Hamkorlariga keltirilgan ogʻir zarbalardan keyin Eron Isroil bilan tavakkal qilmoqchi. Video

Eron OAVlarida e'lon qilingan videoklipga ko'ra, Eronning Islomiy inqilob qo'riqchilari (EIIQ) qo'mondoni, general Husayn Salomiy, 1 oktabr tunida Isroilga taxminan 200 ta ballistik raketa otish buyrug'ini telefonda berar ekan, urush xonasidagi katta banner oldida turardi. Bannerda oʻlimlari Eron shiddatli hujum bilan qasos olishni maqsad qilishiga asosiy sababchi uch kishining fotosurati aks ettirilgan: Tehronda (Eron aybloviga koʻra) Isroil hujumida o'ldirilgan Hamas siyosiy rahbari Ismoil Haniya; Isroil havo zarbasida o'ldirilgan Hizbulloh rahbari Hasan Nasrulloh va Eron Islomiy inqilob qo'riqchilari Quds kuchlari operatsiyalari qo'mondoni general Abbas Nilforushan.

Isroil Hizbullohning "yangi yetakchisi"ni ham yo'q qildimi?

EIIQ, raketa zarbasi Fattah gipersonik raketalari o'z ichiga olganini va Isroilga yetib borish uchun 12 daqiqa kerak bo'lganini aytib, uchta Isroil havo bazasi va Mossad razvedka agentligi shtab-kvartirasini maqsadga muvofiq urishgani haqida ma'lumot berdi.

Biroq, Isroil mudofaa kuchlari (IDF) ko'p sonli raketalarga "Isroil va Amerika Qo'shma Shtatlarining boshqaruvidagi mudofaa koalitsiyasi tomonidan to'sqinlik qilingan"ligini va markaziy hamda janubiy Isroilga "kichik miqdorda zarba berilgan"ligini ta'kidladi.

Hujumdan keyin Tehronning Falastin maydonida katta banner ko'tarildi, unda yulduz shaklida binolarga uchayotgan raketalar va "Sionizmning intihosi boshlanishi" so'zlari aks ettirilgan.

Eron, Hamas rahbari Ismoil Haniya o'ldirilganidan keyin sukut saqlayotgandek koʻrinishda edi, ammo bu harakatsizlik Isroilning Eronning eng yaqin va uzoq muddatli mintaqaviy hamkori bo'lgan Hizbullohga keltirgan zarbalariga yoʻl ochib berdi, bu jumladan, Nasrulloh va Nilforushan o'ldirilgan havo zarbasi bilan yakunlandi.

Eron qurollari, mashgʻulotlari va moliyaviy yordami Hizbullohning 1980-yillarda tashkil etilganidan buyon Livanning eng kuchli qurolli kuchi va siyosiy o'yinchisiga aylanishida muhim rol o'ynagan.

Shu oyga qadar, Eron rahbarlari Hizbulloh bilan urushning chozilishi Isroil armiyasini zaiflashtiradi degan umidda edilar. Ular, shuningdek, Isroilning o'zlarining yadro va raketa obyektlariga to'g'ridan-to'g'ri hujumlarini oldini olishda katta to'siq sifatida ishlatish uchun Hizbulloh va uning katta raketalar arsenaliga ishonishgan.

Iyulda saylangan Prezident Ma'sud Pezeshkiyon Isroilni Eronni mintaqaviy urushga gijgijlayotganlikda aybladi.

"Biz ham xavfsizlik va tinchlikni xohlaymiz. Haniya Tehronda o'ldirilgani Isroilning ishidir", deya aytgandi u Qatar safarida.

"Yevropaliklar va AQSh agar biz harakat qilmasak, bir haftada G'azoda tinchlik oʻrnatilishini aytgandi. Biz tinchlikni kutdik, lekin ular qirg'inni kuchaytirishdi."

Ashaddiy an'anadorlar

Eronning ko'plab ashaddiy konservatorlari mamlakatning Isroilga qarshi harakatsizligidan tashvishga tushdilar.

Eron Oliy ruhoniy rahbari Oyatulloh Ali Homanaiy va EIIQ tomonidan nazorat qilinadigan davlat televideniyesida bir necha sharhlovchilar Haniya o'ldirilishi uchun qasos olishdan to'xtash qarori Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyahu tomonidan Eronning manfaatlari va hamkorlariga hujum qilishiga yengillik berganini da'vo qildilar.

Seshanba raketa hujumidan so'ng, Eron Qurolli Kuchlarining shtab boshlig'i general Mohammad Boqiriy "sabrlilik va sabr vaqti tugagani"ni aytdi.

"Biz Isroilda harbiy va razvedka joylarini maqsad qildik hamda iqtisodiy va sanoat joylariga zarba bermaslikka qasd qildik", dedi u. "Biroq, agar Isroil javob bersa, bizning javobimiz kuchliroq bo'ladi."

Raketa hujumi Eron rahbarlari o'rtasida Isroilning hujumlaridan keyin jim turish nafaqat ichki, balki "qarshilik o'qi" deb ataladigan mintaqaviy hamkorlar, shu jumladan, Hizbulloh va Hamas oldida ham ularni zaif ko'rsatadi, degan tashvishni oshirgan.

Orqavarotdan yoki ikkinchi qo'l urush

Eron va Isroil o'nlab yillar davomida ikkinchi qo'l orqali urushib keladilar, "urush yo'q, tinchlik yo'q" siyosatini qoʻllab kelayotgan edilar. Biroq, aftidan endi bu holat tugaydigan ko'rinadi.

Isroil jiddiy javob berishni va'da qildi, Netanyahu "Eron katta xato qildi va buning hisobini to'lashi kerak", deb ogohlantirdi.

AQShda ham ohang va strategiyada o'zgarishlar mavjudligini ko'rsatadigan alomatlar bor.

Aprelda, prezident Jo Bayden, Isroil va AQSh boshchiligidagi kuchlar Suriydagi Eron elchixonasida bir necha EIIQ qo'mondonlarining o'limiga sabab boʻlgan Isroilning havo hujumiga qarshi Eron tomonidan otilgan 300 ta dron va raketalarini urib tushirganidan so'ng, bosiqlikka chaqirgan edi.

Isroil AQSh chaqirig'iga javoban markaziy Eronning Eron havo mudofaa batareyasiga zarba bergan raketani yoqdi.

Lekin bu safar, Baydenning Milliy xavfsizlik maslahatchisi Jeyk Sallivan Eron hujumi uchun "jiddiy oqibatlar" bo'lishidan ogohlantirdi va AQSh "bu holatda Isroil bilan birga harakat qiladi", dedi.

Isroil OAVlarida Isroil rasmiylari, payshanba kuni Eron ustiga "bir necha kun ichida" javob zarbalari berish uchun tayyorgarlik ko'rayotganini va "strategik joylarga", shu jumladan, mamlakatning muhim neft obyektlariga zarba berilishini aytdilar.

Rasmiylar, shuningdek, Eron o'z tahdidini Isroilga qarshi amalga oshirishidan, yadro obyektlariga zarba berilishidan ogohlantirdi.

Eron rasmiylari, agar Isroil shu zaylda harakat qilishda davom etsa, Haniya, Nasrulloh va Nilforushanning oʻlimlari uchun qasos olinishini taʻkidladilar.

Tashqi ishlar vaziri Abbos Arog'chi, Shveytsariya elchixonasi orqali AQShga mojaroga "aralashmasligi" kerakligi haqida xabar berganini aytdi.

"Isroilga yordam beradigan yoki uning havo maydonini Eron ustida foydalanishiga ruxsat beradigan har qanday uchinchi mamlakat qonuniy moʻljal bo'ladi," deya ogohlantirgan u.

AQShning taxminan 40,000 askari Yaqin Sharqda, ularning ko'pchiligi esa Iroqda va Suriyada joylashgan. Ushbu askarlar, har ikki mamlakatda Eron tarafidan qo'llab-quvvatlanadigan Shia kuchlari tomonidan tahdid ostida bo'lishi mumkin.

Eron endi Isroil javobini kutishi va o'z tavakkalining muvaffaqiyatli yakunlanishiga umid qiladi.

2 oktabr. Eronning Isroilga qilgan raketa hujumi haqida nimalar bilamiz?

Eron Isroilga qarshi yuzlab raketalarni uchirdi, ulardan kam qismi Isroil hududiga borib tushdi. Bu Eronning joriy yilda Isroilga qilgan ikkinchi hujumidir. Isroil aprel oyida ham yuzlab raketa va dronlar bilan nishonga olingan edi.

Isroil harbiy rasmiylari hujum tugaganini va hozircha Eron tomonidan boshqa tahdid yoʻqligini aytdi, ammo yetkazilgan zarar darajasi hali ham nomaʼlum.

Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyahu esa hujumdan keyingi "oqibatlar" haqida ogohlantirib oʻtdi.

Mana hozirgacha biz bilganlarimiz.

Hujum qanchalik koʻlamli boʻldi?

Isroil harbiylari soʻzlariga koʻra, Eron Isroil tomon qariyb 180 ta raketa uchirgan.

Bu hujum aprel oyida kuzatilganidan biroz koʻlamliroq boʻlib, oʻshanda taxminan 110 ta ballistik raketa va 30 ta kruiz raketasi uchirilgan edi.

Isroil televideniyesi orqali tarqatilgan videoda ilk raketalar Tel-Aviv hududi ustidan mahalliy vaqt bilan 19:45 da uchib oʻtganini koʻrsatgan.

Koʻpchilik raketalar Isroilning havo mudofaa tizimlari tomonidan urib tushirilgan, deydi Isroil xavfsizlik rasmiysi, ammo Quddusda boʻlgan BBC muxbiri baʼzi harbiy bazalar va maktablar hamda restoranlarga zarba berilgan boʻlishi mumkinligini aytdi.

Eronning Islom inqilobi muhofizlari korpusi (IIMK) raketalarning 90 foiz nishonga tekkani hamda birinchi marta gipertovush raketalari ishlatilganini bildirdi.

IIMK manbalari maʼlumotiga koʻra, uchta Isroil harbiy bazasi nishonga olingan.

Hujum oqibatida Gʻarbiy Sohilda joylashgan Iyerixon shahridagi bir erkak halok boʻlgani xabar qilindi — uning oʻlimiga raketa parchasi sabab boʻlgan.

Isroil rasmiylari seshanba kungi havo hujumlari natijasida jiddiy jarohat olganlar haqida xabar bermagan, ammo tibbiyot xodimlari ikki kishida yengil yaralanish qayd etilganini aytgan.

Eron nima uchun Isroilga hujum qildi?

IIMK ushbu hujum Eronning yuqori qoʻmondonlari va mintaqadagi Eron qoʻllab-quvvatlayotgan harbiy guruhlar yetakchilarining oʻldirilishiga javoban amalga oshirilganini aytgan.

Shu bilan birga, Eron Hizbulloh rahbari Hasan Nasrulloh va IIMK qoʻmondoni Abbos Nilforoshanning 27-sentyabr kuni Beyrutda oʻldirilganini eslatgan.

Shuningdek, IIMK iyul oyida Tehronda HAMAS siyosiy rahbari Ismoil Haniya oʻldirilishini ham eslatib oʻtgan.

Haniyaning oʻlimiga javobgar ekanligini tan olmagan boʻlsa ham, koʻpchilik bu ish ortida Isroil turganiga ishonadi.

Yuqori martabali Eron rasmiysi Reuters agentligi bilan suhbatda Oliy rahnamo Oyatulloh Ali Xomanaiy seshanba kuni shaxsan raketa hujumini amalga oshirishga buyruq bergani haqida gapirgan.

Eron Isroilning mavjudlik huquqini tan olmaydi va uning yoʻq qilinishini istaydi.

U yillar davomida Isroilga qarshi boʻlgan qurolli guruhlarni qoʻllab-quvvatlab keladi.

Oʻz navbatida, Isroil ham Eronni oʻz mavjudligi uchun xavf deb biladi va koʻp yillar davomida Tehronga qarshi maxfiy operatsiyalar oʻtkazib kelgan.

"Temir gumbaz" ish berdimi?

Isroilning qisqa masofadagi raketalarni ushlab qolish uchun moʻljallangan "Temir gumbaz" nomli havodan mudofaa tizimi dunyoda mashhur.

Bu tizim aprel oyida kuzatilgan Eron hujumining bir qismini qaytarishda qoʻl kelgan boʻlsada, seshanba kungi raketalar hujumini qaytarish mamlakat mudofaasidagi boshqa tizimlar chekiga tushgan boʻlishi mumkin.

AQSh va Isroil birgalikda ishlab chiqqan tizim — "Davidning palaxmoni" oʻrta va uzoq masofali raketalarni, shuningdek, ballistik va kruiz raketalarni ushlab qolish uchun moʻljallangan.

Uzoq masofadagi ballistik raketalarga qarshi esa Isroilda "Arrow 2" va "Arrow 3" tizimlari mavjud.

Isroil ittifoqchilari nima demoqda?

AQSh Prezidenti Jo Bayden 1-oktyabrdagi hujum ortidan Isroilni qoʻllab-quvvatlashini yana bir bor taʼkidlab, Eronning amalini "muvaffaqiyatsiz va samarasiz" deb atagan.

U hududdagi AQSh qoʻshinlariga Isroil mudofaasiga yordam berish va Eron raketalarini urib tushirishni buyurgan.

Pentagon vakili AQSh harbiy dengiz kuchlari Isroil tomon uchib ketayotgan Eron raketalariga qarshi oʻnlab raketa uchirilganini bildirgan.

AQSh mudofaa vaziri Lloyd Ostin "Eronning bu vahshiyona tajovuz akti"ni qoralab, "bir necha" raketa urib tushirilganini tasdiqlagan.

Shuningdek, Amman (Iordaniya) ustida raketalar urib tushirilganini koʻrsatuvchi video tarqalgan — BBC videoning haqiqiyligini tasdiqlata olgan.

Iordaniya ham aprel oyidagi hujumda Eronning bir necha raketalarini urib tushirgan edi.

BBCga maʼlum boʻlishicha, xuddi aprel oyidagi hujumda boʻlgani kabi Britaniyaning qiruvchi samolyotlari seshanba kuni ham Isroil mudofaasini qoʻllab quvvatlashga jalb etilgan.

Mamlakat mudofaa vaziri Jon Heli Britaniya kuchlari seshanba kuni "eskalatsiyaning kuchayib ketishi oldini olish"ga oʻz hissasini qoʻshganini aytgan, ammo batafsil maʼlumot bermagan.

Buyuk Britaniya Bosh vaziri Ser Keir Starmer Britaniya Isroil bilan birga ekanligi va uning "oʻzini himoya qilish huquqini" tan olishini bildirgan.

Fransiya va Yaponiya ham Eronning hujumlarini qoralab, barcha tomonlarni ziddiyatni kuchaytirmaslikka chaqirgan.

Endi nima boʻladi?

Netanyahu Eron "katta xato" qilgani va "qilgan amali uchun javob berishi"ni taʼkidlagan.

"Isroil va AQSh havodan mudofaa tizimlari bugun Eron raketalariga qarshi samarali ishladi. Eron bugun jiddiy ishga qoʻl urdi va Yaqin Sharqni eskalatsiya tomon surib bormoqda. Bu kecha qilingan ish oqibatsiz qolmaydi", degan Isroil Mudofaa kuchlari vakili Daniel Haggari.

"Bizda rejalar bor va oʻzimiz qaror olgan joy hamda vaqtda harakat qilamiz", qo'shimcha qilgan u.

Eron IIMK agar Isroil qarshi javob qaytarsa, Tehronning javobi "bundan ham kuchli va vayronkor boʻlishini" bildirgan.

Bu orada, Isroil harbiylari seshanba kuni Beyrutda Hizbulloh obyektlariga qarshi yangi havo zarbalarini amalga oshirgan va aholiga shaharning janubiy chekkalaridan koʻchib ketishni tavsiya qilgan.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002