‘ကျွန်တော်လက်ထဲ ဘာလက်နက်မှမရှိဘူး’- ပစ်သတ်ခံခဲ့ရတဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဆန္ဒပြကျောင်းသား

အဘူ ဆာယိဒ်ဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ကျောင်းသားတွေရဲ့ဆန္ဒပြပွဲတွေ ပြယုဂ်ဖြစ်လာပါတယ်။

အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် ဒီလူငယ်ဟာ ပြိုင်ဘက်ကျောင်းသားတွေကြား အုတ်ခဲတွေနဲ့ထု၊ ဝါရင်းတုတ်တွေလည်း ပါတဲ့ အပြန်လှန် ရန်ဖြစ်နေကြတဲ့ နိုင်ငံတဝန်းက ထိပ်တိုက်တွေ့မှုတွေအတွင်း သေဆုံးသူ ၆ ဦးထဲမှာ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ရဲတပ်ဖွဲ့ကတော့ လူစုလူဝေးတွေကို ဖယ်ရှားဖို့ မျက်ရည်ယို ဗုံးတွေနဲ့ ရာဘာကျည်တွေသုံးပြီး လူစုခွဲခဲ့ပါတယ်။

တချို့အစိုးရဝန်ထမ်းအလုပ်တွေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှာ ပါကစ္စတန်ကနေ လွတ်လွတ်ရေးရအောင်တိုက်ပေးခဲ့ကြတဲ့ စစ်ပွဲသူရဲကောင်းတွေရဲ့ဆွေမျိုးတွေအတွက် ထားရှိပေးမယ့်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့အနေနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားတွေ စုဝေးဆန္ဒပြနေကြတာ သီတင်းပတ်နဲ့ချီ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။

အဘူ ဆာယိဒ် ရဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့တဲ့အခါ လက်ကို ဆန့်တန်းပြနေတဲ့ပုံကိုတော့ လူမှုကွန်ရက်မှာ မျှဝေပြောဆိုနေကြပါတယ်။

ဆာယိဒ်ရဲ့ မိသားစုကတော့ သူ့သေဆုံးမှုအတွက် ရဲမှာ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ မိသားစုရဲ့ ပြောဆိုချက်ကိုလည်း အာဏာပိုင်တွေက စတင်စုံစမ်းနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အနောက်မြောက်ပိုင်းက ရန်ပူမြို့မှာတော့ ရဲမင်းကြီး မဟာမက် မွန်နီရုဇမန်က အဘူ ဆာယိဒ်ရဲ့သေဆုံးမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်နေပြီလို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာကလည်း ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ လူ ၆ ဦးသေဆုံးစေခဲ့တဲ့လက်သည်တွေကို အရေးယူ အပြစ်ပေးမယ်လို့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တုန်းက ပြောထားပါတယ်။

အာဏာပိုင်တွေကတော့ ဆန္ဒပြပွဲ ရက်နဲ့ချီကြာလာချိန်မှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းဖို့ ကြိုးစားတဲ့အနေနဲ့ ထောင်နဲ့ချီတဲ့စစ်သားတွေကို နိုင်ငံတဝန်းမှာ ဖြန့်ကြက်ချထားပါတယ်။

ဆာယိဒ် ဘာဖြစ်ခဲ့တာလဲ

ဘီဘီစီက သီးခြားအတည်မပြုနိုင်သေးတဲ့ ရုပ်သံဖိုင်တစ်ခုမှာတော့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာကျည်တွေနဲ့ ရုတ်တရက် စတင်ပစ်ခတ်ချိန်မှာ ဆာယိဒ်ဟာ လမ်းလယ်ခေါင်မှာ မတ်တပ်ရပ်နေတာ မြင်ရပါတယ်။

အဲဒီနောက် ကျည်ဆန်ကို ရှောင်ဖို့ ဆာယိဒ်တစ်ယောက် သူ့လက်ထဲမှာ ထုတ်တစ်ချောင်းကိုင်လိုက်တာကို မြင်ရပါတယ်။ ခြေလှမ်းအငယ် နောက်ဆုတ်ခဲ့ပြီး မြေပြင်ကို လဲကျမသွားခင်မှာ လမ်းလယ်တုံးကို ကျော်သွားတာကိုလည်း မြင်ရပါတယ်။

ဆာယိဒ်ဟာ ရာဘာကျည်တွေကြောင့် ရတဲ့ဒဏ်ရာတွေနဲ့ ဆေးရုံမှာ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ဆေးရုံအရာရှိတွေက ပြောပါတယ်။ ဘီဘီစီ ဘင်္ဂလာ ဘာသာစကားဌာနဟာ လူမှုကွန်ရက်မှာပျံ့နှံ့နေတဲ့ ရုပ်သံအချို့ကို ဆန်းစစ်ကြည့်ရာမှာတော့ ဆာယိဒ် တစ်ယောက် အကြမ်းဖက်တာ ဒါမှမဟုတ် ရန်လိုတဲ့ပုံ ပေါ် မနေပါဘူး။

ရန်ပူမှာရှိတဲ့ ဒေသခံသတင်းထောက် ဆာဟီ မင်ကတော့ “ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ ဆာယိဒ်ကို ဖယ်ရှားဖို့ အစောပိုင်းမှာ တောင်းဆိုခဲ့ပေမဲ့ သူက ဖယ်ပေးဖို့ ငြင်းခဲ့တယ်”လို့ ဘီဘီစီ ဘင်္ဂလာ ဘာသာစကားဌာနကို ပြောပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ ရာဘာကျည်ဆန်တွေနဲ့ ပစ်ခတ်တာပဲလို့ မစ္စတာ မင် ကပြောပါတယ်။

မိသားစုမှာ တက္ကသိုလ် တက်ခွင့်ရတဲ့တစ်ဦးတည်းသောသား

ချို့တဲ့တဲ့မိသားစုကနေ မွေးဖွားလာတဲ့ ဆာယိဒ်တစ်ယောက် အစိုးရအလုပ်တစ်ခုခုရဖို့ အိပ်မက် မက်ခဲ့တာပါ။

ရန်ပူမြို့မှာရှိတဲ့ ဘေဂန် ယိုကေးယားတက္ကသိုလ်မှာ အင်္ဂလိပ်စာပေအထူးပြုကျောင်းသားဖြစ်တဲ့သူဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတော်အလံကို ကိုင်ဆောင်ပြီး ဆန္ဒပြပွဲထဲ ပါဝင်ခဲ့သူပါ။

အဘူ ဆာယိဒ်မှာ ညီကို မောင်နှမ ၉ ဦးအထိရှိပေမဲ့ မိသားစုမှာ တက္ကသိုလ်တက်ရသူဆိုလို့ သူတစ်ဦးတည်းသာရှိပါတယ်။

သူ့ရဲ့ညီမတွေထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ဆူမီ အက်ခ်တာကတော့ သူ့အကိုဖြစ်သူဟာ ဘွဲ့ရတဲ့အခါ အစိုးရဝန်ထမ်း အလုပ်တစ်ခုခုရဖို့ မျှော်လင့်ခဲ့တာလို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

သူ့အကိုဖြစ်သူ သေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရဲတွေကြောင့်လို့ သူက စွပ်စွဲပါတယ်။

“သူ့လက်ထဲမှာ ဘာလက်နက်မှ ရှိတာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်မတို့ နိုင်ငံတော်အလံကိုပဲ သူကိုင် ထားခဲ့တာ” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေကတော့ ဆန္ဒပြသူတွေကို ရဲတပ်ဖွဲ့က အင်အားသုံးခဲ့တဲ့အပေါ် ဝေဖန်နေကြပါတယ်။

“အမြင်ကို ပြောပါဆိုရင်တော့ စိတ်လှုပ်ရှားတဲ့အထိ စိတ်ကသိကအောက်ဖြစ်တာပါပဲ။ ဒါဟာ နိုင်ငံ့ဖွဲ့စည်းပုံကနေ အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အခွင့်အရေးပါ” လို့ ဥပဒေနဲ့ ခုံသမာဓိဌာန (ASK)က လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အမှုဆောင်ချုပ် ဖာရွတ် ဖေဆယ်က ဘီဘီစီ ဘင်္ဂလာ ဘာသာစကားဌာနကို ပြောပါတယ်။

“အဲဒီမှာ ဆန္ဒပြနေတဲ့ လက်နက်မဲ့ ကျောင်းသားတွေကို ရဲက ဘာလို့ ဒီလိုပစ်ခတ်ခဲ့ရတာလဲ ... အဲဒီကျောင်းသားလေးမှာ လူသေစေတဲ့လက်နက်ကိုင်ထားတာမဟုတ်လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့အနေနဲ့လည်း အကြမ်းဖက်စရာအကြောင်း မရှိဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ရဲတပ်ဖွဲ့စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း မူဟာမက် နျူရူ ဟူဒါကတော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှာ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေတွေဟာ “တချို့အခြေအနေတွေမှာ ပစ်ခတ်ဖို့တောင် ရဲကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာပေးထားတာတွေရှိတယ်”လို့ ဘီဘီစီ ဘင်္ဂလာဘာသာစကားဌာနကို ပြောပါတယ်။

“ ဒါပေမဲ့ ဒါက သင့်တင့်လျောက်ပတ်ပြီး ယုတ္တိတန်တဲ့အဆင့်ဖြစ်ရမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ ဒါကို စဥ်စားခဲ့ကြရဲလား” လို့ဆိုပြီး ဘေဂန် ယိုကေးယားတက္ကသိုလ်မှာ အင်္ဂါနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတုန်းက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အခြေအနေတွေကို သူက မေးခွန်းထုတ် ပြောဆိုပါတယ်။

အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးပါတဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မတီကတော့ အဖွဲ့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်ကို လာမယ့်သီတင်းနှစ်ပတ် အတွင်း ထုတ်ပြန် တင်ပြနိုင်ခြေရှိပါတယ်။

အကျိုးပြုမှုကို အခြေခံပြီး ဝန်ထမ်းခန့်အပ်မှု

စစ်ပြန်စစ်မှုထမ်း သူရဲကောင်းတွေရဲ့ ဆွေမျိုးတွေအတွက် အလုပ်ကို ဖယ်ထားပေးတဲ့ စနစ်ဟာ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုစနစ်လို့ ကျောင်းသားတွေဘက်က ခုခံပြောဆိုပြီး သူတို့လိုချင်တာကတော့ ကောင်းကျိုးပြုတာကို အခြေခံပြီး အလုပ်ခေါ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

တချို့အလုပ်တွေကိုတော့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု၊ မသန်စွမ်းနဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ဖယ်ပေးထားဖို့လည်း တောင်းဆိုပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ အစိုးရအလုပ်အကိုင်ဟာ ပုဂ္ဂလိကအလုပ်တွေမှာထက် လစာပိုရပြီး အငြိမ်းစားယူတဲ့အခါ ခံစားခွင့်လည်းရကြပါတယ်။

ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ ကတော့ လူသေဆုံးတဲ့အထိ သတ်ဖြတ်မှုတွေကို ရှုတ်ချထားပြီး လက်သည်တွေကို တရားဥပဒေအရ အရေးယူမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူ့အစိုးရကတော့ အစိုးရအလုပ်တွေကိုလိုချင်နေတဲ့သူတွေဟာ အချိုးကျအလုပ်ခန့်အပ်တဲ့ အစီအစဥ်ကို အသုံးချ ဆန္ဒပြနေတာလို့ ဝေဖန်ပါတယ်။

''လူသတ်မှုမှန်သမျှကို ကျွန်မ ရှုတ်ချတယ်'' လို့ ရဲတပ်ဖွဲ့နဲ့ အစိုးရဆန္ဒပြသူတွေကြား ထိပ်တိုက်တွေ့တာတွေဖြစ်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက်တစ်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညနေပိုင်းမှာ နိုင်ငံကို ပြောတဲ့ ရုပ်သံမိန့်ခွန်းအတွင်းမှာ ဝန်ကြီးချုပ်က ပြောပါတယ်။

''ဒီလူသတ်မှုတွေ၊ လုယက်မှုနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုကို ကျူးလွန်တဲ့သူ ဘယ်သူ့ကိုမဆို ထိုက်သင့်တဲ့ပြစ်ဒဏ်ပေးဖို့ ကျွန်မ အသေအချာလုပ်သွားမယ်''

အင်္ဂါနေ့တုန်းက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့သေဆုံးမှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ယူတာမျိုးကို သူ့မိန့်ခွန်းထဲမှာ ပြောသွားတာမျိုးမရှိပါဘူး။

တနင်္ဂနွေနေ့တုန်းက ပြုလုပ်တဲ့သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာတော့ ဝန်ကြီးချုပ် ဟာဆီနာက အလုပ်အကိုင် ဖယ်ထားပေးတဲ့အစီအစဥ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့သူတွေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် စစ်ပွဲအတွင်း ပါကစ္စတန် စစ်တပ်နဲ့အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့တဲ့သူတွေကို ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းတဲ့ ရာဇာကာ လို့ ဆိုတဲ့အသုံးကို သုံးနှုန်းခဲ့ပါတယ်။

'သူတို့က ကျွန်မတို့ အသံကို ဖိနှိပ်ချင်နေတာ'

ဒါကာမြို့ အပါအဝင် နိုင်ငံတဝန်းက မြို့ကြီးအတော်များများမှာတော့ အလုပ်ဖယ်ထားပေးတဲ့အစီအစဥ် ကို ဆန့်ကျင်သူတွေနဲ့ သူတို့ကို ဆန်ကျင့်သူတွေ အထူးသဖြင့် အာဏာရပါတီ အဝါမီလိဂ်က ကျောင်းသားတွေ (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ချာထရာအဖွဲ့ချုပ်) အခုသီတင်းပတ်အတွင်း ထိပ်တိုက်တွေ့တာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

“နိုင်ငံတဝန်းမှာ အကြောက်တရားကို ဖြန့်ပြီး ကျွန်မတို့အသံတွေကို ဖိနှိပ်ဖို့ သူတို့ကြိုးစားကြတာ” လို့ ဒါကာတက္ကသိုလ်က ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ရုပီယ ရှာစသာက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

''ကျွန်မ ဒီနေ့ ဆန္ဒ ထွက် မပြဘူးဆိုရင် နောက်တစ်နေ့မှာ သူတို့ ကျွန်မကို ရိုက်နှက်မှာ။ ဒါကြောင့်မို့ ကျွန်မ လမ်းပေါ်တက် ဆန္ဒပြခဲ့တာပါ''

ဒါပေမဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ချာထရာအဖွဲ့ချုပ် ကတော့ ဆန္ဒပြသူတွေဟာ နိုင်ငံထဲမှာ ''မင်းမဲ့ဝါဒ'' ဖန်တီးဖို့ ကြိုးစားနေပြီး သူတို့လုပ်ရပ်တွေကို တွန်းလှန်သွားမယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တိပ်ပိုင်းတရားရုံးကတော့ လက်ရှိ နိုင်ငံရဲ့ အလုပ်ဖယ်ထားတဲ့စနစ်ကို ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ်မှာ ဆိုင်းငံ့ခဲ့ပေမဲ့ အဲဒီအစီအစဥ်ကို အပြီးသတ် မဖယ်ရှားခင်အထိ ဆန္ဒပြတာတွေ ဆက်ပြီး ရှိနိုင်ခြေရှိပါတယ်။

အဲဒီအဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဆက်ဒမ် ဟိုစိန်ကတော့ သူတို့အဖွဲ့ဟာ အလုပ်အကိုင်ဖယ်ပေးတဲ့စနစ်မှာ ''ယုတ္တိရှိရှိပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု''ကို လိုချင်တာဖြစ်ပြီး တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ပေးပြီးတာတောင် ကျောင်းသားတွေဟာ သူတို့ရဲ့ "လှုပ်ရှားမှုကို ကြာအောင်လုပ်နေ"တာ ဘာကြောင့်လဲဆိုတာမျိုး လူထုအစည်အဝေးပွဲတစ်ခုမှာ စကားပြောရင်း မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။

''သူတို့တွေ ဘာကြောင့် လမ်းပေါ်မှာ မင်းမဲ့စရိုက်ဖန်တီးချင်ရတာပါလဲ'' လို့ သူက မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။

အစိုးရတက္ကသိုလ်ဝင်းအများစုကို ဝင်မရအောင်လုပ်ထားတာကြောင့် ကျောင်းသားတွေကတော့ နိုင်ငံတဝန်းမှာ ဆန္ဒပြတာတွေ ဆက်လုပ်သွားမယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ကားလမ်းတွေနဲ့ ရထားလမ်းတွေ ပိတ်ဆို့ခံထားရပြီး မိုဘိုင်းအင်တာနက်လိုင်းတွေလည်း ခဏ ဖြတ်ထားတယ်လို့ အိုင်တီရေးရာပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ကြေညာပါတယ်။

နိုင်ငံရေးပါတီတွေရဲ့တုံ့ပြန်ချက်တွေ

အာဏာရ အဝါမီ လိဂ် အဖွဲ့ချုပ်က ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်နဲ့ အကြီးတန်းဝန်ကြီး အိုဘိုင်ဒန် ကွာဒါကတော့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ဆန္ဒပြမှုကို “အစိုးရဆန့်ကျင်တဲ့လှုပ်ရှားမှု”လို့ သုံးနှုန်းပြောဆိုပါတယ်။

အကြီးတန်းဝန်ကြီးတွေကတော့ အစိုးရဆန့်ကျင်တဲ့နိုင်ငံရေးပါတီတွေဟာ သူတို့အကျိုးစီးပွားအတွက် ဆန္ဒပြပွဲတွေပေါ်အောင်လုပ်နေတာလို့ စွပ်စွဲပြီး အဲဒီစွပ်စွဲချက်ကိုတော့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသားရေး ပါတီက ငြင်းဆိုပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအကဲခတ် ပါမောက္ခ ဆိုဘေဒါ နာဆရင်းကတော့ အလုပ်အကိုင်ဖယ်ထားရေးဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ လူငယ်အများစုရဲ့ စုပေါင်း ပွင့်အန် ထွက်လာတဲ့ဒေါသထွက်မှုတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

''ကဏ္ဍပေါင်းစုံက လူတွေရဲ့ဒေါသက ဒီအလုပ်အကိုင်ဖယ်ထားရေးစနစ်အပေါ် ဆန့်ကျင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကနေ တဆင့် ပွင့်အန်လာတယ်။ ဒါကြောင့် အစိုးရဘက်က သူတို့ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရတယ်ဆိုတဲ့အတွေးမျိုးပေါ်တာ'' လို့ ပါမောက္ခ နာဆရင်းကပြောပါတယ်။