"Олтин виза" замони тугадими? Лондон инвестор визасини бекор қилмоқчи Dunyo Yangiliklar
Сурат манбаси, Getty Images
Буюк Британия мамлакат иқтисодиётига камида 2 миллион фунт стерлинг ётқизган чет эллик фуқароларга бериладиган виза турини бекор қилмоқчи эканини билдирди. Би-би-си манбасига кўра, ҳукуматнинг бундай қарорга келишига Украина атрофидаги инқироз ҳам туртки берган.
Британияда анчадан буён сиёсатчилар Россиядан "оқиб келаётган ифлос пуллар оқимини тўхтатиш"ни талаб қилиб келадилар.
Сал олдинроқ ҳукумат "инвестор виза"сини бекор қилмоқчи экани ҳақидаги хабарлар бир неча Британия газеталарида чиққанди, мана энди бу хабарни Би-би-сига ҳукуматдаги манба тасдиқлади.
Ётқизилган сармоя эвазига Британияда яшаш ҳуқуқини берадиган "Инвестор виза"си 2008 йили жорий этилган, ҳукумат шу йўл билан Европа Иттифоқидан ташқаридан қўшимча инвестицияларни жалб этишни мақсад қилган эди.
Виза соҳиби билан бирга унинг оиласи аъзолари ҳам Британияда яшаш ҳуқуқини қўлга киритолиши мумкин.
Виза ортидан паспорт
"Инвестор визаси" эгаси фуқаролик олиш учун ҳам ариза топширолади. Кимки 2 миллион фунтлик сармоя киритган бўлса, виза олганидан 5 йил ўтиб, 5 миллион фунтлик сармоядор 3 йилдан кейин, 10 миллион фунт стерлинг инвестиция киритган одам икки йилдан кейин Британия фуқаролигини олиши мумкинлиги кўзда тутилган.
Британ сиёсатчилари ва матбуоти "инвестор визаси"ни кўпинча шубҳали йўллар билан пул топган инсонлар олаётгани ҳақида кўп гапирдилар, оқибатда 2015 йили бу турдаги визани бериш тартиби қаттиқлаштирилди, маблағ эгаси ўз давлатини қонуний йўлда, қачон ва қандай йўллар билан топгани манбасини исботлаши талаби қўйилди.
Британия банкларига "инвестор визаси" аризасини топширган шахсдан инвестиция қилган барча пуллари ўтказмаларини талаб қилиш буюрилди. "Ҳукумат бу схемани суистеъмол қилишганини тан олиши керак ва Британия шубҳали пулларга қарамлигини тугатиши лозим. Ички ишлар вазири нега бу визадан аллақачон қутулиб қўймаганига ҳайронман", - деб айтган Британия парламентининг ташқи ишлар бўйича қўмитаси аъзоси Крис Брайант Financial Times рўзномасига.
Сурат манбаси, Reuters
Украина инқирози бошланганидан кейин "инвестор визаси"ни бекор қилиш чақириқлари янада баланд оҳангларда янграй бошлади. Бундай визани тақдим этиш тартиби охирги марта 2018 йили, ўшанда ҳам Россия билан боғлиқликда - ота ва қиз Сергей ва Юлия Скрипалларнинг заҳарланишидан кейин янада қаттиқлаштирилган эди.
Би-би-си ва Financial Times манбаларига кўра, Британия ҳукуматининг "инвестор визаси"ни бекор қилиш қарорига ҳам мухолиф сиёсатчилар ва ҳам қудратдаги Консерватив партия аъзоларининг босимлари сабаб бўлган. Сиёсатчилар Россиянинг Украинага бостириб кириш эҳтимолий таҳдиди манзарасида Британия Россиядан янада узоқлашиши керак, деб ҳисоблайдилар.
Британия парламентининг истиҳборот ва хавфсизлик қўмитасининг 2020 йилги ҳисоботига кўра, "инвестор визаси" Россиядаги кўплаб коррупционерларни ўзига жалб қилган.
Таҳлил: Шовқин кўп, ичи эса бўш
Алексей Калмиков,Би-би-си Рус хизмати таҳлилчиси
Сиёсий жиҳатдан ўта овозали баёнот, лекин у мумтоз иборани ёдга солади: шовқини кўп, ичи эса бўш.
Бу қарорга кимга қарши қаратилган бўлса, улар аллақачон - 2015 йили "Тилло паспорт"лар эгаларидан пулини қаердан олгани манбасини қаттиқлаштиргунча Лондонга ёпирилиб келиб бўлишган.
Британия 2008 йилдан 2015 йилгача 3000 дан зиёд "Тилло виза" берган. Улар орасида россияликлар хитойликлардан кейин иккинчи ўринда бўлганлар - ушбу схемадан 700 дан ортиқ россилик фойдаланган.
Умумий рўйхатда қозоғистонликлар бешинчи қаторни эгаллаганлар - миллионлаб фунт стерлинг икки юзтача қозоғистонликка Британия фуқаролигини очган.
Биринчи тўлқинда келган инсонлардан хоҳлаганлари аллақачон Британия паспортини қўлларига олиб бўлганлар. Бунинг ортидан улар сиёсий партияларни молиялаш ҳуқуқини ҳам қўлга киритганлар.
Шунинг учун ҳам Борис Жонсон ҳукумати "Путин олигархлари"га санкция билан таҳид қилганида, унга "тилло паспортлар" ва партиясининг кассасидаги рус пулларини ёдга солишди.
Инвестиция эвазига виза сотиш амалиётини тўхтатиш қарорини самарали, аммо иш бериш нуқтаи назаридан бесамар дейиш мумкин.
Чунки, биринчидан, пулдорлар учун чегараларни ёпишнинг иложи йўқ. Ўзига тўқ ва уддабурон одамлар бошқа виза турларидан ҳам фойдаланишлари мумкин. Мисол учун, ишчи виза ёки инноватор визаси уч йиллик яшаш ҳуқуқи, яна бир йилдан кейин эса фуқароликка йўл очади.
Иккинчидан, "тилло паспорт"ларни яна қайтаришга ҳукуматга ҳеч нарса халақит қилмайди.
Ва ниҳоят, Ташқи ишлар вазири Лиз Трасс Лондонга йўлини тўсмоқчи бўлаётган "Путин олигархлари" аввал бу ёққа интилишарди. Ҳали 2015 йилдаёқ Путин олигархларига "бу одатдан қутулиш" буйруғини берган эди.
Шунинг учун ҳам капиталининг манбаси тозаларга инвестор визасини бекор қилишнинг ноҳалол йўллар билан пул топган одамларнинг ифлос пулларига қарши курашга алоқаси кам. Бундай пуллар аллақачон Британия сиёсати, молияси ва бизнесининг томирида қон бўлиб оқмоқда - чегарадаги битта шлагбаумнинг туширилиши кам нарсани ўзгартиради.
BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.
Telegram каналимиз: @bbcuzbek
