Irak 2003'ten bu yana geçici statüde hükümetlerce idare ediliyor

Bunları ana hatlarıyla, İslami partiler, laik siyasi örgütlenmeler ve etnik gruplara göre örgütlenmeler diye gruplandırmak mümkün.

Genel manzaraya ve iktidardan aldıkları paya bakıldığında etnik gruplara göre kamplaşma daha net görünüyor.

En öne çıkan kesim ülke nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Şiiler. Şiilerden sonra büyüklüğü itibariyle yönetimde pay sahibi olan diğer gruplar ise Sünniler ve Kürtler.

İslami partiler

İslami partiler içinde en çok öne çıkan grup, Saddam Hüseyin döneminde yönetimde etkin rol oynamalarına izin verilmeyen Şiiler.

Şiiler siyasi süreci etkileme gücüne sahip başlıca dini grup

Irak nüfusunun yüzde 60'ını oluşturan bu grup, şimdi kitlesel gösterilerle ve siyasi gruplarla sesini duyururken yeni yönetimde ağırlıklı söz hakkı sahibi olmaya çabalıyor.

Ancak bu talep etrafında birleşen Şiilerin Irak'ın geleceğine dair beklentileri çeşitlilik gösteriyor.

Kimileri İslami bir düzen isterken kimileri de yabancı işgal kuvvetlerinin derhal çekilmesini savunuyor.

Ayrıca uzun yıllar sonra sürgünden dönen geleneksel kanattan din adamları da yeni nesil liderlerle rekabet halinde.

Laik örgütlenmeler

Irak'ta şu anda faaliyet gösteren laik ya da milliyetçi grupların büyük bölümü aslında Saddam Hüseyin döneminde faaliyetlerini sürgünde yürütüyordu.

Yaklaşık bir yıl önce ülkeye dönen bu gruplar hem ülke içinde fazla tanınmama ve taban sahibi olmama hem de Amerikan piyonları olarak görülmeleri açısından dezavantajlı.

Ahmed çelebi liderliğindeki Irak Ulusal Kongresi etkili gruplardan

Ülke içinde ise Saddam Hüseyin döneminde Baas partisinin toplumun her katmanında kökleşen yapısı dolayısıyla diğer partilerin varlığı hissedilmiyordu.

Zira ülkede resmi dairlerde veya devlet bağlı kuruluşlarda belirli bir konuma gelebilmek için Baas Partisi üyeliği koşuldu.

Şimdi ise Baas Partisinin feshedilmesi ardından Baas Partili bazı yetkililer yeni yönetim yapıları içinde rol alıyorlar.

Etnik gruplar

Kürtler, Asuriler ve Türkmenler gibi Arap olmayan gruplar Irak nüfusunun yüzde 20 ila 25'ini oluşturuyor.

Çoğunluğu ülkenin kuzeyinde yaşayan etnik grupların sayıca en büyüğü olan Kürtler, ülkenin kuzeyindeki iki ayrı siyasi örgütlenme ile kendi toplulukları içinde oturmuş bir destek tabanına sahip, ancak bu ulusal çapta iktidara talip olmaları için yeterli değil.

Kürtler, 1991'deki Körfez Savaşı'ndan bu yana ABD ve İngiltere'nin denetlediği uçuşa yasak bölge uygulaması sayesinde Saddam Hüseyin'den korunarak neredeyse altın çağlarını yaşadılar.

Şimdi ise merkezi hükümet içinde pay sahibi olmak ve şu ana dek sahip oldukları özerk yetkileri garantiye alacak bir federal yönetim yapısı istiyorlar.

Iraklı Kürt liderler denetiminde binlerce silahlı peşmerge var

Kürtler Irak'taki savaş sırasında da ABD güçleri ile işbirliği içinde çalıştılar hatta Musul ve Kerkük kentlerine Amerikan askerlerinden önce girdiler.

Türkiye ise Kürtlerin bölgede bağımsız bir yapı oluşturmasının kendi topraklarında milliyetçi akımları güçlendirebileceği endişesiyle bu taleplere şiddetle karşı çıkıyor.

Asuri ve Türkmenler de kendi taleplerini duyurmak üzere etnik yönelimli siyasi düzenlemeler oluşturuyorlar.