Lluniadau wrth raddfa
Mae lluniadau wrth raddfa’n cael eu defnyddio i gynllunio amrywiaeth eang o wahanol brojectau. Mae gerddi, ceginau a hyd yn oed llongau gofod i gyd wedi cael eu hadeiladu trwy ddilyn lluniad wrth raddfa.
Edrycha ar y lluniad wrth raddfa hwn:
Mae’n gynllun ar gyfer byngalo. Dylet sylwi bod y dimensiynau ar gyfer yr ystafelloedd mewn milimetrau. Mae hyn yn gyffredin yn y byd adeiladu gan fod manylder yn bwysig iawn. Mae’r dimensiynau ar gyfer y tu allan mewn metrau.
Mae tri math o gwestiwn y dylet eu hystyried wrth astudio lluniadau wrth raddfa:
- mae’r math cyntaf yn ymwneud â chyfrifo ffactor graddfa’r lluniad, hynny yw, pa label graddfa ddylai fod ar y diagram
- byddai’r ail fath o gwestiwn yn gofyn i ti gyfrifo pa mor fawr yw gwrthrych ar gynllun mewn bywyd go iawn, gan ddefnyddio mesuriadau a graddfa benodol
- yn olaf, efallai y bydd gofyn i ti gyflwyno lluniad wrth raddfa trwy ddefnyddio ffactor graddfa a mesuriadau penodol
Question
Mae Ben yn cynhyrchu lluniad wrth raddfa o bwll nofio mae’n bwriadu ei adeiladu. Dimensiynau’r pwll yw 2 m wrth 6 m. Pan fo’n mesur y lluniad ar ei gynllun, mae’n gweld ei fod yn 8 cm wrth 24 cm. Pa raddfa ddylai ef ei chynnwys ar ei gynllun?
I ateb y cwestiwn hwn, dylet ddefnyddio’r un unedau. Mae’r cwestiwn yn defnyddio metrau a chentimetrau, felly newidia bopeth i gentimetrau.
O’r wybodaeth sydd ar gael, gallwn weld bod 8 cm ar y cynllun = 200 cm mewn bywyd go iawn.
Gallwn rannu 200 ag 8 i weld beth mae 1 cm yn ei gynrychioli:
200 ÷ 8 = 25
Y raddfa y dylai ef ei defnyddio yw 1 cm:25 cm neu, yn syml, 1:25
Question
Mae James yn defnyddio teclyn ar y we i ddylunio ei barc sglefrfyrddio delfrydol. Y raddfa ar y dyluniad yw 1:150. Mae James yn mesur bod dimensiynau’r lluniad yn 10 cm wrth 13 cm. Pa faint fyddai ei barc sglefrfyrddio mewn gwirionedd? Rho dy ateb mewn metrau.
15 m wrth 19.5 m
Yn gyntaf, rhaid i ni drawsnewid ei fesuriadau gan ddefnyddio’r ffactor graddfa:
10 × 150 = 1,500 cm
13 × 150 = 1,950 cm
Yna rhaid i ni drawsnewid y rhain i fetrau trwy rannu â 100:
1,500 ÷ 100 = 15 m
1,950 ÷ 100 = 19.5 m
