Bu sayfayı arkadaşıma gönder		Yazıcı için

Irak'taki etnik azınlıklar daha çok ülkenin kuzeyinde yaşıyor. Kürt, Türkmen ve Asuriler, aralarında siyasi örgütlenmelere girişen başlıca topluluklar.

Ülkenin gerek güney, gerek kuzeyinde aşiret liderleri halk üzerindeki etkilerini koruyor.

Ülkenin güneyinde yaşayan Bataklık Arapları da Saddam Hüseyin döneminde baskıya maruz kalan bir diğer etnik grup. Ancak Bataklık Aarapları siyasi bir kimlik ve söylem sahibi değil.

KÜRTLER

Mesud Barzani, KDP

Mesud Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi KDP, Irak siyasetinde 50 yılı aşkın süredir en etkili güçlerden.

Partinin denetiminde 20 bin kadar peşmerge bulunuyor ve gerektiğinde bu sayının hızla artırılabileceği düşünülüyor.

Molla Mustafa Barzani 50 yıl boyunca etkili bir liderdi

Mesud Barzani, 1946'da İran'da doğdu. Barzani'nin dünyaya geldiği Mehabad bölgesinde bu sırada SSCB'nin desteğiyle Kürt Cumhuriyeti kurulmuştu. Bu kısa ömürlü devletin ordusunun başında KDP'nin kurucusu ve başkanı olan babası Mustafa Barzani vardı.

Kürtler arasında saygın bir lider olan Molla Mustafa Barzani, devlet girişiminin bir yıl sonra başarısız olması ardından Sovyetler Birliği'ne kaçtı. O zamanlar küçük yaşlardaki Mesud ise Irak'a gitti.

1958'de krallığın yıkılması ile Mustafa Barzani de Irak'a döndü. Bundan bir kaç yıl sonra da Kürtlere talep edilen hakları vermeyi reddeden Irak yönetimine karşı silahlı ayaklanma başlattı.

1970'te Baas iktidarı ile Kürtler arasında sağlanan ve Kürtlere özerklik hakları verilmesini öngören 11 Mart Anlaşması'nın müzakere heyetine Mesud Barzani babasıyla birlikte katıldı.

Molla Mustafa Barzani'nin 1979'da ölümü ardından Mesud Barzani KDP'nin yönetimini ele aldı.

1991'deki Körfez Savaşı sonrasında bölgenin uçuşa yasak bölge ilan edilmesi Barzani ve partisi açısından olumlu etki yaptı.

Barzani'nin bölgedeki diğer Kürt örgütlenmesi Kürdistan Yurtsever Birliği ile yaşadığı rekabet çoğu zaman silahlı çatışmalara dönüştü.

1987'de KDP, KYB ve altı parti birleşerek Irak Kürt Cephesi'ni kurduklarında bu sürtüşmeler bir süreliğine rafa kalktı.

Bölgenin liderliği için yapılan seçimler sırasında hem Barzani hem Talabani aday olunca yendien patlak veren ge4rginlik 1994'te KYB, KDP'yi ortak yönetim merkezi olan Erbil'den sürünce tam bir sıcak savaşa dönüştü.

Barzani, Talabani'yi yakalamak için Irak ordusundan yardım istedi. Talabani ise İran'dan destek almaya girişti.

Sonuç olarak bölge, partiler arasında ikiye bölündü. Taraflar 1998 yılı Ağustos ayında ABD arabuluculuğunda bir anlaşma imzaladı. O zamandan bu yana da çıkarları doğrultusunda paralel hareket etmeye gayret ediyorlar.

Mesud Barzani şu anda Irak Yönetim Konseyi üyelerinden biri.

Celal Talabani, Kürdistan Yurtsever Birliği

Celal Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtsever Birliği, bölgede geleneksel olarak hakim konumda olagelen KDP'ye rakip olacak biçimde silahlı milis güçler oluşturdu.

1975'te kurulan KYB, şu anda kendisini modern, sosyal demokrat bir parti olarak tanımlıyor. Üye sayısı da parti yetkililerine göre 150 bin civarında.

Talabani siyasi yaşamına KDP saflarında başlamıştı

Parti belgelerinde, KYB'nin kuruluş amacı Kürt toplumunu modern ve demokratik bir çizgi doğrultusunda yeniden inşa etmek ve yönlendirmek olarak tanımlanıyor.

Talabani Irak siyasetinde en uzun süredir yer alan isimlerden biri. Bağdat Üniversitesi'nde hukuk eğtimi alan Talabani'nin koşullara göre sık sık müttefiklerini değiştirebildiğine dikkat çekiliyor.

Parti, Süleymaniye merkez olmak üzere Kuzey Irak'ın güneydoğu kanadını denetimi altında tutuyor. KYB'nin denetiminde de 20 bin kadar silahlı peşmerge var.

1933'te doğan Talabani, siyasi kariyerine 1950'lerde KDP'nin öğrenci kanadının kurucusu ve lideri olarak başladı.

KDP lideri Mustafa Barzani ile görüş ayrılığına düşmesi sonrası KDP'den ayrılarak KYB'yi kurdu. Bir yıl sonra da Bağdat hükümetine karşı silahlı mücadeleye girişti.

KDP - KYB rekabeti, bunu takip eden 30 yıl boyunca bölgedeki siyasi hayatın odağını oluşturuyordu.

Kuzey Irak'ın Körfez Savaşı sonrası uçuşa yasak bölge ilan edilmesi, KDP ile kısa süren bir bahar havası yaşanmasına yol açtı.

Taraflar 1992'de seçime giderek bölgede bir ortak yönetim kurdular. Ancak bu yönetimin başkanının kim olacağını berlilemek üzere yapılan seçimler yeni bir silahlı çatışma dönemini başlattı.

4 Ekim 2002'de ABD arabulucuğuyla sağlanan anlaşmadan bu yana iki parti ortak hareket etmeye gayret gösteriyor.

Talabani, Irak Yönetim Konseyi'nin Kürt üyelerinden.

Asuriler

Asuriler, bölgede ilkçağda hüküm süren Asur ve Babil halklarının soyundan geliyorlar.

Iraklı Asurilerin büyük bölümü Hıristiyan. Ancak aralarında Ortodoks, Katolik ve Protestan cemaatlerine bölünüyorlar.

Asuriler Baas rejimince ülkenin petrol bölgelerinde nüfusun çoğunluğunun Arap ve Sünnilerden oluşmasına yönelik çabalar dolayısıyla göçe zorlanan kesimlerden.

Irak Yönetim Konseyi'nde Asuri Demokrat Hareketi'nden Yunadem Kana tarafından temsil ediliyorlar.

Türkmenler

Nüfusları Kuzey Irak çevresinde yoğunlaşan Müslüman Türkmenlerin Türkiye'yle dil ve kültürleri açısından yakın bağları var.

Son dönemde bölgede Kürtler ve Türkmenler arasında yaşanan çatışmalar zaman zaman ölümlerle sonuçlandı.

Irak Türkmen Cephesi türkmenleri temsil eden başlıca grup

Bu gerginlik özelikle Kürtlerin denetimlerine bırakılmasını istedikleri Kerkük kentinin statüsü üzerinde yoğunlaşıyor.

Her iki etnik grup da Saddam Hüseyin yöneitminin devrilmesinden bu yana kentin denetimini ele almak için rekabet halinde.

Irak Türkmen Cephesi liderleri zaman zaman bölgede düzenin sağlanması için Türkiye'den asker sevki talebini gündeme getiriyor.

Türkmenler Irak Yönetim Konseyi'nde Songül Çapuk tarafından temsil ediliyor.

Aşiret liderleri

Irak'ın dört bir yanında belli aşiret liderleri hala önemli ölçüde etki sahibi. Aşiretlerin özellikle ülkenin güneyinde oluşturduğu şuralar yeni yönetimin kurulması yolunda ilk tohumların atılması olarak yorumlanıyor.

Saddam Hüseyin de iktidarı sırasında zaman zaman aşiretlerin desteğine başvuruyordu.

Irak Ulusal Kongresi lideri Ahmed Çelebi de ülkeye dönüşü sonrasında aşiret liderleirnin desteğini kazanmaya gayret gösteriyor.

Konsey üyeleri arasında biri Sünni diğer Şii iki aşiret lideri var.

Bataklık Arapları

Dicle ve Fırat nehirlerinin birleşmesi ile oluşan Şatt-'ül Arap nehri çevresindeki bataklık alanlarda yaşayan Şiilere Bataklık Arapları deniyor.

Bataklık Arapları 5 bin yılı aşkın süredir bu bölgede yaşıyor ve geleneklerine bağlı bir yaşam sürüyorlar.

Bundan yaklaşık 10 yıl önce Bataklık Arapları'nın sayısı yaklaşık 250 bini buluyordu.

Bunların büyük bölümü Irak yönetiminin bölgedeki ayaklanmalara tepki olarak bataklıkları kurutmasından bu yana topraklarından ayrıldılar.

Saddam Hüseyin sonrası dönemde de bu grup herhangi bir siyasi örgütlenmeye gitmiş değil.