Sau Iran, ông Trump nhắm vào một Cuba đang chịu khủng hoảng

Một ngày sau khi Cuba bị tê liệt do lại có thêm một đợt mất điện trên toàn quốc kéo dài suốt 24 giờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump ám chỉ rằng quốc gia này có thể là mục tiêu tiếp theo trong chương trình nghị sự của chính quyền ông, khi nói rằng "chỉ còn là vấn đề thời gian" cho đến khi hòn đảo này có những thay đổi.

Đứng trước các ngôi sao của đội bóng Inter Miami CF – trong đó có Lionel Messi, Luis Suárez – trong một khung cảnh có phần gượng gạo hôm thứ 5/3, ông Trump nói với chủ sở hữu đội bóng, tỷ phú gốc Cuba Jorge Mas, rằng họ sẽ sớm "ăn mừng những gì đang diễn ra ở Cuba". Ông cũng khẳng định giới chức Cuba "rất muốn đạt được một thỏa thuận – muốn nhiều tới mức mà bạn không thể tưởng tượng được".

"Đó sẽ là một ngày tuyệt vời," ông Mas đáp lại.

Trong cuộc trò chuyện với kênh CNN hôm thứ Sáu 6/3, ông Trump nói: "Cuba sẽ sụp đổ khá sớm".

Ông nói thêm rằng ban lãnh đạo Cuba đang đàm phán một thỏa thuận và ông "sẽ cử Marco [Rubio] sang đó để xem mọi việc diễn ra thế nào".

Ông nói rằng hiện tại sự chú ý vẫn tập trung vào Iran, nhưng nhấn mạnh: "Chúng tôi có nhiều thời gian. Cuba đã sẵn sàng – sau 50 năm."

Mặc dù chưa rõ khung thời gian cụ thể, những phát biểu mới nhất của ông Trump cho thấy việc ông và chính quyền của mình có ý định tiếp tục gia tăng sức ép đối với Cuba như một phần quan trọng trong kế hoạch của Mỹ tại khu vực.

Việc nhắc đến khả năng đưa Ngoại trưởng Mỹ sang Cuba có thể ám chỉ một chuyến đi nhằm tiến hành đàm phán trực tiếp.

Thoạt nhìn điều này có vẻ khó xảy ra, nhưng năm nay đã chứng kiến nhiều sự kiện bất ngờ tại châu Mỹ, bắt đầu với việc nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro bị kéo khỏi chiếc ghế quyền lực vào ngày 3/1.

Sau hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela, Cuba – đồng minh thân cận nhất của Venezuela trong khu vực – đã mất nguồn cung dầu thô chủ yếu.

Dưới sức ép từ chính quyền Trump, các đối tác năng lượng khác của Cuba, đặc biệt là Mexico, đã không thể bù đắp khoảng thiếu hụt nguồn dầu do Venezuela để lại.

Những dấu hiệu của cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngày càng rõ rệt trên khắp hòn đảo.

Chỉ một phần nhỏ lượng xe chở rác của chính quyền còn hoạt động, khiến rác thải chất đống trên đường phố. Trước lo ngại về một cuộc khủng hoảng y tế công cộng diện rộng, một số cư dân đã bắt đầu đốt các đống rác vào ban đêm, khiến những làn khói cay nồng bao phủ đường phố.

Ngay cả ở những khu vực khá giả hơn của thủ đô Havana, người dân cũng phải nấu ăn bằng củi khi không có điện.

Thiếu nhiên liệu không chỉ khiến ô tô mà cả máy phát điện khó vận hành.

Rất ít cư dân có tấm pin mặt trời hay lựa chọn thay thế nào khác ngoài hệ thống điện cũ kỹ từ thời Liên Xô. Các nhà máy nhiệt điện của đảo quốc đơn giản là không thể sản xuất đủ điện cho nhu cầu trong nước nếu không có thêm dầu thô.

Trong bối cảnh đó, ông Trump và Ngoại trưởng Mỹ Rubio nhiều lần cho thấy họ không có ý định nới lỏng sức ép đối với Cuba.

Chiến lược này có thể là nhằm khiến Cuba có vị thế đàm phán yếu hơn.

Những người chỉ trích cho rằng chính người dân Cuba bình thường mới là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ chính sách này – chứ không phải ban lãnh đạo – và đặt câu hỏi liệu chiến lược đó có nhằm kích động một cuộc nổi dậy ở Cuba hay không.

Về phần mình, chính phủ Cuba chưa xác nhận các cuộc đàm phán được đồn đoán giữa chính quyền Trump và lãnh đạo cấp cao của hòn đảo.

Có thông tin cho rằng đầu mối liên hệ tại Havana là Raúl Guillermo Rodríguez Castro, cháu trai của lãnh tụ cách mạng cao tuổi Raúl Castro.

Trước những khó khăn mà người dân Cuba đang phải đối mặt, chính phủ đã cho phép tư nhân nhập khẩu nhiên liệu cần thiết với một hạn ngạch hạn chế nhằm duy trì hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, người dân Cuba vẫn hoài nghi liệu điều này có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể nào cho cuộc khủng hoảng hay không, bởi lượng nhập khẩu đó chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với nhu cầu thực tế của cả quốc gia.

Trong khi đó, ngành du lịch – động lực kinh tế chính của hòn đảo – cũng bị ảnh hưởng khi các máy bay không thể tiếp nhiên liệu tại Havana. Air France là hãng hàng không quốc tế mới nhất tạm dừng các chuyến bay tới Cuba do những khó khăn này.

Hiện thời tiết tại Cuba vẫn còn mát mẻ nên người dân ít nhất vẫn có thể ngủ được khi mất điện.

Tuy nhiên, nhiều người lo ngại về phản ứng của xã hội khi phải chịu đựng cái nóng của mùa hè mà không có điều hòa hay quạt.