Y system cylchrediad gwaed mewn bodau dynolPlatennau
Mae’n hanfodol i iechyd bod y system cylchrediad yn gweithio’n iawn. Mae gwaed yn cludo sylweddau o gwmpas y corff ac yn cael gwared ar wastraff gwenwynig. Mae hefyd yn amddiffyn rhag clefydau.
Os ydy’r croen yn cael ei dorri, mae’n rhaid cau’r clwyf i atal colli gwaed ac i pathogenMicro-organeb sy’n achosi clefyd. gyrraedd y corff. Bydd crachen yn ffurfio er mwyn cyflawni hynny.
Mae gwaed yn cynnwys darnau bach iawn o gelloedd, sef y platennau. Mae’r platennau hyn yn cyfrannu at geulo’r gwaed a ffurfio crachen.
Ffurfio crachen
Pan mae croen yn cael ei glwyfo, mae platennau yn gallu:
rhyddhau cemegau sy’n achosi i broteinau hydawdd ffurfio rhwyll o ffibrau anhydawddMethu hydoddi mewn hydoddydd penodol. Er enghraifft, mae tywod yn anhydawdd mewn dŵr. ar draws y clwyf
glynu gyda’i gilydd i ffurfio clystyrau sy’n cael eu dal yn y rhwyll
Mae celloedd coch y gwaed hefyd yn cael eu dal yn y rhwyll ffibrin, gan greu tolchen. Mae hyn yn datblygu yn grachen, sy’n amddiffyn y clwyf wrth iddo wella.
Mae crachen yn ffurfio pan mae platennau yn glynu yn y rhwyll ffibrin
Plasma
Hylif lliw gwellt yw plasma gwaedRhan hylif y gwaed sy’n cynnwys pethau defnyddiol megis glwcos, asidau amino, mwynau, fitaminau (maetholion) a hormonau, yn ogystal â deunydd gwastraff fel wrea., a dyma beth yw ychydig dros hanner cyfaint gwaed. Mae gan y plasma lawer o swyddogaethau:
cludo carbon deuocsid o gelloedd sy’n resbiradu i’r ysgyfaint
cludo bwyd wedi’i dreulio o’r coluddyn bach i gelloedd sy’n resbiradu
cludo wrea o’r iau i’r arennau i’w ysgarthu
dosbarthu gwres o gwmpas y corff i gyd
cludo hormonau o'r chwarennau lle maen nhw'n cael eu gwneud i’r organau targed
