Observer Yorum-Tartışma sayfasında ünlü İngiliz tarihçi Eric Hobsbawn'un bir makalesine yer veriyor.

Yazının başlığı, "imparatorluk çağı bittiğine göre şimdi dünyayı kim kontrol ediyor?" şeklinde...

90 yaşına bu hafta giren Hobsbawn bu makalede kendi yaşamı boyunca emperyal gücün nasıl yükselip, düştüğünü anlatıyor.

Yazıdan bazı bölümler şöyle:

"Bir yüzyıl önce, İsviçre, İskandinavya ve bazı Balkan ülkeleri hariç tüm Avrupa, sözcüğün geleneksel monarşik veya sömürgeci anlamında, bir imparatorluğun parçasıydı. Afrika istisnasız şekilde imparatorluklara bağlıydı, irili ufaklı Pasifik ve güney doğu Asya ülkeleri de öyle...

O zamanlar Siyam olarak bilinen Tayland ve Afganistan hariç tüm Asya ülkeleri eski veya yeni imparatorlukların parçasıydı. Sadece Amerika kıtasının ABD'nin güneyinde kalan kesimleri herhangi bir imparatorluk bağı olmayan devletlerden teşekkül ediyordu...

Benim hayatım boyunca tüm bunlar dağıldı gitti...

Bir zamanlar sömürgeci imparatorluklara sahip hiç bir devletin bugün o günlere geri dönme umudu taşımadığı doğrudur. Ama o günleri gurur ve nostalji ile anmaktadırlar.

Bağımlısı olan uluslara ise bu imparatorlukları çok daha karmaşık duygularla hatırlar. Bu anılar her zaman bağımsızlık ve yeni devletlerini kurma mücadelesinin efsanelerinin etkisi altındadır.

Geçmişteki Batı emperyalizminin en önemli kozu Batılılaşmanın geri ekonomileri modernleştirmenin, zayıf devletleri güçlendirmenin tek yolu olmasıydı. Ama artık endüstriyel ekonominin küreselleşmesi, modernleşmeyi uluslararası hale getirdi.

Günümüzün imparatorluk heveslileri artıkhükmedecekleri ülke halkının kendilerine tabi olmasını pek bekleyemez. Çünkü tabi olmayı reddedenler güçlüye haddini bildirecek silahları satın alabilecek durumdadır artık.

Günümüzde tepeden tırnağa silahlı devletler, topraklarının yıllar boyu kayıtsız şartsız hakimi olma gücünde değildir. Sri Lanka, Keşmir, Kolombiya, Gazze Şeridi ve Batı Şeria ve hatta Belfast'ın bazı kesimlerinde yaşananlar bunun en iyi kanıtıdır.

Bu koşullar altında, tek bir devletin tarihte benzeri görülmemiş bir süreklilikte emperyal egemenlik kurması bir yana, geçmişin imparatorluklarına geri dönüş bile mümkün görünmemektedir.
ABD'nin geçtiğimiz beş yıl içinde yaşıdığı kaçınılmaz yenilgi ayan beyan ortadadır.

İmparatorluklar çağı sona erdi. 21. yüzyılın küreselleşen dünyasını örgütlemenin yeni bir yolunu bulmamız lazım ama henüz bunu başaramadık."

İngiltere'de Irak bilmecesi

Sunday Telegraph, İngiltere'deki üst düzey ordu yetkililerinin, yeni başbakandan, İngiliz askerlerinin 12 ay içinde Irak'tan çekilmesini öngören bir takvimi onaylamasını istediğini, yazıyor.

Gazetenin haberinde, İngiliz ordusundaki üst düzey yetkililerinin, yakında başbakanlık görevini devralacak olan Gordon Brown'dan, İngiltere'nin Irak'tan 'kısa sürede' çekilmesi ve Afganistan'da Taliban ile yapılan savaşa yoğunlaşılması gerektiği yönündeki isteklerini iletecekleri, belirtildi.

Haberde,adı gizli kalmak koşuluyla açıklamada bulunan bir askeri yetkilinin, ''İngiltere, Afganistan ve Irak ile aynı anda savaşacak kapasiteye sahip değil. Sorun hangisini bırakacağımız. Hükümet ve üst düzey savunma yetkilileri, Irak'ı bırakmamız gerektiğine karar verdiler'' dediği belirtiliyor.

Haber üzerine, yine adı gizli kalmak koşuluyla açıklamada bulunan İngiltere Savunma Bakanlığı'ndan bir yetkili, ''Irak'tan çekilme konusunda herhangi bir politika değişikliği yok'' dedi.

Yetkili, ''Irak'tan yavaş yavaş, Iraklıların kendi güvenliklerini üstlenebilecek duruma gelmelerini sağlayan şartları yaratarak, çekilinmesi politikası devam etmektedir'' diye konuştu.

Zirvede Soğuk Savaş

Sunday Times, 6-8 Haziran tarihlerinde yapılacak Sekizler Grubu zirvesinin Rusya ile Soğuk Savaş'a sahne olacağını ileri sürüyor.

Gazeteye göre, Almanya'nın kuzeyindeki Heiligendamn kendinde yapılacak olan zirve Batı ile Rusya arasında büyük gerilime sahne olabilir.

Gazete, kentin zamanında Hitler ve Musolini zirvesine ev sahipliği yaptığını ardından da Demir Perde arkasında kaldığını hatırlatıyor.

Gazeteye göre, Rusya ile sürtüşme zirvenin resmi gündemini gölgeye bırakmaya aday.

Gerilimin odaklandığı konu ise ABD'nin Doğu Avrupa'ya füze kalkanı yerleştirme projesi.

Rusya'nın bu projeye kesinlikle karşı olduğunu belirten gazete, zirve sırasında ABD Başkanı George Bush'un Rusya lideri Vladimir Putin ile başabaş görüşme yapacaklarını da kaydediyor.