Archifau Rhagfyr 2012

Ar brynhawn Sul, tua chwarter i bump, ar y trydydd ar ddeg o fis Mai fe benderfynais anfon neges destun i fy nghyfaill Jim Lawlor.

Mae Jim yn Brif sgowt efo Manchester United, fo deithiodd i Fecsico i weld, pwyso a mesur, ac arwyddo Javier Hernandez, ac a gafodd ran allweddol i ddenu chwaraewyr eraill i Old Trafford. Roedd Jim wedi llwyddo eto, United ar fin cadw eu gafael ar goron yr Uwchgynghrair, a neges o longyfarchiadau ar y ffordd. Yn ffodus i mi, mae'r cyfieithiad o longyfarchiadau i Saesneg yn rhoi gair llawn mor hir, a gyda bysedd trwsgl, mae'n cymryd digon o amser i rywun a ffobia technoleg fodern i osod neges destun ar y ffon.

Pan ddechreuais y gair 'congratulations, roedd United newydd guro Sunderland a Manchester City yn colli i Queens Park Rangers, a dim ond amser ychwanegol ar ôl. Erbyn imi gyrraedd canol y cyfarch, roedd City wedi dod yn gyfartal, ac wrth imi fodio diwedd neges, daeth tro ar fyd! Daeth tro ar fawd hefyd, gyda'r botwm yn cael ei bwyso i ganslo'r neges wrth i Sergio Aguero ganslo'r dathliadau ar Old Trafford a sicrhau fod coron yr Uwchgynghrair lithro yn ddisymwth o afael Syr Alex, Rooney, Jim a phawb arall ac i ddwylo diolchgar Roberto Mancini a'r cymdogion swnllyd yna'r ochr arall i'r ddinas!

Ar lwyfan Ewrop, llwyddodd Chelsea i wrthsefyll ton ar ol ton o ymosodiadau bygythiol gan Bayern Munich, ond pan lwyddodd Muller i roi'r Almaenwyr ar y blaen saith munud cyn y diwedd, roedd popeth yn edrych fel petai ar ben. Ond doedd Didier Drogba ddim am adael Chelsea am China heb wneud ei farc - dau funud ar ol, a dyma'r blaenwr fel saeth drwy ganol, a gôl fythgofiadwy yn achub y dydd. Nid yn unig achub y dydd, ond dod ac amser ychwanegol ac yna ciciau o'r smotyn, gan weld Bayern yn mynd ddwy gol ar y blaen. Yna y golwr Petr Cech yn arbed, Schweinsteiger yn taro'r postyn a Drogba (pwy arall) yn cipio buddugoliaeth a welodd Roberto di Matteo yn drysu cynlluniau Roman Abramovich, y Gwpan Sanctaidd yn cyrraedd Stamford Bridge, a di Matteo yn cadw ei swydd.

Ond y gêm orau a welais oedd honno ar Old Trafford, ac na nid tîm a Van Persie nac ymddangosiad Syr Alex oedd hyn. Dyma oedd gem y rownd gyn derfynol y gemau Olympaidd rhwng merched Canada a'r Unol Daleithiau. Roeddwn eisioes wedi bod yn Coventry yn gweld Canada yn curo'r tîm GB, a dod i gyfarfod Rhian Wilkinson, cefnwraig dde Canada sydd yn hanu o Fro Morgannwg.

Roedd y rownd gyn-derfynol yn wefreiddiol gyda'r Unol Daleithau yn fuddugol o bedair gôl i dair, a hefyd gweld baner Draig Goch Cymru yn cyhwfan ar y maes enwog, ynghanol cefnogwyr Canada. Dyma oedd baner y Ddraig a roddais i Rhian wedi iddi guro merched Hope Powell a'u cadw heb obaith o gipio unrhyw fedal. Dyna mae nhw'n gael am beidio â chynnwys unrhyw Gymraes yn eu tîm.

Yna gem fwyaf y tymor - ail fyw brwydr Maes Dulyn ar noson sobor o wlyb fel rhan o weithgareddau Eisteddfod yr Urdd ym Mhenygroes. Ie, golwr tîm Ar y Marc heb adael unrhyw gol i mewn, ac yn cadw trefn ar Iwan Roberts ac Owain Tudur Jones, heb son am wneud i fyny am gamgymeriadau Dylan Jones a oedd lawer rhy awyddus i wylio'r goliau. Perfformiad grymus, a safonol gan y golwr, heb os nac oni bai!

Ond ymlaen i 2013.

Tybed a fydd Wrecsam a Chasnewydd yn cael dyrchafiad i Ail Adran Lloegr? Tybed a fydd Caerdydd yn ymuno ac Abertawe yn yr Uwchgynghrair? Tybed a fydd timau Uwchgynghrair Cymru yn gallu tynnu torfeydd sylweddol i'w dilyn? Tybed a fydd tîm cenedlaethol Cymru yn gallu adeiladu ar y fuddugoliaeth ragorol yn erbyn yr Alban a bod cornel wedi ei throi. A all Uwch Gynghrair newydd cenedlaethol y merched dyfu a dod yn fwy cystadleuol yn eu hail dymor? A tybed sut fath o gae chwarae neu gae artiffisial fydd gan ein clybiau yn yr Uwchgynghrair Cenedlaethol!

Ond does dim amheuaeth gen i o fy uchafbwyntiau dros 2012. Syrthio mewn cariad gyda 'fullback' o Ganada - a Meilir Owen yn fy newis dros Owain Fôn fel golwr. Diolch i'r ddau yma am wneud hen ddyn yn hapus iawn, a gwneud imi deimlo rhywbeth rhyfedd yn fy nghalon, rhyw chwa ac awel hyfryd o'r gororau pell - gwefr a'r chynnwrf a deimlais pan oeddwn yn ugain oed.

Tybed, tybed a ddaw galluoedd golwr tîm Ar y Marc i glustiau Jim Lawlor gan ei arwain i ddilyn ryw seren anhysbys draw i weld dros ei hun, ac addoli'r golwr bach yn gorwedd ym mhreseb gol tîm Ar Y Marc mewn rhyw stabl eisteddfodol yr Haf nesaf! Ymaith David de Gea - Syr Alex dwi ar y ffordd ! Siawns na fyddai hynna yn gwneud argarff enfawr ar Rhian Wilkinson!!

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?

Yr wythnos diwethaf roeddwn yn teithio drwy dref Machynlleth ; bydd y Nadolig ym Machynlleth ymhen rhyw ychydig ddyddiau. Ond y penwythnos diwethaf, fe ddigwyddodd rhywbeth arall a ddaeth ac ysgytwad enfawr imi.

Un mlynedd ar bymtheng yn ôl, roeddwn yn hyfforddi peldroed yn yr Unol Daleithiau.
Y dref olaf i mi ei chyrraedd ar fy nhaith ar ran cwmni Major League Soccer Camps oedd Newtown yn nhalaith Connecticut.

Ie, y Newtown a brofodd hunllef a chyflafan waedlyd yn un o'i ysgolion yr wythnos diwethaf.

O be dwi'n gofio roedd Newtown yn dref groesawgar, glan a thaclus tu hwnt.
Tref ble roedd y cymdogion yn cyd fyw yn gymdogol gyda'i gilydd, tref ble roedd yr eglwys yn ganolog ynghanol y sgwâr, coed yn cysgodi gwres yr haul, a thref ble roedd y plant a'r bobol ifanc yn llawn awch a brwdfrydedd i wella eu gallu a sgiliau peldroed.

Ond daeth y ddelwedd hyfryd yna i ben ddydd Gwener diwethaf.

Ond yn sgil trychineb o'r fath, mae pethau eraill yn dod i gof.

Roedd yr hyfforddwyr peldroed bryd hynny yn aros efo teuluoedd lleol am yr wythnos. Yn nhref gyfagos Bethel oeddwn i'n aros, rhyw bum milltir o Newtown. Nid dyma'r tro cyntaf imi ymweld â Bethel, ond cofiaf yn glir y tro cyntaf imi gyrraedd.

Teithiodd tri ohonom yno mewn car, gan gyrraedd wedi iddi dywyllu - a gan nad oedd golau ar ochr y ffordd y gorau yn yr ardal, roedd yn anodd dod o hyd i'r tŷ oedd yn mynd i fod yn gartre i ni am rai wythnosau.

Felly, d'oedd dim i'w wneud ond stopio a cherdded i ddrws tŷ cyfagos, ar hyd y llwybr tywyll, er mwyn gofyn am gyfarwyddiadau i'r stryd benodol.

Cefais dipyn o sioc wrth weld gŵr yn sefyll o fy mlaen yn y drws ffrynt, gyda reiffl yn ei ddwylo, yn hwnnw'n cael ei bwyntio yn syth amdana'i !

Ond diolch i'r drefn am yr acen Gymraeg - roedd yn amlwg mai rhyw ddieithryn colledig yr oeddwn, ac fe gafwyd y cymorth a chwiliwyd amdano.

Croeso hogia, meddwn, wrth fy nghyd hyfforddwyr ar ôl dianc mor sydyn yn ôl i'r car - croeso i fyd a gwlad y dryll, y gwn a'r ofn.

Ond tydi stori gynnau a'r Unol Daleithiau ddim yn gorffen yma.

Mewn tref ger dinas y Crynwyr - y ddinas frawdgarol - Philadelphia, cafwyd profiad llawn mor anghyfforddus .

Cyfarfûm eto yn nhŷ un o drefnwyr lleol y cwrs hyfforddi, ac yno fe ddysgais wers yn weddol fuan am psyche yr Americanwr.

Yno, uwchben y silff ben tan, yn wynebu pawb, a ddaethai i'r ystafell fyw, oedd darlun o un o gyn arlywyddion America, gyda'r dyfyniad - 'God and guns made America great!'

Draw yn Newtown y penwythnos diwethaf, daeth fy hunllefau gwaethaf yn fy mewn cyflafan waedlyd.

Allai wneud dim mwy na gweddïo ( i rhywun neu rhywbeth) a meddwl am y plant a gafodd eu hyfforddi gennyf dros bymtheng mlynedd yn ôl.

Tybed a ydi rhai ohonynt yn rieni i'r trueiniaid bach a gafodd eu lladd ddydd Gwener?

Ar drothwy Gwyl y Nadolig , tybed a fydd y Tywysog Tangnefedd yn dathlu ei ben-blwydd mewn llawenydd a heddwch draw yn Newtown bell yr wythnos nesaf ?

'God and guns made America great? Duw a'n gwaredo!

Ystyriwn hefyd drigolion tref Machynlleth agos - mor anodd ydi meddwl am eiriau addas o gymorth a chefnogaeth mewn amgylchiadau anesboniadwy ac annealladwy.

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?

Y tu allan i nifer o stadiymau peldroed heddiw, ceir cerfluniau o gewri'r gorffennol. Wrth y Liberty, mae cerflun o Ivor Allchurch wedi dod yn gyrchfan lawer o gefnogwyr, tra bod selogion Everton yn gosod blodau wrth draed cerflun o Dixie Dean, a hynny yn aml iawn er cof am aelod o'r teulu a oedd yn gefnogwr pybyr o'r clwb.

Enwogion pob un, ac yn hanes Dixie Dean, sgoriwr goliau heb ei ail.

Ond er for Dixie Dean neu William Ralph Dean, i roi ei enw llawn, yn rhan o chwedloniaeth Everton erbyn hyn, mae eraill yn y byd peldroed wedi dangos gallu llawn cystal ar sut i sgorio.

Mewn un papur newydd yr wythnos yma, gofynnwyd y cwestiwn os mai Lionel Messi, Gerd Muller (o'r Almaen) neu Dixie Dean oedd y sgoriwr gorau a fu erioed.

Anodd ateb ond daethpwyd i'r canlyniad mai nhw oedd y gorau o fewn eu cenhedlaeth - ac mae hynny yn farn deg. Mae'r gêm wedi newid cymaint, ac mae angen mesur llwyddiant yng nghyd-destun hynny.

Ond beth am sgorwyr mewn cynghreiriau eraill?

Draw yn Wrecsam mae'n anodd meddwl am unrhyw sgoriwr tu hwnt i'r Dixie arall sef Dixie McNeill - hwyrach fy mod yn unllygeidiog gan fy mod yn eistedd yn ei gwmni yn y rhan fwyaf o gemau rwyf yn eu gweld ar y Cae Ras y dyddiau yma , ond allwch chi feddwl am well peiriant sgorio ar y Cae Ras?

Mae gan Uwchgynghrair Cymru eu seren sgorio hefyd, cyn i Rhys Griffiths ymuno a Plymouth Argyle roedd y goliau yn llifo ganddo, ond d'oes neb eto heb guro record Mark Lloyd Williams gyda'i 318 o goliau mewn 467 o gemau.

Daeth Uwchgynghrair Cymru yn rhy hwyr i rai, ac rwyf am gymryd mantais o'r cyfle yma i atgoffa cefnogwyr Porthmadog am un o sgorwyr goliau gorau a fu gyda'r clwb erioed - cyn dyddiau Jiws sef John Williams , neu John Bach. Dyna be oedd peiriant sgorio ac roedd yn fraint ei gael yn fy nhîm pam oeddwn yn reolwr yno yn yr wythdegau.

Mae'n debyg fod gennym i gyd atgofion am y sêr a oedd yn sgorio - hwy sydd yn cael y sylw pennaf gan amlaf, ond hefyd yn gorfod byw gyda'r feirniadaeth fwyaf lem - d'oes ond angen i chi enwi Fernando Torres os am godi nyth cacwn y dyddiau yma!

Pwy ydych chi yn ei ystyried fel y sgoriwr gorau a fu erioed - yn fyd eang , neu o fewn cyfnod, neu o fewn cyd-destun y gynghrair a oeddynt yn chwarae ynddi?

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?

Yr wythnos diwethaf rhoddwyd cryn sylw i Karl Robinson, rheolwr MK Dons, gan mai fo ydi'r rheolwr ieuengaf o fewn y bedair brif adran yng nghynghreiriau Lloegr - fe wnaeth gychwyn efo'r Dons pan oedd o m'ond yn 29 oed.

Ond mae Robinson yn bensiynwr o'i gymharu â'r rheolwr ieuengaf a fu erioed ar dîm o oedolion ym Mhrydain.

Ble felly mae'r rheolwr ieuengaf a fu erioed?

Does dim angen i chi fynd yn bell i ddarganfod yr ateb - dim pellach nag o dan gysgod Cader Idris ac fe gewch yr ateb yn nhref Dolgellau.

Ie, yn bedwar ar bymtheng oed, mae Dave Webber wedi ei benodi yn rheolwr ar glwb Dolgellau - y rheolwr ieuengaf erioed ar brif glwb unrhyw le ym Mhrydain.
Myfyriwr ym mhrifysgol Aberystwyth ydi Dave, ac fe fydd angen pob deallusrwydd, seicoleg, tacteg a phopeth arall arno os am godi Dolgellau o'u safle presennol - ar waelod Adran Un Cynghrair Spar Canolbarth Cymru.

Yn enedigol o ddinas Bryste, dechreuodd, fel mae bron pob un ohonom sydd wedi rheoli, drwy hyfforddi timau ieuenctid lleol.

Ond mae realiti bywyd rheolwr yn ei wynebu a tydi tîm ddim ar waelod cynghrair heb reswm. Un gêm yn unig, mewn pymtheg ,mae'r tîm wedi ei hennill, ac mae'r ddwy gêm o dan ofal Dave wedi eu colli hefyd! Ond dyna ni, hwyrach fod gan Harry Redknapp fwy o sialens - heb son am fethiant Mark Hughes!

Tybed pwy ydi'r rheolwyr eraill sydd wedi gafael yn yr awennau yn ifanc eu hoed?

Dyma rai y gellir eu hystyried:-
Cafodd Andre Villas-Boas ei benodi fel rheolwr ar Chelsea pan yn 33. Hyn wedi iddo ddechrau ei yrfa fel rheolwr ar dîm cenedlaethol y British Virgin Island pan oedd yn un ar hugain!

Cychwynnodd Brendan Rodgers efo Watford yn 2008- pan oedd yn 35, ac roedd Roberto Martinez flwyddyn yn iau pan aeth i Abertawe yn 2007. 34 oedd Kenny Dalglish pan gymerodd yr awennau yn Lerpwl. Yn dilyn Joe Fagan yn 1985, a dim ond 32oedd Chris Coleman pan dderbyniodd wahoddiad i reoli Fulham (a'r ieuengaf hyd yn hyn i reoli tim yn yr Uwchgynghrair).

Ond i lawr a ni - Eddie Howe rheolwr ar Bournemouth o 2008 hyd at 2011, ac yn 31 pan ddechreuodd, yna ewch i lawr un arall a dod at Brian Clough - cychwyn efo Hartlepool United pan yn ddeg ar hugain.

Er cymaint y stŵr am oed Karl Robinson, roedd Bobby Smith (a oedd yn reolwr ar Bury o 1973 hyd at 1977) yn 29 pan gychwynnodd. Gyda llaw, dyma'r rheolwr a aeth i Abertawe yn 1995 gan aros yno am 80 o ddyddiau cyn ymuno a Chasnewydd a symud oddi yno ar ôl wyth mis!

Dwi am orffen fy nhaith o gwmpas cynghreiriau Lloegr, efo Chris Brass a benodwyd yn reolwr ar glwb Dinas Efrog yn 2003 pan oedd yn saith ar hugain oed.

Ond tydi'r daith ddim drosodd ac er mai'n ymddangos mai Vilas-Boas ydi'r rheolwr ieuengaf erioed, cyn cyrhaeddiad Dave Webber, mae yna un arall a fu yn rheolwr ar dîm cenedlaethol pan oedd ond yn bump ar hugain oed.

Roedd Paul Watson yn rheolwr ar dîm ynys Pohnpei, yn 2009, pan oed yn bump ar hugain oed. Mae Pohnpei yn un o ynysoedd Micronesia yng nghanol y môr Tawel rhyw hanner ffordd rhwng dwyrain Awstralia a Hawaii. Erbyn heddiw mae Paul Watson yn ôl yn Llundain ac wedi ysgrifennu hanes ei fenter mewn llyfr, a'i enw - wel be arall ond 'Up Pohnpei"!

Os ydach chi'n riant i blentyn sy'n "gwastraffu amser" ar gemau cyfrifiadurol, arhoswch ennyd i feddwl am Vugar Huseynzade - gwr ifanc 21oed sydd wedi ei benodi gan FC Baku i ymuno a'r tim rheoli, a hynny ar ol iddo ddangos ei ddoniau anhygoel yn chwarae'r gem "Football Manager".

• Llyfrnodi gyda
• del.icio.us |
• Digg |
• Newsvine |
• NowPublic |
• Reddit
• - Beth yw hwn?