Etifeddiaeth Revie
Mae'n hanner can mlynedd ers i Don Revie ymuno gyda Leeds United fel rheolwr. Hanner can mlynedd ers i ddelwedd pêl-droed newid a hanner can mlynedd ers genedigaeth 'Dirty Leeds' - y Damned United.
Ai dyma'r etifeddiaeth a roddodd Revie i'r gêm? Tîm a oedd yn cael ei gasáu gan bron pawb am ei fod yn barod i wneud unrhyw beth, o fewn y rheolau neu ddim , er mwyn ennill?
Neu a oedd yna fwy i'w werthfawrogi nac ennill ar bob cyfrif?
Cyn cyrraedd Revie fel rheolwr rhyw sgwrs symbylol i ysgogi'r tîm oedd darpariaeth rheolwyr cyn gêm. Nid felly Revie.
Roedd yn seicolegydd, yn ysgrifennydd cymdeithasol, yn gynllunydd gwisg, a rheolwr masnachol, i gyd yn un, o flaen ei oes.
Roedd ganddo fwy o ddylanwad ar y clwb na chyfoedion megis Bill Shankly a Matt Busby. Ond er cymaint ei ddylanwad, ychydig iawn o gefnogwyr pêl-droed oedd gyda gair da i'w ddweud am Revie.
Cafodd ei fagu mewn cartref tlawd, cymaint felly fel y daeth i sicrhau fod arian ddim am gael ei wastraffu, na'i wrthod. Cafodd ei athroniaeth am bêl-droed ei ddylanwadu gan Bill Sanderson, gyrrwr trên a oedd yn rheolwr ar dîm ieuenctid Middlesbrough Swifts.
Cynhaliwyd cyfarfodydd tîm yn nhŷ cyngor Sanderson, lle rhannwyd gwybodaeth fanwl am y gwrthwynebwyr a thrafod tactegau i'r fath raddau fel y gwnaethpwyd argraff enfawr ar y Revie ifanc.
Yn ei dymor cyntaf fel rheolwr, fe lwyddodd Revie i gadw Leeds yn yr Adran Gyntaf - ac yna aethpwyd ati i weddnewid popeth.
Newidiwyd lliwiau'r tîm o'r glas a melyn traddodiadol i wyn i gyd am mai dyna oedd lliw dillad tîm gorau byd, Real Madrid. Ac roedd Revie am greu tîm gorau'r Byd i gystadlu gyda'r gorau.
Newidiwyd y dull o ymarfer, y ffordd o fwyta, a sefydlwyd ysbryd o frawdgarwch unol na all unrhyw un ei chwalu. Roedd dyddiau 'We are Leeds' wedi cyrraedd.
Yn 1964 daeth Leeds yn ail yn y gynghrair a cholli yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr, ac yn ystod y deng mlynedd nesaf, ni orffennwyd yn is na phedwerydd yn y gynghrair. Enillwyd y gynghrair dwywaith, Cwpan y gynghrair unwaith a Chwpan Inter City Fairs Ewrop unwaith.
Ond doedd dull Leeds ddim wrth ddant pawb. 'Dirty Leeds!'
Cau'r gwrthwynebwyr i lawr yn gyflym, ac os oedd y gwrthwynebwyr yn chwarae'n galed, neu yn fudur, yna roedd Leeds yn cicio'n galetach ac yn troseddu'n waeth na neb arall. 'Dirty Leeds!'
Roeddynt yn gallu poeni' dyfarnwyr, ffugio anafiadau, a baglu yn fwy caled na neb arall, proffesiynoldeb oedd y gair, ond nid term o anwyldeb mo hwn. Roedd oes a chyfnod diniweidrwydd pêl-droed wedi dod i ben, a chadarnhawyd y ddelwedd o Dirty Leeds ar y teras - 'We Are Leeds'.
Ie gallai hogiau Revie roi 'Hell go iawn iddyn' nhw! Dirty Leeds!
Ymunodd Brian Clough yn y condemnio, gan eu cymharu i fod yn debycach i'r Mafia nac i 'Mothercare' a defnyddiodd Clough ei golofn mewn papur newydd i gadarnhau ei gasineb at Leeds - 'Dirty Leeds'.
Ond yn y capel oedd dihangfa Revie, yn selog pob nos Sul, yn gweddïo pob nos, ac yn sicrhau fod ei deulu a'i berthnasau yn elwa o'r cyfoeth a ddaeth i'w byd yn sgil pêl-droed.
Mae'r farn am Revie yn un sydd yn cael ei thrafod hyd heddiw. Ai dyma'r gorau? 'Wrth gwrs', ydi'r llais o Elland Road. Mae'r cysgod yn parhau hyd heddiw, ac i gefnogwyr y 'Dirty Leeds' does ond un peth yn wir, sef 'We Are Leeds.'
Revie oedd y gorau, a damnia pawb arall, wedi'r cwbl, 'We are Leeds' ond i bawb arall , moch afiach oedd y Damned United, - Dirty, dirty Leeds!
Trin a thrafod y byd pêl-droed yn ffordd unigryw criw 
