Xanh SM của ông Phạm Nhật Vượng tính IPO tại Hong Kong, định giá 3 tỷ USD

Công ty vận hành xe taxi điện GSM của Việt Nam, do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập, đang lên kế hoạch niêm yết tại Hong Kong.

Đây có thể là đợt chào bán cổ phiếu đầu tiên ra công chúng (IPO) tại thành phố này của một công ty đến từ Việt Nam, theo nguồn tin của Reuters.

GSM, tên chính thức là Công ty Cổ phần Di chuyển Xanh và Thông minh, hoạt động dưới tên gọi Xanh SM tại Việt Nam, đặt mục tiêu đạt mức định giá từ 2 – 3 tỷ USD trong đợt IPO dự kiến ​​diễn ra vào cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, theo các nguồn tin.

Một nguồn tin cho biết thêm rằng GSM đặt mục tiêu huy động ít nhất 200 triệu USD, nguồn tin khác nói rằng mức định giá này sẽ bao gồm cả nợ.

Kế hoạch IPO, hiện vẫn đang trong giai đoạn dự kiến ​​và có thể bị hoãn lại, sẽ đánh dấu lần niêm yết ở nước ngoài thứ hai của Vingroup sau khi nhà sản xuất xe điện VinFast niêm yết trên sàn Nasdaq vào năm 2023.

GSM đã tiến hành các cuộc đàm phán sơ bộ với các cố vấn tiềm năng về IPO và có thể bổ nhiệm họ sớm nhất vào quý đầu tiên năm 2026, các nguồn tin cho biết.

Vingroup, công ty quản lý mảng truyền thông cho GSM và VinFast, từ chối bình luận về kế hoạch IPO.

Được thành lập vào năm 2023 bởi ông Phạm Nhật Vượng, người đứng đầu Vingroup và VinFast, GSM vận hành đội xe taxi điện lớn nhất Việt Nam dưới thương hiệu Xanh SM và chỉ sử dụng xe của VinFast.

GSM có vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng, trong đó ông Vượng nắm 95% cổ phần.

Chiến lược này đã thúc đẩy doanh số bán hàng nội địa của VinFast đồng thời cho phép GSM mở rộng quy mô mà không cần phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên thứ ba.

Việc bán hàng cho GSM chiếm 26% tổng doanh số của VinFast vào quý 3/2025, giảm từ 72% năm 2023.

Mặc dù ông Vượng trước đây đã bày tỏ ý định niêm yết cổ phiếu GSM ở nước ngoài, đây là lần đầu tiên các thông tin chi tiết về địa điểm, quy mô, mức định giá và thời gian được công bố.

Các nguồn tin cho biết thời gian IPO có thể được điều chỉnh dựa trên điều kiện thị trường và chiến lược của công ty.

Nguồn tin thứ hai cho biết việc niêm yết tại Hong Kong sẽ mang lại tính thanh khoản cao hơn và thu hút sự quan tâm mạnh mẽ hơn của nhà đầu tư đối với các công ty xe điện và dịch vụ vận tải, so với Singapore hoặc Nasdaq, nơi VinFast phải đối mặt với những thách thức về thanh khoản.

VinFast, được niêm yết trên Nasdaq từ năm 2023, đã phải vật lộn với thanh khoản thấp do tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành thấp.

Nếu thành công, việc niêm yết tại Hong Kong sẽ giúp huy động vốn cho mục tiêu tăng trưởng trong khu vực của GSM, tăng cường vị thế của công ty trong thị trường cạnh tranh ở Đông Nam Á, đồng thời giảm áp lực tài chính đối với Vingroup và ông Vượng, khi VinFast vẫn tiếp tục các nỗ lực mở rộng và phát triển tốn kém.

Mở rộng thị trường quốc tế

Việc GSM chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng tại Hong Kong có thể giúp tận dụng một thị trường đang hồi sinh, theo Reuters.

Hong Kong thống trị thị trường vốn cổ phiếu châu Á với khoảng 75 tỷ USD được huy động cho đến nay trong năm nay, gấp hơn ba lần so với năm ngoái và là mức cao nhất kể từ năm 2021, theo dữ liệu của LSEG.

Hong Kong cũng đang tăng cường nỗ lực thu hút các nhà phát hành nước ngoài.

Giám đốc điều hành Sở giao dịch Hong Kong (HKEX) Bonnie Chan cho biết vào tháng Sáu rằng sàn giao dịch này đang tìm cách thu hút các công ty Đông Nam Á và Trung Đông nói riêng cho các đợt niêm yết thứ hai.

Việc niêm yết sẽ theo bước các "ông lớn" trong lĩnh vực gọi xe như Uber, Lyft, Grab và GoTo của Indonesia.

Đối thủ gần nhất của GSM tại Việt Nam là Grab.

GSM nắm giữ khoảng 40% thị phần gọi xe tại Việt Nam trong quý đầu năm nay, so với 32% của Grab, theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Mordor Intelligence của Ấn Độ.

Tuy nhiên, một cuộc khảo sát riêng của Rakuten Insight ước tính thị phần của Grab là 55% và GSM là 35%.

Vingroup không tiết lộ chi tiết tài chính của GSM nhưng cho biết công ty vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ và củng cố vị thế dẫn đầu thị trường.

GSM đã mở rộng sang Lào, Indonesia và Philippines, đồng thời đang khảo sát cơ hội thâm nhập thị trường Ấn Độ.

Trước đây từng có thông tin GSM sắp hoạt động tại Campuchia, nhưng Thủ tướng Hun Manet đã bác bỏ điều này vào tháng 7/2024.

Thách thức

Một số nhà phân tích nhận định rằng GSM dùng quy mô đội xe lớn để tăng thị phần nhanh, nhưng điều này khiến chi phí vận hành tăng và khó sinh lời do thị trường gọi xe vốn mỏng và cạnh tranh khốc liệt với các hãng vận tải lớn mà thương hiệu đã được định hình trên thị trường như Grab, Uber.

Việc sử dụng GSM làm "người mua xe lớn nhất" (với chi phí vận hành lớn và lợi nhuận thấp) có thể chỉ hiệu quả như một công cụ hỗ trợ chiến lược cho VinFast, chứ không phải là một đơn vị tạo ra lợi nhuận bền vững độc lập, theo các chuyên gia được Business Times dẫn lời.

GSM từng là khách hàng lớn nhất của VinFast, giúp thúc đẩy doanh số xe điện, nhưng vai trò này đang thu hẹp.

Cụ thể, tỉ trọng giao xe cho GSM đã giảm từ khoảng 72% năm 2023 xuống còn xấp xỉ 38% trong chín tháng đầu 2024, theo báo cáo của VinFast, và 26% trong quý 3/2025.

Điều này cho thấy GSM không còn là động lực tăng trưởng mạnh cho VinFast như trước nữa, theo Business Times.

Các chuyên gia cũng đánh giá rằng mô hình "tích hợp dọc" của Xanh SM (sản xuất xe, vận hành dịch vụ, hạ tầng sạc) có thể gây ra điểm nghẽn cạnh tranh, tức là kìm hãm đối thủ địa phương nếu mở rộng ở quy mô quốc tế, theo East Asia Forum.

Về phía người sử dụng, một số tài xế chạy Xanh SM ở Việt Nam phản ánh bức xúc trên mạng xã hội rằng dù hãng quảng cáo chia sẻ doanh thu hấp dẫn, nhưng trong thực tế chi phí vận hành (điện, ăn uống, bảo dưỡng) vẫn nặng đối với họ.

Trong khi đó, tỷ lệ chiết khấu tới công ty cao, khiến nhiều tài xế cảm thấy họ phải gồng gánh lợi nhuận để duy trì cuộc sống.

Trên các diễn đàn mạng xã hội như Facebook, Reddit, các tài xế và hành khách còn phản ánh ứng dụng đặt xe gặp lỗi, cập nhật nhiều khiến người dùng khó chịu.

Bênh cạnh đó, còn có phàn nàn từ khách hàng về kỹ năng lái hoặc chuyên môn của một số tài xế.

Tại thị trường Việt Nam, GSM mới đây đã tuyên bố mở rộng hoạt động sang lĩnh vực vận tải hàng hóa bằng xe tải điện mini, với giá cước khởi điểm từ 110.000 đồng.

Dịch vụ này sử dụng dòng xe tải điện VinFast EC Van, hướng đến nhóm khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh, cửa hàng bán lẻ và các doanh nghiệp thương mại điện tử có nhu cầu vận chuyển hàng hóa chặng ngắn trong đô thị.

Ở góc độ thị trường quốc tế, các nhà phân tích chỉ ra rằng GSM đang mở rộng ra một số nước Đông Nam Á như Lào, Indonesia và Philippines, nhưng cạnh tranh tại các thị trường này rất quyết liệt

Theo Bloomberg Intelligence, việc GSM bước vào các thị trường đã có Grab, GoTo và các nền tảng khác sẽ là một "thử thách lớn" do biên độ lợi nhuận rất mỏng của lĩnh vực gọi xe và quy mô hoạt động vẫn nhỏ ở nước ngoài so với các đối thủ lớn.

GSM có thể tăng trưởng nhanh, nhưng lợi nhuận thực sự và vị thế lâu dài vẫn chưa chắc chắn, các chuyên gia nhận định.

Một năm nhiều biến động của ông Phạm Nhật Vượng

Kế hoạch niêm yết cổ phiếu của Xanh SM trên sàn chứng khoán Hong Kong được tiết lộ chỉ ít ngày sau khi Vingroup của ông Phạm Nhật Vượng gửi công văn lên Chính phủ xin rút đăng ký đầu tư dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam hôm 25/12.

Trước đó, công ty con VinSpeed, thuộc hệ sinh thái Vingroup do tỷ phú Phạm Nhật Vượng sáng lập, từng tuyên bố làm dự án này xuất phát từ mong muốn "cống hiến" chứ không phải vì lợi nhuận.

VinSpeed được cấp giấy phép thành lập 6/5/2025, tức chỉ hai ngày sau khi Nghị quyết 68/NQ-TW của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, với vốn điều lệ ban đầu 6.000 tỷ đồng, trong đó ông Phạm Nhật Vượng góp 3.060 tỷ đồng, tương đương 51%.

Đáng chú ý là vào thời điểm công ty non trẻ VinSpeed gửi đề xuất đầu tư dự án cao tốc Bắc – Nam, với mong muốn được vay 49 tỷ USD từ nhà nước trong thời hạn 35 năm với lãi suất 0%, chính phủ đã họp bàn và phản hồi nhanh chóng – chỉ sau một tuần – điều được cho là hết sức hiếm hoi.

Cũng trong ngày 25/12, VinSpeed đã tăng vốn điều lệ từ 33.000 tỷ lên 45.000 tỷ đồng.

Như vậy, dù mới ra đời nhưng VinSpeed ​​đã nhiều lần tăng vốn điều lệ – ít nhất ba lần được ghi nhận trong vòng bảy tháng đầu hoạt động – từ 6.000 lên 15.000 tỷ đồng; từ 15.000 lên 33.000 nghìn tỷ đồng; và từ 33.000 lên 45.000 tỷ đồng.

Nêu lý do rút khỏi dự án mà họ từng nói là "cống hiến", tập đoàn này cho biết muốn dồn nguồn lực tối đa cho các dự án hạ tầng chiến lược khác đã được giao: "Các dự án đòi hỏi đầu tư rất lớn về nguồn vốn, thời gian và năng lực triển khai".

Trong thông cáo nêu lý do rút, Vingroup nêu 8 cái tên, gồm khu đô thị thể thao Olympic, siêu đô thị lấn biển Cần Giờ, đường sắt tốc độ cao trung tâm TP HCM – Cần Giờ và Hà Nội – Quảng Ninh, nhà máy thép VinMetal, nhiệt điện LNG Hải Phòng, 2 nhà máy điện gió tại Hà Tĩnh.

Các dự án trên cần tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1,75 triệu tỷ đồng, gấp 9 lần mức doanh thu theo năm cao nhất Vingroup từng đạt được (năm 2024), theo VnExpress.

Số vốn kể trên bằng khoảng 87% tổng thu ngân sách cả nước và tương đương gần 15% GDP của Việt Nam năm 2024.