Gary Speed
Dywedodd y diweddar Tegla Davies nad achub Cymru sydd eisiau, ond gwneud Cymru yn werth ei hachub.
Mis Chwefror diwethaf fe es draw i Ddulyn i weld Cymru yn cychwyn ar daith newydd o dan ofalaeth Gary Speed. Er mai siom a gafwyd, a phrofi siom arall yn Stadiwm y Mileniwm ym mis Mawrth wrth weld Lloegr yn ennill o ddwy gôl i ddim. Ond, roedd ein rheolwr newydd wedi gweld, deall a dysgu, a deffrowyd gobaith newydd, yn ôl yn Nulyn wrth i Gymru guro Gogledd Iwerddon ym mis Mai.
Daeth y troad allweddol yn ddiweddarach yn Stadiwm Caerdydd mewn gêm gyfeillgar yn erbyn Awstralia. Er mai cychwyn yn araf a wnaeth Cymru, daeth tro ar bethau yn ystod ugain munud olaf y gêm gydag awel newydd yn chwarae'r tîm, gyda Gareth Bale a Craig Bellamy yn benodol yn dechrau rhedeg gyda'r bêl tuag at y gwrthwynebwyr ac amrywio dull yr ymosodiadau. Rhy hwyr i sicrhau buddugoliaeth mae'n wir, ond roedd digon i'w weld i ystyried fod Gary Speed wedi cael gafael ar bethau a bod llawer gwell i ddod.
Ac felly bu. Roedd trefn a disgyblaeth yn amlwg yn y gêm yn erbyn Montenegro, gydag Aaron Ramsey a Steve Morison yn dangos y ffordd efo dwy gôl gan guro tîm nad oedd wedi colli yn eu pedair gem agoriadol yng ngrŵp cymhwyso ar gyfer Ewrop 2012.
Er colli yn Wembley i Loegr, roedd yna ddigon i ddangos yn erbyn y Saeson y tro yma o brofi fod y llanw wedi troi. Pan drechwyd y Swistir ar y Liberty yn Abertawe, roedd y wawr wedi torri a daeth mwy o olau dydd wrth guro Bwlgaria oddi cartref yn Sofia.
Fis yn ôl, roedd yn bleser bod yng Nghaerdydd wrth weld Cymru yn ennill am y trydydd tro yn olynol, a chael y bedwaredd fuddugoliaeth mewn pum gêm wrth i'r tîm newydd chwalu Norwy gyda pherfformiad ysgubol enwedig yn yr hanner cyntaf.
Mae'r tîm a gafodd ei ail drefnu gan Gary Speed yn llawn hyder, yn chwarae i batrwm penodol a hefyd yn manteisio ar alluoedd unigolion i wneud penderfyniadau a newid cwrs y chwarae gydag amrywiaeth o sgiliau unigol. Ie, nid breuddwyd ffôl mo'r freuddwyd o gyrraedd Cwpan y Byd ym Mrasil yn 2014 mwyach, ond bydd rhaid ceisio gwneud hynny heb y gŵr sydd wedi gosod y gobaith newydd a'r sylfeini ar gyfer ein dyfodol.
Roedd Gary Speed fel awel newydd yn ei ddull o reoli, yn ysbrydoliaeth i'r chwaraewyr ifanc, yn gyfaill ffyddlon i'r rhai profiadol, yn ffynnon gobaith i'r cefnogwyr ac yn fonheddwr llawn parch ac edmygedd. Mae ei gyfraniad i Gymru, ar y cae ac fel rheolwr wedi bod yn enfawr, a hwyrach y cawn weld y dydd pan allwn ddweud fod llwyddiant y dyfodol yn dystiolaeth o waith cynnar Gary Speed.
Diolch iddo am ei anwyldeb, am ei ymroddiad am ei broffesiynoldeb a diolch iddo hefyd am sicrhau ein bod yn parhau i fod yn falch o'n Cymreictod, ac am iddo wneud Cymru yn werth ei hachub.
Trin a thrafod y byd pêl-droed yn ffordd unigryw criw 
