Кунига ўнлаб - Украина аскарлари орасида ўлим кескин ошмоқда Yangiliklar Dunyo Ukraina

Номи ошкор этилмаган АҚШ расмийларининг янги ҳисоб-китобларига кўра, Украинада ҳалок бўлганлар сони кескин ошган. Би-Би-Си мухбири Квентин Соммервил шарқий фронт чизиғидан хабар қилар экан, ўликларни санашдек оғир вазифа ҳар кунги воқеъликка айланганини айтади.

Номаълум аскарлар Донецкдаги фронт чизиғидан унчалик узоқ бўлмаган кичик ғиштли ўликхонада тўпланиб ётибди. У ерда ишлайдиган 26 ёшли Марго ўликлар билан гаплашиши ҳақида сўзлайди.

Россия ва Украина армияси бир-бирининг қуролларини қандай адаштиряпти?

“Ўлим билан ўйнашиш бу” - фронтда жанг қилаётган Украина аёл аскарлари

Украина контр-ҳужуми муваффақиятли бўлиши учун нима керак?

"Бу ғалати туюлиши мумкин.., лекин мен уларнинг ўлими учун кечирим сўрайман. Мен уларга қандайдир тарзда раҳмат айтмоқчи бўламан. Гўё улар мени эшитишади, лекин жавоб бера олмайдилар."

Ўликхонанинг оғир эшиги олдидаги қоғозлар сочилган столида у қўлида қалам билан ўтиради. Унинг вазифаси - ҳалок бўлганларнинг маълумотларини ёзиб олиш.

Украина урушда ҳалок бўлганлар ҳақида расмий маълумот бермаяпти - давлат қуролли кучлари уруш қурбонлари сони давлат сири эканлигини яна бир бор таъкидлади - аммо Маргонинг айтишича, йўқотишлар жуда катта.

Рақамлар сирлигича қолмоқда. Бироқ, New York Times газетаси АҚШ расмийларидан иқтибос келтириб ёзишича, ҳалок бўлганлар сони 70 000, яраланганлар сони эса 120 000 га яқин. Бу атиги ярим миллион кишилик қуролли кучлар учун ҳайратланарли кўрсаткич. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти бугунги кунга қадар Украинада 9 177 нафар тинч аҳоли ўлимини қайд этган.

Маргонинг ички ўнг қўлида она ва боланинг кичик татуировкаси, ўғлининг туғилган куни ёзилган. Унинг маникюр қилинган тирноқлари украин рангларига бўялган. У қора футболка кийган, олд томонида "Мен украиналикман" деб ёзилган.

"Энг қийини, 20-22 ёшга ҳам кирмаган йигитлар ўлганини кўрасиз. Ва улар ўз ажали билан ўлмаганликларини англайсиз", дейди у. "Улар ўлдирилди. Улар ўз ватани учун ўлдирилди. Бу энг оғриқлиси. Сиз бунга кўниколмайсиз. Энди ягона қилишимиз керак бўлгани, бу болаларнинг уйларига етиб боришига ёрдам бериш".

Унинг сўзларига кўра, ҳаётидаги энг оғир кун, ўз турмуш ўртоғи жасади ўликхонага олиб келингани бўлди. 23 ёшли Андре 2022 йил 29 декабрида жанг майдонида ҳалок бўлган.

"У ўз ватанини ҳимоя қилиб ҳалок бўлди", дейди Марго. "Аммо кейин мен қайта-қайта бу ерда бўлишим кераклигига, ҳалок бўлганларга ёрдам беришим кераклигига ўзимни ишонтирдим."

Бу иш уни тошдек қаттиқ қилибди. Жасадларни ўликхонага олиб келиш қанчалик оғриқли бўлмасин, у ҳеч қачон одамлар олдида йиғламаслигини айтади.

"Буларнинг ҳаммасини [кечқурун уйга қайтгунимгача] ичимда сақлайман. Кўз ёшларимни ҳеч ким кўрмайди".

Яқинда, апрель ойида Пентагондан сизиб чиққан ҳисоб-китобларда ўлган украиналиклар 17 500 дейилганди. Энди бу 70 000 дан ошиб кетгани ҳақидаги тахминни қисман жанубдаги контр-ҳужум билан изоҳлаш мумкин.

Дастлабки кунларда украин пиёда аскарлари учун айниқса оғир кечди - менга у ерда жанг қилаётган бригада командирларидан бири бу "Бахмутдан ҳам ёмонроқ" деди. Донецкдаги бир шаҳар май ойида урушнинг шу пайтгача бўлган энг қонли жангларидан бирида Россия қўлига ўтди.

Украина энди у ерда тактикани ўзгартирди, бироқ июнь ойида Россиянинг ишғол мудофаасини бузишга интилиш, айниқса янги ўқитилган аскарлар учун қимматга тушди.

Донецкнинг Велика Новосилка қишлоғи атрофида жанг қилаётган катта сержантлардан бири июнь ойида менга уларнинг сафидан ҳар куни "ўнлаб" аскарлар ўлаётганини айтди.

Фронт чизиғидаги бир неча ўликхоналардан бирининг вазифаси тўғридан-тўғри жанг майдонидан олиб келган номаълум аскарларга исм қўйиш.

Ўликлар солинган халталар бирма-бир ташқарига олиб чиқилади ва ишораларни қидириш бошланади. Биринчи халтанинг ичида кўзлари ҳали ҳам очиқ, қўллари тиззасига эҳтиёткорлик билан боғлаб қўйган йигитнинг жасади.

Унинг юзи кесилган, оёғининг ён томонида яра бор. Яна бир жасад чиқарилади, ўнг қўлининг бармоқлари йўқ, унинг кийими қон ва жанг майдонидаги лойга бўялган.

Уларнинг чўнтакларини ўликхона ходимлари қирқиб очишади, улар ҳали ҳам кундалик ҳаёт жиҳозлари билан тўла - калитлар, уяли телефонлар, оилавий расмлари солинган ҳамён. Ўлим ортидан бу нарсалар энди номаълумларни оилалари билан бирлаштиришга имкон берувчи восита бўлади.

Бошқа жасад халтасида қора маркер қалам билан ёзилган "Номаълум" сўзи ўчирилади ва унинг ўрнига эркакнинг исми ва армия компанияси тафсилотлари ёзилади.

Кўпроқ жасадлар олиб келинади, аммо мухбирлик чекловлари туфайли мен уларнинг сонини ошкор қилолмайман.

Бир гуруҳ аскарлар - турли даражадаги қўмондонлар - армия юк машинасида келишди ва ўликхона ташқарисида сигарет чекиб юришибди. Улар бир жасадни текширадилар, бу аскар уларнинг взводиданми, компания ёки баталлиондан эканлигини текширадилар. У артиллерия зарбасида ҳалок бўлганга ўхшайди - бошининг бир қисми йўқолган ва танасидаги жароҳатлар оғир, ортига ағдарилганда ундан ҳам баттарроқ.

"Бу қийин. Нохуш иш. Лекин бу керак, бу ишимизнинг бир қисми. Биз болаларни муносиб тарзда уйларига жўнатишимиз керак", - дейди "Авокат" чақирув белгиси билан хизмат қилаётган баталлион командири ўринбосари.

Унинг сўзларига кўра, жасадни аниқлашда ёрдам бериш учун унинг бўлинмасидан кўпроқ аскарлдар олиб келинади.

Украина қабристонларида қурбонлар кўлами ҳақиқатига юз тутасиз.

Кечки қуёшда Днепрдаги Краснопилске қабристонининг атрофида кунгабоқарларнинг бошлари оғир осилган - қабристон чеккасига яқинроқ қазилган янги қабрлар учун улар фахрий қоровулдек.

Шундай қабрлардан бири устида 31 ёшли Оксана ёлғиз йиғлайди. Ўлган эри Павлонинг суратлари унга қараб турибди.

Соқолли ва жасур кичик сержант оғир тош кўтариш бўйича чемпион ва шахсий тренер эди. У Украинанинг илк контр-ҳудуми пайтида, ноябрь ойида Изюм шаҳри яқинида Россия вертолётининг ракетаси унинг карвонига тегиши оқибатида ҳалок бўлган эди.

"У ихтиёрий равишда ватанимизни ҳимоя қилиш учун кетди", дейди Оксана. "У табиатан жангчи эди. У бизнинг украиналик руҳимизнинг тимсоли эди".

Павлонинг жасадини аниқлаш учун вақт керак бўлди - у машинадаги бошқалар билан бирга қаттиқ куйиб кетган. Охир-оқибат у татуировкаси орқали аниқланди.

Украина байроқларининг сариқ ва кўк ранглари майин шабадада ҳар бир қабр устида хилпирайди - уларнинг юзлаб. Уларнинг ҳар бири ҳар куни шарқий ва жанубий жанг майдонларини қамраб олаётган, Украина шаҳар ва қишлоқлардаги қабристонларни тўлдираётган буюк йўқотишлар тўлқинининг белгисидир.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002