Newid cemegol a ffisegol
Newid cemegol
Pan mae adwaith cemegol yn digwydd, dydy atomau ddim yn cael eu creu na’u dinistrio. Yn lle hynny, mae atomau’n ad-drefnu eu hunain i ffurfio cemegion newydd. Newid cemegol yw hyn.
Newid ffisegol
Y math arall o newid mewn cemeg yw newid ffisegol, sef pan mae sylwedd yn newid heb droi’n gemegyn newydd. Yn aml, newidiadau cyflwr fydd y newidiadau ffisegol hyn, fel toddi, rhewi, berwi, cyddwyso a hydoddi.
Mae crynodeb o’r gwahaniaethau rhwng y ddau fath o newid isod.
| Newid ffisegol | Newid cemegol | |
| Sylweddau | Dim sylweddau newydd yn ffurfio | Mae sylweddau newydd (sef y cynhyrchion) yn ffurfio wrth i’r cemegion gwreiddiol (sef yr adweithyddion) adweithio |
| Hawdd gwrthdroi? | Fel arfer, mae’n hawdd gwrthdroi’r newid (cildroadwy) | Fel arfer, mae’n anodd gwrthdroi’r newid (anghildroadwy) |
| Newid egni? | Fel arfer, does dim llawer o newid egni | Mae egni naill ai’n cael ei ryddhau (ecsothermig) neu ei gymryd i mewn (endothermig) gan achosi newid tymheredd |
| Newid lliw? | Fel arfer, does dim newid lliw | Mae hyn yn gallu achosi newid lliw oherwydd bod cynhyrchion newydd yn ffurfio |
| Newid cyflwr? | Mae’r sylwedd fel arfer yn newid cyflwr | Mae cynhyrchion newydd yn gallu bod mewn cyflwr gwahanol i’r adweithyddion, ond nid bob amser |
| Sylweddau | |
|---|---|
| Newid ffisegol | Dim sylweddau newydd yn ffurfio |
| Newid cemegol | Mae sylweddau newydd (sef y cynhyrchion) yn ffurfio wrth i’r cemegion gwreiddiol (sef yr adweithyddion) adweithio |
| Hawdd gwrthdroi? | |
|---|---|
| Newid ffisegol | Fel arfer, mae’n hawdd gwrthdroi’r newid (cildroadwy) |
| Newid cemegol | Fel arfer, mae’n anodd gwrthdroi’r newid (anghildroadwy) |
| Newid egni? | |
|---|---|
| Newid ffisegol | Fel arfer, does dim llawer o newid egni |
| Newid cemegol | Mae egni naill ai’n cael ei ryddhau (ecsothermig) neu ei gymryd i mewn (endothermig) gan achosi newid tymheredd |
| Newid lliw? | |
|---|---|
| Newid ffisegol | Fel arfer, does dim newid lliw |
| Newid cemegol | Mae hyn yn gallu achosi newid lliw oherwydd bod cynhyrchion newydd yn ffurfio |
| Newid cyflwr? | |
|---|---|
| Newid ffisegol | Mae’r sylwedd fel arfer yn newid cyflwr |
| Newid cemegol | Mae cynhyrchion newydd yn gallu bod mewn cyflwr gwahanol i’r adweithyddion, ond nid bob amser |
Newid mewn priodweddau
Image caption, Newid lliw
Pan fydd copr yn adweithio gyda nwyon arbennig yn yr aer, bydd copr disglair yn newid i liw gwyrdd
1 of 4
Newid egni
Image caption, Cynhesu neu oeri
Yn ystod newid cemegol, mae egni thermol naill ai’n cael ei amsugno neu’n cael ei allyrru
1 of 2
Dydy Faint o fater sydd mewn gwrthrych. Rydyn ni’n mesur màs mewn gramau (g). byth yn cael ei golli na’i ennill mewn adweithiau cemegol. Rydyn ni’n dweud bod cadwraeth màs yn digwydd bob amser. Mewn geiriau eraill, mae cyfanswm màs y Sylwedd sy’n cael ei ffurfio mewn adwaith cemegol. ar ddiwedd yr adwaith yn hafal i gyfanswm màs yr Sylwedd sy'n adweithio â sylwedd arall i ffurfio cynhyrchion yn ystod adwaith cemegol. ar y dechrau. Mae hyn oherwydd nad oes dim Mae pob elfen wedi'i gwneud o atomau. Mae atom wedi'i wneud o niwclews sy’n cynnwys protonau a niwtronau, wedi'i amgylchynu ag electronau. yn cael eu creu na’u dinistrio yn ystod adweithiau cemegol.
