Gwneud halwynauGwneud halwynau anhydawdd [TGAU Cemeg yn unig]

Mae asidau’n adweithio â metelau, basau a charbonadau i gynhyrchu halwynau. Niwtralu yw’r adwaith rhwng asid a bas.

Part ofCemegAsidau, basau a halwynau

Gwneud halwynau anhydawdd [TGAU Cemeg yn unig]

I wneud halwyn , mae angen i ddau halwyn adweithio â’i gilydd mewn .

Mae’r tabl yn dangos halwynau hydawdd ac anhydawdd.

HydawddAnhydawdd
Pob nitradDim
Pob halwyn sodiwm, potasiwm ac amoniwm cyffredinDim
Y rhan fwyaf o sylffadau cyffredinCalsiwm sylffad a bariwm sylffad
Y rhan fwyaf o gloridau cyffredinArian clorid
Carbonadau lithiwm, sodiwm, potasiwm ac amoniwmY rhan fwyaf o garbonadau cyffredin
HydawddPob nitrad
AnhydawddDim
HydawddPob halwyn sodiwm, potasiwm ac amoniwm cyffredin
AnhydawddDim
HydawddY rhan fwyaf o sylffadau cyffredin
AnhydawddCalsiwm sylffad a bariwm sylffad
HydawddY rhan fwyaf o gloridau cyffredin
AnhydawddArian clorid
HydawddCarbonadau lithiwm, sodiwm, potasiwm ac amoniwm
AnhydawddY rhan fwyaf o garbonadau cyffredin

Gallwn ni weld o’r tabl bod arian clorid yn halwyn anhydawdd. Gallwn ni ei wneud drwy adweithio halwyn arian hydawdd â halwyn clorid hydawdd.

Mae arian nitrad a sodiwm clorid yn ddau halwyn hydawdd. Pan mae eu hydoddiannau’n cael eu cymysgu, mae sodiwm nitrad hydawdd ac arian clorid anhydawdd yn ffurfio.

arian nitrad + sodiwm clorid → sodiwm nitrad + arian clorid

AgNO3(dyfr) + NaCl(dyfr) → NaNO3(dyfr) + AgCl(s)

Dyma hafaliad ïonig y broses hon.

Ag+(dyfr) + Cl(dyfr) → AgCl(s)

Mae’r arian clorid yn ymddangos fel gronynnau bach iawn mewn yng nghymysgedd yr adwaith – dyma’r . Gallwn ni hidlo’r gwaddod, ei olchi â dŵr ar y papur hidlo, ac yna ei sychu mewn ffwrn.

Gallwn ni ddefnyddio adwaith tebyg i brofi am bresenoldeb ïonau sylffad. Mae cymysgu hydoddiant bariwm clorid (neu fariwm nitrad) â hydoddiant sy’n cynnwys ïonau sylffad yn ffurfio gwaddod gwyn.

MgSO4(dyfr) + BaCl2(dyfr) → BaSO4(s) + MgCl2(dyfr)

Dyma hafaliad ïonig y broses hon.

Ba2+(dyfr) + SO42–(dyfr) → BaSO4(s)