“Бу туғиш каби даҳшатли”: Россия дронларини уриб тушираётган аёллар

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
- Author, Сара Рейнсфорд, Буча атрофи
- Role, Би-би-си мухбири
- Ўқилиш вақти: 6 дақ
Тун кириб, қоронғилик чўкиши билан Бучада “жодугарлар” пайдо бўлади, чунки айни шу пайтда Россия ҳужум дронлари учиб келишни бошлайди.
Ўзларини "Буча жодугарлари" деб атайдиган бу аёллар гуруҳи кўнгилли ҳаво мудофаа бўлинмасидир ва деярли тўлиқ аёллардан ташкил топган. Тобора кўпроқ эркаклар фронтга юборилар экан, Украина осмонини ҳимоя қилиш масъулиятини аёллар ўз зиммасига олмоқда.
Ҳали уриб туширилиши керак бўлган жуда кўп дронлар бор: кўпинча улар Россиядан тўлқин-тўлқин қилиб учирилади, бу эса ракета зарбасидан олдин асосий мудофаага босим ўтказади.
Кечки сменалар ўқитувчи, шифокор ва ҳатто маникюрчилардан иборат бу аёллар гуруҳига ҳам кундузги ишларини, ҳам мамлакатни ҳимоя қилиш вазифасини биргаликда адо этиш имконини беради. Кўплаб аёллар учун бу улар Россия қўшинлари Бучани босиб олганида ҳис қилган ожизликни енгишнинг бир усули. Ўша ҳафталардаги ўлдириш, қийноқ ва ўғирлаш каби даҳшатли воқеалар Украина кучлари 2022 йил март охирида ҳудудни озод қилганидан кейингина ошкор бўла бошлаганди.
Ҳаво ҳужумлари ва қадимги қуроллар
“Ёшим 51 да, вазним эса 100 килограмм, устига-устак югура олмайман. Улар мени қабул қилмайди деб ўйловдим, лекин мени жамоага олишди! ” — дейди шу ёзда дронларга қарши урушга қўшилган ва “қўнғироқ Валкирия” номи билан танилган ветеринар Валентина.
У олдинги сафга юборилган дўстлари ва жангда ҳалок бўлганлар ҳақида гапиради, бу уни ушбу манзилга олиб келган сабабларнинг бир қисми, холос.

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
“Мен бу ишни қила оламан. Жиҳозлар оғир, лекин биз аёллар буни уддалай оламиз. ”
Орадан бир неча соат ўтиб, бутун ҳудуд бўйлаб ҳаво ҳужумидан огоҳлантириш овозлари янграганида Валентина гапларининг исботи ўлароқ бўй кўрсатади.
Унинг бўлинмаси ўрмондаги базаларидан югуриб чиқади. Биз эса уларнинг юк машинасига эргашиб, қоронғуликда дала ўртасига томон юрамиз. Тўрт кишилик жамоа машинадан сакраб тушиб, ўз қуролларини жойлаштиришни бошлайди.
Бу пулемётлар ҳозирги замонга тегишли эмас: иккита 1939 йилда ишлаб чиқарилган "Максим". Ўқлари қутиси устига Совет давридаги қизил юлдуз муҳрлари урилган. Гуруҳдаги ягона эркак Серҳийга пулемёт устига қўли билан сув қуйиб совутиш вазифаси юкланган.
Уларда бор жамики нарса шу, холос: энг яхши қуроллар фронтда фойланилмоқда ва Украина доимий равишда иттифоқчиларидан янада кўпроқ қуролларни сўраяпти.
Лекин бу қуроллар эски бўлса-да, анча яхши ҳолатда сақланган ва "жодугар"лар ёздан бери учта дронни уриб туширганликларини айтишади.

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
“Менинг вазифам тинглашдир, — дея тушунтиради Валентина — Бу асабий жараён. Аммо биз диққатни жамлашимиз керак, жуда паст товушни ҳам эшитишимиз зарур. ”
Дугонаси Иннанинг ҳам ёши 50 лардан ўтган ва бугун у илк жанговар амалиётга чиқди.
“Қўрқинчли. Лекин туғруқ ҳам даҳшатли-ку. Мен буни уч марта уддалаганман", - деб кулади Инна ўзининг чақирув номи “Гилос” эканлигини айта туриб: “Бу ном машинамнинг рангидан олинган, помидорга алоқаси йўқ".
Инна математика ўқитувчиси ва баъзида дарс ўтиш учун ўрмонзордан мактабга шошилиб қайтишига тўғри келади.
“Машинада кийимларим, пошналарим бор. Озгина лаб бўёғини суртиб, дарсни бошлайвераман. Кейин яна машинага қайтиб, тезда кийимимни алмаштириб, йўлга отланаман”.
“Йигитлар кетишди, лекин биз шу ердамиз. Украиналик аёлларнинг қўлидан нима келмайди? Биз ҳаммасини уддалай оламиз. ”

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
Шу пайт осмондаги хавфни излаётган бошқа бир гуруҳ чироғининг нури кўринади.
Кўнгиллилар бўлинмаларининг умумий сони ёки аёллар сони ҳақида ҳеч қандай расмий маълумот йўқ. Лекин Россия деярли ҳар куни кечаси портловчи моддалар билан тўлдирилган дронларни учираётган бир пайтда, бу аёллар катта шаҳарларга қўшимча қалқон бўлиб хизмат қилишмоқда.
Юлия "Жодугар"ларнинг даладаги жойида туриб ўз планшетида иккита дрон ҳаракатини кузатмоқда. Улар қўшни ҳудудда, шу сабабдан Буча учун ҳозирча ҳеч қандай хавф йўқ, лекин пулемётлар огоҳлантириш тугамагунча ўз жойида қоладилар.
Эркаклар қолмади
Кўнгиллиларнинг қўмондони Андрий Верлатий жанглар энг кескин кечаётган шарқий Донбасс минтақасидаги Покровскдан яқиндагина қайтиб келган.
“У ерда отишмалар тинмайди, ” - дейди у жилмайиб, жанг манзарасини тасвирлар экан.
У Буча вилоятида ҳаракатланувчи ҳаво мудофаа бўлинмаларини бошқариш ва кечки комендантлик соати пайтида патруллик қилиш учун кўпчилиги тўлиқ ҳарбий хизматга яроқсиз бўлган тахминан 200 та эркакни бошқарган.
Сўнгра Украина ўз ҳарбий сафарбарлик қонунини қайта кўриб чиқди ва кўпроқ аскарга эҳтиёж туғилганини эълон қилди. Шунда зобитнинг жамоасидан кўпчилик тўсатдан жабҳа чизиғига чақирилди.

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
“Йигитларимнинг тахминан 90 фоизи урушга кирди, яна 10 фоизи эса каламушдай тарқалиб кетди. Биз одамсиз қолдик, ” — дея очиғини айтади полковник Верлатий. “Фақат оёқсиз ёки бошининг ярми йўқ одамлар қолди, холос. ”
Унинг олдида икки йўл бор эди: ё сафарбарлик ёшидан кичик эркакларни ёллаш ёки аёлларни қабул қилиш.
“Аввалига бу ҳазилга ўхшарди: Аёлларни олайлик! Қуролли кучларда уларга кўп ҳам ишонишмаган. Аммо бу нарса ҳақиқатан ўзгарди, ” — дейди у.
Назоратни қайта қўлга олиш
"Жодугар"лар дам олиш кунларини кенгроқ ҳарбий машғулотларда ўтказишади. Биз ташриф буюрган кунда улар бинони штурмлаш бўйича биринчи дарсларини ўтаётган эдилар. Улар фермада вайронага айланган бинода машқ қилишади, бўш эшиклардан милтиқларини чиқариб, эҳтиёткорлик билан ўтишади.
Баъзилари бошқаларига қараганда ишончлироқ кўринади, лекин аёлларнинг қатъияти ва диққат марказида эканлиги яққол кўзга ташланади — чунки уларнинг буни қилиш сабаблари чуқур ва шахсийдир.
“Мен босқиннинг илк даврини эслайман. Мен даҳшатни эслайман. Мен ўз фарзандимнинг қичқириғини эслайман, ” — дейди Валентина хотиржам нафас олиб. “Биз қочаётганимизда мурдаларни, ёндирилган танкларни ва ўлдирилган аскарларни кўрганимни эслайман. ”
У оиласи билан Бучадан қочиб кетар экан, йўлда куйган танклар, ҳалок бўлган аскарлар ва тинч аҳолининг жасадларини кўрган. Бир россиялик аскар уларни машинасининг деразасини очишга мажбурлаган, сўнг унинг ўғлининг бошига тўппонча қадаган.
Шу воқеалардан буён Валентина ич-ичидан нафратни ҳис қилади.
Тўлиқ миқёсдаги урушнинг қарийб 1000 куни ўтибдики, бутун мамлакатни эгаллаган ғам-ғуссага қарамай, Валентина Украинанинг ғалабасига ишонишдан тўхтамайди.
Валентина ҳаётнинг ўзгарганини, барча режаларининг бузилганини айтади. Лекин у урушни тезроқ тугатишга ёрдам бериш учун шу ерда эканлигини таъкидлайди: “Қизларимиз айтганидек, бу уруш бизсиз тугамайди. ”

Сурат манбаси, BBC/James Cheyne
Армия этикларида синган шиша ва вайроналар устидан юриб бораётган, милтиқ ушлаган "жодугар" 52 ёшли офис менежери Анядир. У ҳарбий тайёргарлик ўзига куч бағишлаганини айтади.
“Босқин бошланиши билан мен ҳаётимнинг мутлақ бефойдалигини ҳис қилдим. Мен на бошқаларга ёрдам бера олардим, на ўзимни ҳимоя қила олардим. Мен нимагадир фойдам тегишини истадим ва қурол ишлатишни ўрганишга қарор қилдим. ”
Мураббийлар билан тез-тез ҳазиллар бўлиб туради: аёллар ўзларини хурсанд қилишга интиладилар. Лекин ўша кеча ўрмон базаларида улардан бири қўрқинчли воқеани айтиб берди.
Бучани босиб олганларидан кейин рус ҳарбийлари уйма-уй юришни бошлашган. Зўрлашган ва ўлдиришган. Кейин бир куни бир миш-миш тарқалди: босқинчилар болаларни ўлдиришга келишаётган эмиш.
“Ўша куни қабул қилган қарорим учун ҳеч қачон русларни кечирмайман, ” — дея сирини очади бу аёл.
У айтган қарорнинг тафсилотларини ошкор қилмайман — бу қанчалик оғир бўлишидан қатъи назар, аскарлар ҳеч қачон келмаган ва у ўз қарорини амалга оширишига тўғри келмаган.
Аммо бу аёл ўша лаҳзадан бери, гуноҳ ҳиссидан қийналиб келади. Биринчи марта енгилликни у ўзини, оиласини ва мамлакатини ҳимоя қилишни ўрганганида ҳис қилган.
“Бу ерга келиш менга жуда ёрдам берди, ” — дейди у шивирлаб. “Чунки мен энди ҳеч қачон бир бурчакда қурбондек биқиниб ўтирмайман. ”
BBC.COM/UZBEK
Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002













