မြန်မာနဲ့ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိတဲ့ မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး

စက်တင်ဘာလမှာ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတမွန်ဂျေအင်းဟာ မြန်မာသမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်ရဲ့ ဖိတ်ကြားချက်နဲ့ မြန်မာပြည်ကိုလာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလမှာ မြန်မာခေါင်းဆောင်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဘူဆန်မြို့သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်နှစ်ယောက်ရဲ့ ခရီးစဉ်နှစ်ခုလုံးမှာ နားလည်မှုစာချွှန်လွှာတွေလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။

"ဘူဆန်မှာ သူတို့နှစ်ယောက် ကိစ္စတော်တော်များများဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။ ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတိုးမြင့်ရေးကအစ ပြည်သူအချင်းချင်း ကူးလူးဆက်ဆံမှုအဆုံး ဥပမာအားဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ပညာရေးဖလှယ်တဲ့အစီအစဉ်၊ ယှဉ်ကျေးမှု၊ အသက်မွေး၀မ်းကျောင်း လုပ်ငန်းသင်တန်း စတာတွေ ပါပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ တခြားဒေသတွင်းကိစ္စတွေလည်း သူတို့ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်" လို့ အဲဒီအစည်းအဝေးမှာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာတောင်ကိုရီယားသံအမတ် မစ္စတာ လီဆန်းဟွာ Lee Sang-hwa က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

"နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ပြောတဲ့အခါမှာ ကျွန်တော်တို့ ပြောကြတာရှိပါတယ်။ နားလည်မှုစာချွှန်လွှာလို့ လူတွေက ခေါ်ဝေါ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်ဆိုရင် နားလည်မှုစာချွန်လွှာလို့ ခေါ်မယ့်အစား အကောင်အထည်ဖော်မယ့် စာချွှန်လွှာလို့ ခေါ်သင့်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့က စာရွက်ပေါ်မှာပဲ ကျန်ခဲ့တာကို မဖြစ်ချင်ဘူး။ လျင်မြန်စွာအကောင်အထည်ဖော်ဖို့က ပိုအရေးကြီးတယ်" လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

ဘူဆန်မြို့မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွေထဲမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ အသက်မွေး၀မ်းကျောင်းလုပ်ငန်းတွေ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွေမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ စတာတွေပါဝင်ပါတယ်။ စက်တင်ဘာလတုန်းက နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ခြောက်ခုရေးထိုးခဲ့တယ်လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ အရေအတွက်ထက် နှစ်ဖက်သဘောတူထားတဲ့ကိစ္စတွေမှာ အောင်မြင်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားဖို့ဆိုတာ အရေးကြီးတယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

"ကိုရီးယား၊ မြန်မာနှစ်နိုင်ငံက လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတွေကို အကောင်အထည်ဖော်နေတုံးဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ဘဝရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းက ပွဲတက်ရောက်တာ (showing up) ပဲဆိုတဲ့စကားရှိသလို သံတမန်နည်းလမ်းရဲ့ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကတော့ နောက်ဆက်တွဲအကောင်အတည်ဖော်တာ (following up) ပဲလို့ ယူဆပါတယ်" လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်က ခါကာဘိုရာဇီအမျိုးသားဥယျာဉ်ခြံအနားမှာ ကိုရီးယားအစိုးရက ဇီဝမျိုးကွဲသုတေသနစင်တာတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်။ ဘူဆန်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ဆိုင်တဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာတစ်ခုကိုလည်း ရေးထိုးခဲ့ပါတယ်။

ဒီလုပ်ငန်းတွေကို အကောင်အထည် ဖော်ဖို့အတွက် သံအမတ်က ကချင်ပြည်နယ်ကို ခရီးထွက်ခဲ့ပြီး မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်း တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းကို ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးက ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနဲ့အတူ သွားရောက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီအစီအစဉ်လည်း မကြာမီက လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အကောင်အထည်ဖော်တာပဲဖြစ်ပါတယ်။

"တောင်ကိုရီးယားက ကူညီပေးမယ့် Economic Development Cooperation Fund ဘတ်ဂျက်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလျံရှိပါတယ်။ အဲဒါက ကျွန်တော်တို့လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာထဲက ရထားလမ်းတည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို အရေးတကြီးအကောင်အထည်ဖော်နေတယ်ဆိုတဲ့ ဥပမာတစ်ခုပါ" လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအပေါ် တောင်ကိုရီးယားရဲ့သုံးသပ်ချက်

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး တောင်ကိုရီးယားက ဘယ်လိုအမြင်ရှိလဲလို့မေးကြည့်ရာမှာတော့ စီးပွားရေးပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးမှာ မြန်မာနိုင်ငံက လမ်းမှန်ပေါ်ရောက်နေတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

"လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရမယ့်ကိစ္စတွေက အများကြီးရှိတာတော့ ဝန်ခံရမှာပဲ။ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှာ အချိန်ကြာတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ လက်ခံသင့်တယ်၊ အကောင်အထည်ဖော်ရာမှာလည်း စိတ်ရှည်သည်းခံရမယ်။ ဒီနေရာမှာ မြန်မာအစိုးရကို ကျွန်တော် အမှတ်ပေးချင်တာက စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသောင်းထွန်းဦးဆောင်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနသစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်တဲ့ ကိစ္စပါ။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသောင်းထွန်းက ကိုရီးယားကို နှစ်ကြိမ်သွားရောက်ခဲ့တယ်။ သူက တာဝန်အရ သူ့ရဲ့ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်က ကိုရီးယားနိုင်ငံခရီးစဉ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက အရှေ့ကိုကြည့်ရေးပေါ်လစီ Look East Policy ကိုချဉ်းကပ်တဲ့အခါမှာ ကိုရီးယားကို အရေးကြီးဆုံးမိတ်ဖက်လိုပဲ စဉ်စားနေပါတယ်" လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

မြန်မာအနေနဲ့ တောင်ကိုရီးယားနဲ့ စီးပွားရေးမိတ်ဖက်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးတိုးမြင့်တဲ့နေရာမှာ အရေးပါတဲ့အချက်တစ်ချက်က ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလကစပြီး တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားတွေကို ဗီဇာလျှောက်စရာမလိုဘဲ မြန်မာနိုင်ငံကို လာခွင့်ပေးတဲ့အစီအစဉ်ပါ။ ဒီနှစ်အစောပိုင်းမှာ မြန်မာပြည်ကိုလာလည်တဲ့ ကိုရီးယားနိုင်ငံသား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်သွားတယ်လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

နိုင်ငံရေးထက်စီးပွားရေးအတွက်အရေးပါတဲ့ သမ္မတမွန်ဂျေအင်းရဲ့မြန်မာခရီးစဉ်

မြန်မာ-တောင်ကိုရီးယားဆက်ဆံရေးမှာ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ ဦးစားပေးမှု

ဘူဆန်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးရဲ့ဆောင်ပုဒ်က ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် မိတ်ဖက်နိုင်ငံအဖြစ်ရပ်တည်ဖို့နဲ့ ပြည်သူတွေ သာယာဝပြောရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ဖို့ပဲဖြစ်တယ်လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် သမ္မတမွန်ဂျေအင်းက ဘူဆန်မှာ အာဆီယံခေါင်းဆောင်တွေကို ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကိစ္စတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် အခြေခံသဘောတရား ၃ ခုကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

ဒီသုံးခုကတော့ (၁) စစ်ပွဲကို ခွင့်မပြုခြင်း (၂) အချင်းချင်းလုံခြုံရေးကို အာမခံခြင်းနဲ့ (၃) အချင်းချင်းချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတ မွန်ဂျေအင်းက ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်စစ်မဲ့ဇုန် (Demilitarized zone) ရဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေး ဇုန်ဖြစ်ဖို့အတွက် အစီအစဉ်ကိုလည်း ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့နဲ့ မြန်မာအစိုးရရဲ့ ရေရှည်တည်တန့်ခိုင်မြဲတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်း Myanmar Sustainable Development Plan ထဲမှာ အဓိကအရေးကြီးဆုံးမဏ္ဍိုင်သုံးခုရှိပါတယ်။ ပြည်သူလူထု၊ သာယာဝပြောရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးတွေပါဝင်ပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ပြီး ရေရှည်တည်တန့်ခိုင်မြဲဖို့ဆိုရင် ဒါတွေကိုအခြေခံပြီး မျှတတဲ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးက အရေးကြီးပါတယ်" လို့ သံအမတ် လီဆန်းဟွာ ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ကိုရီးယားနိုင်ငံသားကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တွေလည်းများလာပြီး ပြည်သူအချင်းချင်း ကူလူးဆက်သွယ်မှုကို တွေ့ရတယ်လို့ သံအမတ်က ဆိုပါတယ်။

"စီးပွားရေးနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြီးထွားလာတာတွေ့ရတော့ ကျွန်တော်တို့အားရကျေနပ်မိပါတယ်။ စွန့်ဦးတီထွင်သူတွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုသူတွေက မြန်မာနိုင်ငံကိုလာပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံချင်တဲ့ဆန္ဒတွေကြီးထွားလာတာကိုတွေ့ရတော့ ကျွန်တော်တို့ဝမ်းသာပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က သူတို့ကို အထူးအားပေးပါတယ်" လို့ သံအမတ်ကပြောပါတယ်။

တောင်ကိုရီးယားကုမ္ပဏီ ၂၀၀ လောက်က မြန်မာနိုင်ငံကိုလာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ရှိတယ်လို့ မေးကြည့်ရာမှာတော့ KMIC (Korea Myanmar Industrial Complex) စီမံကိန်းကို သံအမတ်က မြေပုံနဲ့တကွ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီစီမံကိန်းတွေဟာ နေပြည်တော်နဲ့ ရန်ကုန်ကြားကနေရာတချို့မှာ တည်ရှိပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့စက်တင်ဘာလမှာ သမ္မတမွန်ဂျေအင်း မြန်မာပြည်ကို လာတုန်းက KMIC စီမံကိန်းမိတ်ဆက်ပွဲပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

"မြေဧက ၅၀၀ ကျော်ရှိတဲ့စီမံကိန်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ နောက်ဆုံးအပြီးသတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက စီးပွားရေးအရ အကျိုးသက်ရောက် မှုပဲဖြစ်တယ်။ ကိုရီးယားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ၁၅၀ ကနေ ၂၀၀ အထိ စိတ်ဝင်စားလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီထက်လည်းများနိုင်တယ်။ ကိုရီးယားလုပ်ငန်း ရှင်အကြားမှာ စိတ်ဝင်စားမှုမြင့်တက်နေသေးတယ်" လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

KMIC စီမံကိန်းပြီးသွားတဲ့အခါမှာ ဒေသခံအလုပ်အမားတွေ ၁ သိန်းကျော်လောက် စိတ်ဝင်စားနိုင်တယ်လို့ သံအမတ်က ခန့်မှန်းပါတယ်။ ရန်ကုန်တိုင်းအတွက်လည်း အရမ်းအရေးကြီးတဲ့စီမံကိန်းဖြစ်ပြီး နောက်နှစ်အတွင်းမှာ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ စနိုင်တော့မယ်လို့ သံအမတ်က ဆိုပါတယ်။

ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုတွေက လာတဲ့ မွန်ဂျေအင်းရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်

ဘယ်လိုနေရာမျိုးမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမလဲ

လက်ရှိမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုရီးယားပိုင်တဲ့ အထည်ချုပ်စက်ရုံတွေ ၁၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။ ဒီစက်ရုံတွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံစီးပွားရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့အထောက်အကူပြုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေလည်းရှိပါတယ်။

"ကိုရီးယားရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုသူတွေကို မြန်မာနိုင်ငံကိုလာပြီး အခြေအနေတွေကိုကြည့်တဲ့အခါမှာ လိုအပ်တဲ့အချက်တွေကို ကြည့်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ အားပေးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက ဘာအခွင့်အရေးတွေရှိလဲ၊ ဘာတွေလုပ်လို့ရလဲဆိုတာ လာကြည့်ဖို့အားပေးပါတယ်။ စီးပွားရေး အပြောင်း အလဲရှိနေတဲ့မြန်မာနိုင်ငံမှာ အခွင့်အလမ်းတွေအများကြီးရှိတယ်။ ဆောက်လုပ်ရေး၊ အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ infrastructure ၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းစီမံကိန်းစတာတွေကို စိတ်ဝင်စားတဲ့လူတွေများလာတယ်" လို့ သံအမတ် လီဆန်းဟွာ က ပြောပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့မှာ ကိုရီးယားကုမ္ပဏီက လုပ်ကိုင်နေတဲ့ (အသေးစားငွေအရင်းအနှီးမတည်ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့လုပ်ငန်း) microfinancing institution အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လက်ရှိမှာ ကိုရီးယားက MFI အဖွဲ့ ၁၄ ခုက ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ အသေးစား ငွေအရင်းအနှီးမတည်ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့လုပ်ငန်းခွဲ တစ်ရာကျော်ရှိပါတယ်။

"အများအားဖြင့် စိန်ခေါ်မှုထက် အခွင့်အလမ်းကိုမြင်လားလို့မေးရင်တော့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ မြင်တယ်လို့ ပြောရမှာပဲ။ အကြောင်းကတော့ မြန်မာပြည်မှာ ထက်မြက်ပြီး အရည်အချင်းရှိတဲ့ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်တွေက မျှော်လင့်ချက်ထားနိုင်တဲ့လူတွေပါ။ ကိုရီးယားနဲ့မြန်မာနိုင်ငံတူညီတဲ့ အချက်တွေက လူထုကို အဓိကထားတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ပညာရေး၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်း၊ သိပ္ပံနဲ့နည်းပညာတွေမှာလည်း ကျွန်တော်တို့ တော်တော်များများ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပါတယ်" လို့ သံအမတ် မစ္စတာ လီဆန်းဟွာ က ပြောပါတယ်။

အလားအလာကောင်းပေမယ့်လုပ်စရာတွေအများကြီးရှိသေး

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အလားအလာကောင်းရှိနေတဲ့အတွက် မြန်မာပြည်မှာ လာရောက်ရင်းနှီးမြုပ်နှံ ချင်တဲ့သူတွေ ကိုရီးယားမှာအများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိမှာတော့ infrastructure လို ကြီးမားတဲ့စီမံကိန်းတွေမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံလိုတဲ့သူတွေအတွက် အာမခံချက်ရှိဖို့လိုအပ်နေသေးတယ်လို့ သံအမတ်က ပြောပါတယ်။

ကြီးမားတဲ့စီမံကိန်းကို လုပ်တော့မယ်ဆိုရင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက် incentive နဲ့ အနည်းဆုံး အကျိုးအမြတ်အာမခံမှု (profit assurances) ဖြစ်တဲ့ sovereign guarantee လိုစနစ်တွေကို စဉ်းစားဖို့ လိုအပ်တယ်။ ဒါတွေ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက ပိုပြီးတက်တက်ကြွကြွ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလို့ ရပါတယ်လို့ သံအမတ် မစ္စတာ လီဆန်းဟွာ က ပြောပါတယ်။