|
22 Mayıs 2005 Basın Özeti | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Independent on Sunday geçen hafta Özbekistan'da patlak veren isyan ve güvenlik güçlerinin bastırma operasyonuna bir tam sayfa ayırıyor.
Gazeteye göre, 13 mayıs günü Özbekistan'ın Andican kentinde öldürülen kişi sayısı, yetkililerin iddia ettiği gibi 169 değil, en az 500... Gazete, farklı zamanlarda diğer kentlerde en az iki yüz kişinin öldürülmüş olmasının da yüksek ihtimal olduğunu ileri sürüyor. İngiliz pazar gazetesi, katliamla sonuçlanan isyanın ilk adımı olan hapisane baskını sırasında da, 54 kadın ve erkeğin isyancılar tarafından 'soğukkanlılıkla' öldürüldüğünü kaydediyor. İsyancıların bir kısmının silahlı olmasına karşın, öldürülenlerin çoğunluğunun silahsız kişiler olduğunu yazan Independent on Sunday, öldürülenler arasında kadın ve çocukların da bulunduğunu belirtiyor. Gazete, görgü tanıklarının, Özbek güvenlik güçlerinin katliama ilişkin 'muazzam bir örtbas etme operasyonu' içinde olduğunu söylediklerini de aktarıyor. Gazeteye göre, öldürülenler toplu mezarlara gömüldü, sahte ölüm belgeleri düzenlendi, cesetler gözlerden saklandı ve kanlı sokaklar tazyikli su ile temizlendi. Gazete, kimsenin göstericilere ateş açma emri vermediğini söyleyen Özbekistan Devlet Başkanı İslam Kerimof'un, aslında tüm operasyonu şahsen yönettiğini de yazıyor. İngiliz gazetesine göre, isyancılar yetkililerin iddia ettiği gibi radikal islamcılar değil, hapisteki eski matematik öğretmeni Ekrem Yuldaşef'in müritleri olan dindar kişilerdi. Diğer taraftan gazete, isyanın kendiliğinden bir olay olmadığını, inceden inceye uzun bir hazırlık ardından yapıldığını ve isyancıların da adam öldürmekten pek kaçınmayan kişiler olduğunu yazıyor. 'Dünya tersine döndü: Evet'ciler Hayır istiyor, Hayır'cılar Evet istiyor'; Sunday Telegraph'ta Fransa'da önümüzdeki pazar yapılacak olan, Avrupa anayasası referandumunu inceleyen bir makalenin başlığı böyle. Makalenin yazarı Daniel Hannan'a göre, İngiltere'deki Avrupa Birliği yanlısı ve karşıtları, Fransa'daki oylamada karşı tarafı destekliyor; yani İngiliz Evet'ciler Fransız Hayır'cıları, İngiliz Hayır'cılar Fransız Evet'cileri... İngiliz Muhafazakar partisinin Avrupa Parlamentosu milletvekillerinden biri olan yazara göre, eğer Fransa'daki oylamada Avrupa anayasası kabul edilecek olursa, İngiltere de konuya ilişkin referandumu bir an önce yapmak zorunda kalacak ve böylece Avrupa karşıtları 30 yıldır bekledikleri fırsatı yakalamış olacak. Yazara göre, bu çevreler 1975'deki referandumdan bu yana ardı ardına gelen hükümetlerin Brüksel'e iktidar devrine, yeni referandum ile son verebileceklerini düşünüyor. Bu yorumun temel nedeni ise, kamuoyu yoklamalarına göre şu anda Avrupa anayayasına karşıtlığın İngiltere'de çok yüksek olması. Muhazakar milletvekiline göre, İngiltere'deki Avrupa Birliği karşıtları yakın zaman içinde bir oylama yapılırsa, Birlik yanlısı hükümete sıkı bir ders verebileceklerini düşünüyor; bu yüzden de, yazar Daniel Hannan'a göre, İngiliz Hayır'cılar Fransa'daki Evet'cileri, İngiliz Evet'ciler de Fransız Hayır'cıları destekliyor. Sunday Telegraph'daki makalede, Fransız seçmenin anayasaya Hayır demesi demesi durumunda, Avrupa Birliği'nin İngiltere ile ilişkisi açısından, hiç bir şeyin değişmeyeceği ve İngiltere'nin de bu ilişkiyi değiştirme şansını elinden kaçıracağı ileri sürülüyor. Makalede üst düzey bir Avrupa Birliği yetkilisine atfen şu alıntı da yapılıyor: 'eğer Fransızlar Hayır derse, Avrupa'da tartışmalar istihdam yasaları ve sosyal politikada yoğunlaşacak, ama eğer Fransızlar Evet İngilizler Hayır derse, tartışmaların odağı egemenlik ve demokrasi olacak'... Observer'daki bir makaleye göre de 'Avrupa Birliği üyelerinden ziyade üye olmak isteyenler arasında popüler olan bir klüp'... İngiltere Başbakanı Tony Blair ile Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac arasında yakın geçmişte yaşanan gerilimli anları hatırlatan Observer yazarı Andrew Rawnsley, Fransa'daki referandumun bu ilişkide ironik bir dönüm noktası daha olabileceğini yazıyor. Yazara göre, aslında Avrupa Birliği ile bütünleşme yanlısı ve yeni Avrupa anayasanının destekçisi olan Blair, bu anayasanın Fransa halkı tarafından reddedilmesi için nerdeyse dua ediyor. Böyle bir durumda Blair'in önümüzdeki yıl anayasayı İngiltere'de referanduma sunma sözünü tutmak zorunda kalmayacağını belirten Observer yazarı, böylece Blair'in görevini bırakmayı bir süre daha erteleyebileceği görüşünde. Gazetenin önde gelen yazarlarından olan Rawnsley'ye göre 'Avrupalı liderler kontrolü tümüyle kaybetmiş halde'. Avrupa Birliği'nin çok fazla sayıda vatandaşının gözünde meşruiyetini kaybettiğini ileri süren yazar, Avrupalı liderlerinin halkın kendilerini destekleyeceğini varsayarken küstahlık, bu desteğin olmadığını belirlerken rehavet, bundan sonra bu konuda ne yapılması gerektiği konusunda da, kör bir panik içinde oldukları yorumunu yapıyor. Sunday Times'ın haberine göre, İsrail Irak ile barış arayışı içinde. Irak ve İsrail'in şu anda resmen savaş halinde olduklarını belirten gazeteye göre, İsrail hükümetinin Irak doğumlu bir üyesi Bağdat yönetimine barış çağrısı yapıyor. Gazete, şu anda altyapı bakanı ve önümüzdeki yılki genel seçimde Ariel Şaron'un başbakanlık yolundaki muhtemel rakiplerinden biri olan Binyamin Ben-Eliezer'in Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani ile görüşmek istediğini belirtiyor. Sunday Times Bağdat ile barış görüşmelerinin diğer Arap ülkelerinin de İsrail ile ilişki kurmasının önünü açabileceği yorumunu yapıyor. Ben-Eliezer'in Irak'ın Basra kentinde doğduğu ve babası tarafından 11 yaşında İsrail'e gönderildiğini belirten gazete, Talabani ile görüşme koşullarının ise belirsiz olduğunu yazıyor. İşçi Partisi liderliğinde Şimon Peres'in başlıca rakibi olan Ben-Eliezer'in İran'la ilişkiler konusunda kötümser, İsrail'in bu yaz Gazze'den çekilmesi ardından, Filistinlilerle barış şansı konusunda iyimser olduğu belirtiliyor. Sunday Times'ın bu haberine, Gazze Şeridi'nde son duruma ilişkin yarım sayfalık bir haber eşlik ediyor. Gazetenin Gush Katif yahudi yerleşim biriminden bildiren muhabirine göre, 'fanatik yahudiler geri çekilmeye direnmek için Gazze'ye akın ediyor'. Haberde bir çoğu Amerika Birleşik Devletleri kökenli, aşırı sağcı Yahudilerin bölgedeki bazı yahudi yerleşimlerinde toplandığı belirtiliyor. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||