Янгиликлар: Қайси давлатлар собиқ раҳбарлари маҳкамага тортилган? Dunyo

Дональд Трамп АҚШнинг жиноий жавобгарликка тортилган собиқ биринчи президенти деб айтилаётган экан, бошқа давлатларда ҳам кўплаб собиқ раҳбарлар ўзини суд қаршисида кўрган.

Айрим суд ишлари кўрсатганидек, баъзи даъво қилинган жиноятлар учун терговлар уларнинг яна қудратга қайтишига тўсқинлик қилмаган.

Хўш, жавобгарликка тортилган олий мақом етакчилар кимлар ва уларга нима бўлган?

Италия - Силвио Берлускони

Тўрт марта Бош вазир бўлган Берлускони бир нечта жиноий ишларда айбланган ва ҳатто бир гал уни "дунё тарихидаги энг кўп айбланган" шахс деб ҳам аташган.

2013 йили Берлускони вояга етмаган фоҳиша билан жинсий муносабатда бўлганликда айбланди. 2015 йили апелляция асосида оқланган.

Прокурорлар гувоҳлар сотиб олинган деб ҳам даъво қўзғади, аммо шу йил февралида у яна бир бор оқланди.

Бошқа ишларда у 2012 йили солиқ фирибгарлигида айбланиб, мажбурий жамоат ишига ҳукм қилинди. Кейин ўз сиёсий рақибининг телефон сўзлашувларини полиция эшитгани ҳақидаги сирни очиб қўйгани учун яна бир йилга қамалди.

Аммо ёши ўтиб қолгани учун бу бир йиллик қамоқни ўтамади ҳам.

Берлускони Миланнинг сўлчи прокурорлари ўч олиш мақсадида ўзини нишонга олаётганликларини айтди.

Чоршанба куни Берлускони юрак ҳуружи билан Милан касалхонасига тушди.

Бразилия - Лула

Луиc Инасио Лула да Силва (Лула) икки муддат президентлик қилган, бироқ кейинчалик Бразилиянинг Petrobras давлат нефть компанияси билан шартномалар тузиш эвазига Бразилия қурилиш фирмасидан пора олганликда айбланган.

Собиқ металлургия ишчиси 580 кунни қамоқда ўтказган ва ҳукми бекор қилингунча 2018 йилги сайловларда қатнашиши тақиқланди, сўнг у яна сиёсий курашга қайтди.

"Улар мени тириклай кўмишга ҳаракат қилишди, мен эса шу ердаман", деди у ўтган йили ўта ўнгчи рақиб Жаир Болсонаруни мағлуб этиб, сиёсий майдонга қайтганидан кейин.

Жанубий Корея - Пак Кин Хе

Пак Жанубий Кореянинг биринчи аёл президенти, демократик йўл билан сайланган ва лавозимидан четлатилган биринчи раҳбари эди.

2017 йилда унга импичмент эълон қилинган ва кейинчалик "Кореялик Распутин" номини олган псевдохристиан диний етакчи, яқин дўсти Чхве Тхэ Мин билан тил бириктириш, ҳокимиятни суиистеъмол қилишда айбдор деб топилган.

Чхве ўзининг Пак билан алоқаларидан фойдаланиб, конгломератларга миллионлаб доллар хайрия олиш учун босим ўтказгани аниқланган.

Бироқ Пак 2021 йил охирида ўша пайтдаги президент Мун Чже Ин томонидан афв этилган ва қамоқдан озод этилган.

Франция - Николя Саркози

Франциянинг собиқ президенти Николя Саркози 2021 йилда судьяга пора беришга урингани учун уч йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинган биринчи раҳбар бўлди.

Икки йиллик қамоқ муддати кечиктирилган эди, бироқ Саркози ҳукм устидан шикоят қилган, ҳамон жазо муддатини ўтамаган. Унинг мурожаатини кўриб чиқиш учун йиллар керак бўлади.

Франциянинг собиқ президенти Жак Ширак ҳам 2011 йилда коррупцияда айбдор деб топилган эди. У икки йиллик қамоққа ҳукм қилинди ва бу ҳам кечиктирилган.

Жанубий Африка - Жейкоб Зума

Собиқ президент лавозим даврида коррупция бўйича терговга келмагани учун 15 ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинган.

У ўзини полицияга топширди, лекин 300 дан ортиқ одамнинг ўлимига сабаб бўлган зўравон намойишларга олиб келган оммавий тўқнашувдан кейин.

Зумага қарши бошқа коррупция ва фирибгарлик айбловлари ҳам қўйилган. У 2009 йилдан 2018 йилгача президентлик даврида содир этган жиноятлари учун 70 ёшида қамалган.

Малайзия - Нажиб Разак

Собиқ бош вазир бир неча миллион долларлик коррупция бўйича суд жараёнларининг биринчисида 12 йилга қамалган. Малайзиядаги давлат жамғармаси билан боғлиқ 1MDB можароси сабабли глобал фирибгарлик ва коррупция тармоғи фош қилинди.

Нажиб қонунни бузганини инкор этиб, уни молиявий маслаҳатчилар, жумладан, қочоқ молиячи Жо Лоу адаштирганини даъво қилади.

У ишончни суиистеъмол қилиш, пул ювиш ва мансаб ваколатини суиистеъмол қилишда айбдор эмаслигини айтди ва ҳукм чиққач, апелляция шикояти берди.

Аммо суд унинг шикоятини рад этди ва август ойида у қамоқ жазосини ўтай бошлади.

Исроил - Эхуд Ольмерт

Собиқ бош вазир Эхуд Ольмерт фирибгарликда айбланиб, икки йилу уч ойга қамалган. У 2017 йил бошида озодликка чиқди.

Ўшандан бери Олмерт сиёсатдан нафақага чиққан, аммо ўтган йил ноябрида амалдаги Бош вазир Бенямин Нетаняху ҳақида айтган сўзлари учун туҳмат қилишда айбланди.

Жаноб Нетаняхунинг ўзи ҳозирда порахўрлик, фирибгарлик ва ишончни суиистеъмол қилишда айбланиб тергов қилинмоқда.

Таиланд - Йинглак Шинаватра

Собиқ бош вазир ўз маъмуриятининг гуручни субсидиялаш схемасида ортиқча йўқотишлар бўлгани ва коррупция олдини олмагани учун бепарволикда айбланган.

Йинглак ҳукумати 2014 йилда ҳарбийлар томонидан ағдарилган, бир йил ўтиб эса гуруч схемасига алоқадорлиги учун унга импичмент эълон қилинган. Унинг сўзларига кўра, суд жараёни сиёсий сабабларга кўра бўлган.

У 2017 йил августида, судда ҳозир бўлиши арафасида яширинча мамлакатни тарк этган ва сиртдан беш йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинган.

Йинглак 2006 йилда ҳарбийлар томонидан ҳокимиятдан четлатилган собиқ бош вазир Таксин Шинаватранинг синглисидир.

Боливия - Жанин Аньес

Прокурорлар айтишича, у ўзидан олдинги президент Эво Моралесни ағдаришга қаратилган давлат тўнтариши бўлгани учун 10 йиллик қамоқ жазосини ўтамоқда.

Армия қўмондони Моралесни 2019 йилги сайловлардан сўнг овозларни сохталаштириш айблови билан норозилик намойишлари фонида истеъфога чиқишга ундаганидан сўнг у истеъфога чиқди ва Боливиядан қочди. Аньес муваққат президент лавозимини эгаллади.

Аммо жаноб Моралеснинг Мас партияси кейинги йилги янги сайловларда ғалаба қозонгач, унинг Аргентинадан Боливияга қайтиб, партия етакчилигини эгаллашига йўл очилди. Унинг ҳамкасби Луис Арсе президент этиб сайланди.

Аньес ўзини сиёсий қасос қурбони бўлганини бир неча бор таъкидлаган.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002