'Американинг нияти Эронни ютиб юбориш'ми – Эрон Олий руҳоний раҳбари Трамп ва АҚШга қарши жиддий айбловлар билан чиқди, сўнгги намойишларда минглаб одам ўлдирилганини илк бор эътироф этди. Видео

Худди шу куни Америка Қўшма Штатлари Эронни Трамп билан "ўйнашмаслик" ҳақида огоҳлантирди. Сўнгги тафсилотлар.

Оятуллоҳ Али Ҳоманаий сўнгги намойишларда минглаб одам ўлдирилганини илк бор ошкора эътироф этди.

Эрон Олий руҳоний раҳбари кеча, шанба куни чиқиш қилди, нутқ сўзлади.

У бу одамлардан айримларининг "ғайриинсоний ва ваҳшиёна тарзда" ўлдирилганини айтди ва ўлимларда Америка Қўшма Штатларини айблади.

Эрон Олий руҳоний раҳбарининг айни мазмундаги айблов ва даъволарига Трамп ва расмий Вашингтоннинг муносабати ҳозирча имконсиз.

АҚШда жойлашган Эрон Инсон ҳуқуқлари фаоллари ахборот агентлиги маълумотларига кўра, намойишларни куч билан бостириш уринишлари Эронда 3 мингдан зиёд инсоннинг умрига зомин бўлган.

Бошқа шунга ўхшаш гуруҳлар эса, қурбонлар сони бундан-да кўп экани иддаоси билан чиқишган.

Эроннинг ўзидан бу хусусда аниқ ва ишончли маълумотларни олиш жуда қийин, чунки мамлакатда интернет ўчириб қўйилган.

АҚШ Президенти Доналд Трамп яқинда эронликларни ўз "намойишларини давом эттириш"га чақирган ва агар хавфсизлик кучлари уларни ўлдирса, ҳарбий аралашув билан таҳдид қилганди.

Агар, Эрон давлат оммавий ахборот воситалари келтираётган иқтибосларга таянилса, Оятуллоҳ Али Ҳоманаий, "Исроил ва АҚШга алоқаси бўлганлар катта зарар етказишгани ҳамда минглаб одамни ўлдиришган"ини айтган.

Ўзларининг "Эрон халқига етказилган зиён, қурбон ва туҳматлар учун АҚШ президентини жиноятчи", деб билишларини баён қилган.

АҚШ: Трамп тўхтамайдими - қўрқув ва хавотирлар кучайди, видеони кўриш учун илова қилинган линкни босинг:

Намойишми ёки "исён"?

Сўнгги намойишлар 29 декабр куни пойтахт Теҳрондан бошланган, бунга иқтисодий омиллар - Эрон миллий пул бирлигининг АҚШ долларига нисбатан кескин қадрсизланиб кетгани сабаб бўлган.

Кейин намойишлар Эроннинг ўнлаб шаҳар ва туманларига ёйилган, ҳукуматга қарши тус олган, Эрон Олий руҳоний раҳбарининг бошқарувига чек қўйишга оид даъватлар янграган ва хавфсизлик кучлари уларни зўр билан бостиришга ўтишган.

Бутун мамлакат бўйлаб қўлга олишлар бошланиб кетган.

Хавфсизлик кучлари ва Инқилоб Гвардиячиларининг жосуслик бўлинмаси фаоллар, юристлар ва оддий одамларни ушлаб кетганлар.

Эрон ҳукумати намойишларни ўзларининг душманлари томонидан қўллаб-қувватланган "исён", деб атаган.

Намойишчиларга қарши куч қўлланган, BBC Форс хизмати ва BBC Verify Эрон хавфсизлик кучлари намойишчиларга қарата ўч очгани видеоларининг рост эканини тасдиқлашган.

Шунингдек, Эронда интернет ва алоқа хизматлари ҳам деярли тўлиғича узиб қўйилган.

Киберхавфсизлик мониторинги билан шуғулланувчи NetBlocks маълумотларига кўра, ҳатто кеча, шанба куни ҳам интернетга имконият одатдаги даражадан 2 фоизча атрофида сақланиб қолган.

Эрон, ўн кундирки, мамлакат тарихидаги энг кучли интернет чеклови ичида.

92 миллион одам барча интернет хизматларидан мосуволигича қолаётир.

Ҳатто телефон хизмати ҳам одатдагидек ишламаяпти.

Сўнгги вазият

Сўнгги кунларда Эрондан тартибсизликларга оид хабарларнинг сони камайган.

Лекин интернетга кириш ҳануз деярли имконсизлигича қолаётгани боис, у ерда ҳозир нималар бўлаётганини билиш имконсиз.

Эроннинг жанубий-ғарбий Шероз шаҳрилик бир аёлнинг BBC Форс хизматига айтишича, "вазиятни ўз назоратлари остида ушлаб туриш учун хавфсизлик кучлари ҳалиям мотоциклларда қўриқчилик қилиб туришибди".

Аммо, унга кўра, "умуман олганда, ҳамма нарса ўзининг одатий измига қайтган".

Шанба кунги нутқида Ҳоманаий, шунингдек, Эрон АҚШ Президенти Доналд Трампни "жиноятчи", деб билишини айтаркан, Америка ўз мамлакатларидаги сўнгги тартибсизликлар учун "жавоб бериши" кераклигини таъкидлаган.

Эрон Олий руҳоний раҳбари кейин яна ижтимоий тармоқларда "Американинг мақсади Эронни ютиб юбориш" эканини ҳам иддао қилган.

Трамп ҳалича Оятуллоҳ Али Ҳоманаийга жавоб қайтармаган, BBC бу хусусда Оқ уйдан изоҳ олиш ҳаракатида.

АҚШ Давлат департаменти шанба куни, "Исломий Республика Америка базаларига зарба бериш вариантларини ишлаб чиқаётгани ҳақида хабарлар олгани"ни айтган.

Департамент Эрон агар шундай ҳужум уюштирса, "жуда, жуда қаттиқ зарба"га юз тутишини билдирган, Теҳронни "Президент Трамп билан ўйнашмаслик" ҳақида огоҳлантирган.

АҚШ президенти чоршанба куни унга "Эронда ортиқ одамлар ўлдирилмаётгани" хабар берилганини маълум қилди, аммо Трамп Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларни истисно қилмаслигини қўшимча қилди.

Трампнинг изоҳлари ҳам АҚШ ва ҳам Буюк Британия Қатардаги Ал-Удейд ҳаво базасидаги ҳарбийлари сонини қисқартиришидан қисқа вақт ўтмай янгради.

Расмийлар BBCнинг АҚШдаги ҳамкори CBSга бунинг "эҳтиёт чораси" сифатида қилинган иш эканини айтишди.