Украина 50 ёшдан ошганларни ҳам урушга тайёрламоқда

Охирги 72 соат давомида русларнинг худкуш дронлари ўз нишонлари томон бошимиз узра учиб ўтди.

Ҳозир ғўнғиллаётган дронлар эса Украинага тегишли. Уларнинг мақсади ўлдириш эмас, балки машғулотлар ўтаётган майдонларни тасвирга олиб, уларни базадаги командирларга етказиш.

Бизни Чернигов вилоятидаги яширин полигонга олиб боришди, у ерда қўшиннинг сўнгги қисми Москванинг илгарилашини тўхтатиш учун тезда жанг майдонига олиб кетилди.

Пулемёт овозлари ва инструкторларнинг буйруқлари янграб турган саҳнанинг энг ҳайратланарли жиҳати - чақирилувчиларнинг ёши. Уларнинг аксарияти 40-50 ёшлардагига ўхшайди.

Кулранг сочли контингент орасида Ростислав ҳам бор, унинг хотини ва икки фарзанди уни Одесса вилоятидаги уйда кутмоқда.

Бир ой олдин у ҳайдовчи эди. Украина бир ой олдин Курск вилоятидаги эгаллаб олган ерларини сақлаб қолиш учун у келаси ой Россия тупроғида жанг қилиши мумкин.

"Менимча, бу тўғри қарор", дейди у операция ҳақида.

"Қаранг, улар қанча вақтдан бери бизнинг еримизда. Биз узоқ вақт азоб чекдик, нимадир қилишимиз керак. Улар ҳудудимизни эгаллаётганда, жим қараб ўтириб бўлмайди. Кейин нима бўлади? Уларнинг қулига айланамизми?

Биз гувоҳи бўлаётган бу машғулотларни Украина Россиянинг фронтга жўнатаётган жуда кўп сонли қўшинига қарши туриш учун янги аскарларни тайёрлаш учун ўтказмоқда.

Британия Мудофаа вазирлиги ҳисоб-китобларига кўра, фақат май ва июнь ойларида Украинада 70 минг россиялик ҳалок бўлган.

Жазирама қуёш остида украиналик чақирилувчилар Американинг зирҳли жанговар машиналаридан, душман позицияларига ўт очади.

Бу машғулот жойи сир сақланишини истаган ҳарбийлар воқеа BBC News'да чоп этилишидан олдин биз ёзиб олган кадрларни кўришни сўради, бироқ матнларни кўришмади, таҳрир ҳам қилишгани йўқ.

Россиянинг Украина хандақларига ҳужуми симуляцияси яқин атрофдаги ўрмонда қайтарилади, текислик бўйлаб машғулот гранаталари шовқини янграйди.

Урушдан икки ярим йил ўтиб, Украина кўпроқ аскарга муҳтож ва армияга қўшилиш ёшини 27 дан 25 га туширган янги чақирув қонуни қабул қилинди. Аёллар учун ҳарбий хизмат мажбурий эмас.

Ёш ҳарбий хизматчиларни кўпайтириш бу ёши катта эркаклар гуруҳига таъсир қилмади.

Олдимизда турган барча чақирилганлар 30 кунлик бошланғич тайёргарликдан ўтишган ва бугун улар Буюк Британиядан юборилган тиббий асбоб-ускуналар ёрдамида синган суяклар, ўқ жароҳатлари ва ҳалокатли қон кетишда нима қилишни ўрганмоқда.

Енгил лаҳзалар - шубҳасиз, аммо кайфият оғир.

Келгуси ҳафталар ва ойларда арча дарахтлари соясида кўрсатиладиган симуляция қилинган шошилинч ёрдам даҳшатли реалликка айланиши мумкинлигидан қочиб бўлмайди.

Воқеа жойига биз билан бирга борган аскарлардан бири айтишича, агар чақирилувчилар етарлича жанговар маҳоратга эга бўлмаса, фронтга юборилмайди.

"Биз уларни ўлимга юбормоқчи эмасмиз", дейди у кескин оҳангда.

Бироқ, айниқса, профессионал аскарлар шикоят қилишича, хали ғўр чақирилувчилар бошқа фронтларга жўнатилмоқда, фронтдаги жангларга муддатидан аввал улоқтирилмоқда.

Украина жанг майдонининг муҳим қисмларида, айниқса, Донецкдаги стратегик Покровск шаҳри атрофида заифлашмоқда.

Аммо ўтган ой Украинанинг Россияга бостириб кириши руҳиятни оширди ва урушга янги ранг қўшди.

Бироқ, Киев ҳозир яна бир жабҳада жанг қилмоқда ва бу президент Зеленский учун катта шахсий қимордир.

Унинг генераллари янги аскарларни қаерга юбориш ҳақида қийин стратегик қарорлар қабул қилишлари керак.

Максим, 30 ёшли қурувчи, гуруҳда энг ёшига ўхшайди.

"Биз кўпроқ машқ қилишимиз, машқ қилишимиз ва машқ қилишимиз керак. Қанчалик кўп машқ қилсак, бу ерда кўпроқ ўрганамиз. Бу бизга фронтда ёрдам беради."

Қаерга жўнайсизлар, деб сўрайман? "Биз Донбассда ҳам, Курск яқинида ҳам ўз еримизни ҳимоя қилишга тайёрмиз", дейди у ғурур билан, лекин асабий кулиб.

Аввалроқ Украинанинг Суми вилоятига, Россия чегарасидан атиги бир неча чақирим узоқликдаги янги Украина базасига ҳарбий кузатув остида борган эдик.

Йўл давомида Россиянинг аввалги артиллерия ўқларидан вайрон бўлган бутун кўчалардан ўтдик.

Тинч аҳоли кўчиб кетганига анча бўлган, қолганлар яшил кийинган ва армия транспортларини бошқараётганлар.

Биз лагерга етиб келганимизда, Курск операциясидан эндигина қайтган зирҳли транспортёр (БТР) жонланиб, яширинган жойидан отилиб чиқди.

У ўгирилиб, дарахтлар оралаб ўтган йўл бўйлаб, ўзидан мисранг улкан чанг қолдириб кетди.

"Биз таслим бўлган рус аскарларини асир олдик. Бизга ҳужум қилганларини ўлдирдик".

Бу чақирув белгиси «Бўрон» бўлган украиналик қўмондоннинг даҳшатли қисқа маълумоти эди.

Унинг 22-механизациялашган бригадаси биринчи бўлиб Россия ҳудудига кирган ва ҳозир у Украина ҳудудига қайтиб келган.

Биз Курск вилоятига узоқ кириб бордик. Илғор гуруҳ бўлганимиз учун ёлғиз эдик. Бегона тупроқда эдик ва ўзимизни бегонадек ҳис қилардик. Ватанда эмасдик."

Беш фарзанднинг отаси «Бўрон» зич ўрмон орасида ажралиб турарди.

"Биз бу ерда эдик", дейди у телефонида рус қишлоғини ёриб ўтаётган зирҳли транспорт воситаси видеосини кўрсатиб.

Русларга қарши ўз ватанларида урушиш қандай экан, деб сўрайман.

"Мен ўзим ва гуруҳим, ўз қўшинларим ва ҳамма учун хавотирда эдим. Албатта қўрқув бор эди."

Биз учрашган барча украиналик ҳарбийлар сингари, «Бўрон» ҳам русларга қўл келиши мумкин бўлган ҳар қандай операцион маълумотни беришни истамайди.

Шунинг учун мен ундан Россия ҳудудига қайтганида қанча вақт қолишини биладими, деб сўрасам, у ватанпарварона, аммо нотайин жавоб беради.

"Биз буйруқ бажарамиз. Бизга айтилган вақтгача у ерда бўламиз. Олдинга бор дейишса, олдинга борамиз. Чекин десалар, биз ҳам чекинамиз". У худди шу руҳда давом этади: "Агар бизга олға юр дейишса, Москвагача кетаверамиз, биз Украина қандай давлатлигини ва бизнинг йигитларимиз - ҳақиқий казаклар ким эканини кўрсатиб қўямиз."

Хабар қилинишича, Украина тезкор ҳужуми доирасида Россияга 10 000 га яқин сара аскарини юборган.

Россия Мудофаа вазирлиги Киев минглаб қурбонлар берганини даъво қилмоқда.

Украина армияси раҳбари генерал Александр Сирский руслар Курскни ҳимоя қилиш учун 30 минг аскар юборганини маълум қилди. Бу рақамларнинг барчасини текшириш қийин.

Бошқа махфий жойда, гуруҳ Германияда ишлаб чиқарилган Bergepanzer зирҳли қутқарув машинасидан чиқади.

«Продюсер» чақирув белгисида юрадиган ҳайдовчи икки фарзанднинг отаси бўлиб, уч йилдан бери фарзандларини кўрмаган.

Улар 2022 йил февралида Россиянинг кенг кўламли босқинидан кейин бир неча ҳафта ўтгач, онаси билан Италияга кетишди.

Украинанинг йўқотишлари даражасини аниқлай олмасакда, «Продюсер» Россиядан шикастланган ва вайрон қилинган транспорт воситаларини тиклаш учун қайтариб келгани аниқ.

"Мен бу уруш тугашини хоҳлайман", дейди у чарчаган ҳолда инглиз тилида.

"Бунинг сабаби (уруш) учун ҳеч қандай сабаб йўқлиги. Бир киши, Владимир Путин мамлакатимизга ҳужум қилди. Хўш, нима қилишимиз керак? Биз уйимизни ҳимоя қилишимиз керак. Ҳимоя қилиш, ҳимоя қилиш, ҳимоя... Аммо Украина кичикроқ давлат".

Москва ва Киев ўртасидаги ана шундай нотенглик президент Зеленскийнинг Ғарбдан кўпроқ ёрдам сўрашига ундаётган асосий омил бўлиб қолмоқда.

Урушни Россия ҳудудига олиб кириш орқали Украина мамлакатдаги жамоатчиликни ташвишга солиб қўйди, аммо Владимир Путиннинг жавоби ва кенгроқ можаро бўлишидан қўрқиб қолган баъзи иттифоқчилар ҳам ташвишда.

Ҳозирча президент Путин ўз мамлакатига етказилган жароҳатни ҳеч бўлмаганда оммавий равишда эътиборсиз қолдирмоқда.

Украинанинг айтишича, Россиядан фарқли ўлароқ, у фронтга жўнатиш учун чақирилувчиларнинг чексиз захирасига эга эмас.

Биз ўтган ҳафта борган жойларда қўшинларни жойлаштириш дилеммасини кўрдик.

Президент Зеленскийнинг таъкидлашича, Америка ва Европанинг ҳаво ҳужумидан мудофаа кўмаги ҳар қачонгидан ҳам муҳимроқ ва Россияга кейинги зарбалар бериш учун хорижий узоқ масофали ракеталардан фойдаланишга рухсат олиш зудлик билан зарур.

Айниқса, ҳозир, Киев ўз ҳудудида ва хорижда курашаётган пайтда.

Машғулот майдончасидан чиқиб кетаётганимизда, кўпчиликнинг қўлида сув шишаси ва сигарет тутган ҳолда ўтирганини кўрдик.

Одессага қайтишни орзу қилаётган Ростислав ўз президентининг мутлақо ҳақ эканига ишонади.

"Руслар бизнинг ҳудудимизга узоқ масофали қуроллар билан ҳужум қилиши мумкин, аммо бизда уларнинг ҳудудига етиб бориш учун бундай қуроллар йўқ. Биз энди бунга чидай олмаймиз", дея тушунтиради у.

"Биз бу ифлос урушни тугатиш учун Москвага зарба бермоқчимиз. Болалар ва тинч аҳоли азоб чекмоқда, ҳамма азоб чекмоқда".

Яна бир граната куйиб кетган машғулот майдонида гумбурлади.

Кейинги сафар бу машғулот бўлмайди.

Кила Ҳеррманнсен, Анастасия Левченко ҳам ушбу репортажга ҳисса қўшган.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.