Исроил режаси энди чиппакка чиқадими? – Фаластин, дунё ва сиёсат
Сурат манбаси, AFP
Исроил режаси энди чиппакка чиқадими? - Исроилнинг Ғарбий Соҳилни қисман қўшиб олиш режаси Европада кескин қаршиликка учради. Бу мустақил Фаластин давлати истиқболини йўққа чиқариши мумкинлиги айтилди.
Бутун Европа бўйлаб мингдан ортиқ парламент вакиллари хос мактубга имзо чекишган, шу йўл билан ўз норозиликларини ифодалашган.
Мактубда Исроилнинг бу режасидан "жиддий хавотир" изҳор этилади, бунинг оқибатларидан огоҳлантирилади.
Британияда ҳам бу мактубга имзо чекканларнинг сони 240 кишидан ортган.
Лондондаги Исроил элчилиги эса, бу хусусда изоҳ беришдан бош тортган.
Мактуб қатор газеталарда чоп этилган.
Аннексия жараёни эса, бир ҳафтадан кейин бошланиши мумкин.
Исроилда ўтган ой қудрат бўлишиш асосида янги ҳукумат бошқарувга келган.
Айни шу битимга мувофиқ, аннексия масаласи 1 июль куни овоз беришга қўйилиши мумкин.
Мазкур лойиҳага Исроил Бош вазири Биньямин Нетаньяху бошчилик қилмоқда.
Режа Ғарбий Соҳилнинг яҳудий манзилгоҳлари жойлашган ҳудудлари устидан Исроил ҳукмронлигини кенгайтиришни кўзда тутади.
Агар, тасдиқланса, лойиҳа 30 фоизга яқин Фаластин ерларининг қўшиб олинишига йўл очиши мумкин.
Бу эса, фаластинликларнинг келажакда ўз мустақил давлатларини барпо этиш истиқболини йўққа чиқариши мумкин.
АҚШ Президенти Дональд Трампнинг Тинчлик режаси ҳам бунга изн беради.
Шу йил бошида эълон қилинган мазкур режа бир неча ўн йиллик Исроил-Фаластин можаросига чек қўйишни кўзда тутиши айтилади.
Сурат манбаси, Reuters
Мактуб
Мактуб Европа давлатлари Ташқи ишлар вазирликларига юборилган.
Унда, "Ғарбий Соҳилнинг бир томонлама аннексияси Исроил ва Фаластин ўртасидаги тинчлик истиқболини йўққа чиқариши мумкинлиги"дан огоҳлантирилади.
"Бу халқаро муносабатларни белгилаб берувчи энг муҳим мезонларни савол остига қўйиши мумкин"лиги айтилади.
Мактубга 25 давлатдан бўлган мингдан ортиқ парламент вакиллари имзо чекишган.
Улар ҳам Исроил режасининг минтақа учун "ҳалокатли бўлиши эҳтимоли"дан огоҳлантиришган.
Мактубнинг ўзи эса, Исроил парламентининг собиқ спикери ва Исроил-Фаластин можаросига икки давлатли ечим топиш тарафдори бўлган тўрт жамоат арбоби томонидан уюштирилган.
Унда айтилишича, президент Трампнинг режаси "амалда Фаластинга тегишли ҳудуд устидан Исроилнинг доимий назоратини таъминлаши, фаластинликларни суверенитетдан маҳрум қилиб, Ғарбий Соҳил салмоқли қисмининг бир томонлама аннексиясига йўл очиши мумкин".
Мактуб муаллифларининг огоҳлантиришларича, агар, "аннексия хамирдан қил суғургандек осон кечса, ҳудудий даъвода бўлган бошқа давлатлар учун ёмон намуна бўлиб хизмат қилади. Уларни ҳам "халқаро қонунчиликнинг асос тамойилларини писанд қилмасликка ундайди".
Аммо мактубда, аннексияга қўл урган тақдирда, Исроилга қарши санкциялар қўллаш борасида очиқча сўз бормайди.
Исроилнинг Вашингтондаги элчиси эса, ўтган ҳафта бу каби хавотирларни босиб чиққандек бўлган.
Исроил АҚШ президенти Дональд Трамп бўлажак Фаластин давлати учун кўзда тутган ҳудудларни қўшиб олмаслиги, келаси йиллари у ерларда яҳудий манзилгоҳлари барпо этмаслик аҳдида қатъий қолишини айтган.
Ҳам Исроил ва ҳам АҚШ бу режага "икки давлатли ечим"нинг амалий ифодаси ўлароқ баҳо беришган.
Фаластинликлар Трампнинг бу режасига ошкора қарши чиқишган ва АҚШ билан дипломатик алоқаларни бойкот қилишган.
1967 йилги Яқин Шарқ урушидан буён Ғарбий Соҳил Исроилнинг ишғоли остида.
Орада кечган вақт давомида ҳудудда 130 дан ортиқ яҳудий манзилгоҳи барпо этилган, ҳозирга келиб, уларда жаъми ярим миллионга яқин яҳудий яшайди.
Халқаро қонунчиликка мувофиқ, бу яҳудий манзилгоҳлари ноқонуний, деб кўриб келинади.
Аммо Исроил ва Трамп маъмурияти остидаги АҚШ буни рад этиб келади.
BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.
Telegram каналимиз: @bbcuzbek
