Adweithiau dadleoli halogenau [Haen uwch yn unig]
Mae adweithedd yr Elfen yn grŵp 7 y tabl cyfnodol, sy’n dechrau â fflworin ac yn gorffen ag astatin. Mae’r enw ‘halogen’ yn golygu ‘cynhyrchu halwyn’ oherwydd mae’r halogenau’n cynhyrchu amrywiaeth o halwynau wrth adweithio â metelau. – Sylwedd sydd wedi'i wneud o un math o atom yn unig. Grŵp 7 – yn lleihau wrth symud i lawr y grŵp. Gallwn ni ddangos hyn drwy edrych ar adweithiau dadleoli.
Enghraifft
Pan mae clorin (fel nwy neu wedi’i hydoddi mewn dŵr) yn cael ei ychwanegu at hydoddiant sodiwm bromid, mae’r clorin yn cymryd lle’r bromin. Gan fod clorin yn fwy adweithiol na bromin, mae’n dadleoli y bromin o sodiwm bromid.
Mae’r hydoddiant yn troi’n frown. Y lliw brown hwn yw’r bromin wedi’i ddadleoli. Mae’r clorin wedi mynd i ffurfio sodiwm clorid.
Yn yr hafaliad hwn, mae’r Cl a’r Br wedi newid lle:
- clorin + sodiwm bromid → sodiwm clorid + bromin
- Cl2(dyfr) + 2NaBr(dyfr) → 2NaCl(dyfr) + Br2(dyfr)
Mae’r math hwn o adwaith yn digwydd gyda phob halogen.
