စ် အဲလ်လီယက်တို့ဟလည်း ဘဂဝါ ဂီတ ပါတဲ့ မဟာဘာရတကို လေးစားကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ပထမဆုံး အနုမြူဗုံးကို စမ်းသပ်တုန်းက ကောင်းကင်ယံထဲကို လိမ္မော်ရောင် တိမ်တောင်ကြီး တလုံး ပျံတက်လာခဲ့အပြီးမှာ အိုပဲန်ဟိုင်မာ အဖို့ ဘဂဝါ ဂီတဆီ တခါပြန်လှည့်ရပြန်ပါတယ်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးရဲ့ အဆုံးပိုင်းမှာ ဒီဗုံးမျိုးတွေကို ဟီရိုရှီးမားနဲ့ နာဂါဆာကီ မြို့တွေကို ကြဲချခဲ့လို့ လူထောင်သောင်းချီ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

၁၉၆၅ ခုနှစ်က NBC သတင်းဌာနနဲ့ တွေ့ဆုံခန်းမှာ ကမ္ဘာကြီးက အရင်နဲ့ တူတော့မှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ကြိုမှန်းဆထားခဲ့ပါတယ်။ တချို့က ရယ်နေကြမယ်။ တချို့က ငိုကြမယ်။ အများစုကတော့ ဘာမှ ပြောကြတော့မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ်။

ဟိန္ဒူဘာသာရေး စာပေ ဘဂဝါ ဂီတထဲက စာတွေကို အမှတ်ရမိတယ်။ ဗိဿနိုးက မင်းသားကို သူ့အလုပ် သူလုပ်ဖို့ တိုက်တွန်းတယ်။ သူ့ကို အထင်ကြီးလာစေဖို့ လက်ရုံးအစုံကို ထုတ်ပြရင်း ကျွန်ုပ်ဟာ သေမင်း၊ ဂြိုဟ်ကမ္ဘာများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သူ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောခဲ့တဲ့ စကားမျိုး သူတို့တွေလည်းပဲ တနည်းနည်းနဲ့ တွေးမိခဲ့ကြမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

သူ့ မိတ်ဆွေ တယောက်ကတော့ ဒီလို ပြောတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ အိုပဲန်ဟိုင်မာရဲ့ ချဲ့ကားဟောခဲ့တဲ့ တရားတပုဒ်ပါလို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလိုဆိုပေမယ့် ဒီ ဂီတဟာ ပဟေဠိဆန်တဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်ကို ဆက်လက်လွှမ်းမိုး ထားနေခဲ့ပါတယ်။ The Christian Century မဂ္ဂဇင်းရဲ့ စာတည်းမှူးတွေက သူ့ အတွေးအခေါ်ပိုင်း အပေါ် လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး စာအုပ်တွေကို ပြောပြပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ရာမှာတော့ သူက Baudelaire ရဲ့ Les Fleurs du Mal က နံပါတ် ၁ နဲ့ ဘဂဝါ ဂီတက ဒုတိယ ဖြစ်တယ်လို့ အကြောင်းပြန်ခဲ့ပါတယ်။