Đại tướng Phan Văn Giang: Quyền lực như thế nào trong cương vị mới?

Khi trở thành phó thủ tướng trong nội các của ông Lê Minh Hưng, Đại tướng Phan Văn Giang đã thăng tiến so với nhiệm kỳ trước.

Nhưng dường như, với không ít người, tướng Giang đã không có được một ví trí như được kỳ vọng.

Đã từng có những luồng dư luận mạnh mẽ cho rằng vị bộ trưởng Quốc phòng sẽ giữ một vị trí trong nhóm lãnh đạo chủ chốt, cụ thể là sẽ kế nhiệm chiếc ghế chủ tịch nước của Đại tướng Lương Cường.

Đó là điều mà nhiều nhà quan sát quốc tế từng dự báo, dựa trên lập luận là Đảng tiếp tục truyền thống cân bằng quyền lực trong nhóm lãnh đạo Tứ Trụ và không để quyền lực tập trung quá nhiều vào một cá nhân.

Luồng dư luận này được đẩy lên cao trong tháng 11/2025, nhưng đã lắng xuống một cách nhanh chóng sau hội nghị Trung ương 15, diễn ra từ 22-23/12/2025 với tin Đảng chốt nhân sự "lãnh đạo chủ chốt", trong đó có việc nhất thể hóa hai chức danh tổng bí thư và chủ tịch nước, và ông Tô Lâm là người được chọn.

Đại hội 14 hồi tháng 1 đã xác định ông Tô Lâm là tổng bí thư, và ngày 7/4, Quốc hội khóa 16 đã chính thức bầu ông Tô Lâm làm chủ tịch nước.

Một ngày sau, Đại tướng Phan Văn Giang chính thức trở thành một trong 6 phó thủ tướng trong nội các của ông Lê Minh Hưng.

Cùng là ủy viên Bộ Chính trị, nhưng ông Giang xếp sau ông Phạm Gia Túc – Phó thủ tướng Thường trực, người vừa tham gia Bộ Chính trị lần đầu hồi tháng 1/2026.

Trong ban lãnh đạo mới, Đại tướng Giang là một trong bốn nhân vật đã giữ trọn ít nhất một nhiệm kỳ ủy viên Bộ Chính trị, bên cạnh ông Tô Lâm, ông Trần Thanh Mẫn và ông Trần Cẩm Tú.

Tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên là một trong những tiêu chuẩn cho các chức vụ trong nhóm "lãnh đạo chủ chốt", tức là một trong năm vị trí: tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng Chính phủ, chủ tịch Quốc hội và thường trực Ban Bí thư.

Nhưng Đảng đã chọn và Quốc hội đã bầu ông Lê Minh Hưng, người chỉ vừa mới tham gia Bộ Chính trị chưa đầy 2 năm, làm thủ tướng Chính phủ.

Ở cương vị mới – Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng – Đại tướng Phan Văn Giang tiếp tục tháp tùng Tổng Bí thư Tô Lâm trong các chuyến công du nước ngoài, mới nhất là chuyến thăm Trung Quốc đang diễn ra từ ngày 14-17/4.

Đại tướng Phan Văn Giang sinh năm 1960 ở Nam Định, là một trong những lãnh đạo quân đội hiếm hoi đi lên từ lính chiến.

Ông nhập ngũ vào năm 1978 và tham gia cuộc chiến chống Trung Quốc xâm lược một năm sau đó tại chiến trường Cao Bằng.

Ông tiếp tục thăng tiến trong con đường binh nghiệp, với các chức vụ chỉ huy khác nhau, từ sư đoàn trưởng Sư đoàn 312, tư lệnh Quân đoàn 1, rồi được điều về Bộ tổng tham mưu vào năm 2011.

Tại Đại hội 12 năm 2016, Trung tướng Phan Văn Giang được bầu làm ủy viên Trung ương và, vào tháng 4 năm đó, trở thành thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân.

Tháng 9/2017, ông được thăng quân hàm thượng tướng và trở thành đại tướng vào tháng 7/2021 khi đang là ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Quốc phòng.

Trả lời BBC News Tiếng Việt hôm 7/4, Giáo sư Carl Thayer của Đại học News South Wales, Úc bình luận rằng trong bối cảnh Việt Nam nâng tầm chính sách đối ngoại cùng với quốc phòng và an ninh, việc ông Giang nắm chức phó thủ tướng kiêm bộ trưởng Quốc phòng sẽ tăng cường vai trò của ông trong các nhiệm vụ "then chốt và thường xuyên".

"Và nó diễn ra trong bối cảnh hiện nay – như chiến tranh ở Iran, hay các vấn đề ở Biển Đông – cho thấy rằng quân đội vẫn sẽ đóng vai trò mạnh mẽ trong nhiệm vụ hiến định của mình, đó là bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa," Giáo sư Carl Thayer nói.

Giáo sư Zachary Abuza, từ Đại học Chiến tranh Hoa Kỳ, cho rằng tướng Giang là một "nhân vật rất quyền lực không ai có thể phủ nhận", bất kể ông giữ chức vụ gì trong chính quyền mới.

Giáo sư Zachary Abuza nói rằng quân đội, theo truyền thống và lịch sử, là một trong những lực lượng chính trị quyền lực nhất trong thể chế chính trị Việt Nam.

Việc cùng lúc kiêm nhiệm hai chức vụ phó thủ tướng và bộ trưởng Quốc phòng, về khía cạnh nào đó, đã đưa tướng Giang lên ngang tầm với Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Tướng Giáp, một trong những người khai sinh ra Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, là vị đại tướng đầu tiên và giữ chức vụ bộ trưởng Quốc phòng trong thời gian dài nhất: 1948-1980.

Tướng Giang gia nhập quân đội năm 1978, khi tướng Giáp đã cùng lúc giữ hai chức vụ phó thủ tướng và bộ trưởng Quốc phòng.

Tướng Giáp cũng là một nhân vật giữ chức vụ phó thủ tướng dài kỷ lục: 31 năm, từ 1955 đến 1986, trong đó sáu năm sau cùng ông giữ vị trí phó thủ tướng thường trực.

Vị Tổng tư lệnh duy nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam vào năm 1984 được phân công kiêm nhiệm chức chủ tịch Ủy ban Quốc gia Dân số và Sinh đẻ có kế hoạch.

Người dân thời đó đã có câu vè: "nhà thơ làm kinh tế, thống chế đi đặt vòng" để nói về việc nhà thơ Tố Hữu làm phó thủ tướng phụ trách kinh tế, còn Đại tướng Võ Nguyên Giáp lại phụ trách sinh đẻ có kế hoạch.

Đại hội 6 của Đảng năm 1986 đã đưa cả hai phó thủ tướng "nhà thơ" và "thống chế" rời khỏi vũ đài chính trị khi Đảng Cộng sản chủ trương Đổi mới.

Ở vị trí mới, tướng Giang là phó thủ tướng phụ trách bộ Quốc phòng và một số lĩnh vực ngoại giao theo sự phân công của thủ tướng.

Được đánh giá là một lãnh đạo kín tiếng, trong hơn một năm qua, ông Giang đã xuất hiện với tần suất nhiều hơn trên truyền thông trong khuôn mẫu một vị tướng gần dân, gần quân, năng động, trẻ trung, có năng lực tổ chức và đặc biệt là có vai trò nổi bật trong các sự kiện mang tính biểu tượng quốc gia.

Mạng xã hội Facebook thời gian này cũng xuất hiện một số trang fanpage mang tên Đại tướng Phan Văn Giang quảng bá hình ảnh ông.

Hai sự kiện lớn được truyền thông khắc họa đậm nét là các lễ diễu binh kỷ niệm 30/4 (A50) và 80 năm Cách mạng Tháng Tám (A80).

Trong cả hai dịp này, ông Giang xuất hiện như gương mặt trung tâm, giữ vai trò tổng chỉ huy toàn bộ quá trình tổ chức, chỉ đạo và truyền thông.

Bên cạnh đó, ông Giang cũng được đánh giá là có kinh nghiệm đối ngoại, với một loạt hoạt động quốc tế 2025, góp phần định vị ông như một nhân vật có tầm vóc khu vực và quốc tế.

Ông Giang đã tham dự Đối thoại Shangri-La lần thứ 22 tại Singapore – diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á – nơi ông có các cuộc tiếp xúc song phương quan trọng, trong đó có cuộc gặp với lãnh đạo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS).

Ông đã dẫn đầu đoàn Việt Nam tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM-19) và ADMM-Plus ở Kuala Lumpur, tái khẳng định vai trò của Việt Nam trong cấu trúc an ninh khu vực.

Đại tướng Phan Văn Giang Giang đã có các chuyến công du quan trọng tới Trung Quốc, Philippines, Mỹ, trong bối cảnh Biển Đông vẫn còn trầm tích nhiều mâu thuẫn dễ dẫn tới xung đột. Ông cũng đã tiếp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tới thăm Hà Nội.

Trong chuyến tháp tùng Tổng Bí thư Tô Lâm thăm chính thức Phần Lan tháng 10/2025, ông Phan Văn Giang có cuộc hội kiến với bộ trưởng Quốc phòng nước chủ nhà, thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực quốc phòng – công nghệ – đào tạo.

Ngoài ra, ông còn tham gia các đối thoại quốc phòng với Slovakia, Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan, cùng các cơ chế hợp tác biên giới với Trung Quốc, Lào và Campuchia.

Chuỗi hoạt động này gửi đi thông điệp cho thấy ông Giang muốn xây dựng hình ảnh không chỉ là một nhà lãnh đạo quân sự thuần túy, mà còn là một tác nhân ngoại giao quốc phòng – vai trò ngày càng quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng tại khu vực.

Những kinh nghiệm này cùng nền tảng ngoại giao quốc phòng được cho là có thể tăng trọng lượng chính trị của ông Giang trong các vấn đề đối ngoại – an ninh, đồng thời giúp ông đảm nhiệm tốt hơn vai trò đại diện quốc gia và tham gia vào các quyết sách chiến lược ở cấp lãnh đạo, ngay cả khi ông không trực tiếp quyết định chính sách đối ngoại.